Navigation – Plan du site
108

Is er een mismatch tussen industrie en wetenschap in de Brusselse agglomeratie?

Kennisoverdracht bij innoverende KMO's in kennisintensieve business services (KIBS)

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Peter Teirlinck, gepubliceerd op 20 februari 2017.

In tegenstelling tot in de Verenigde Staten leidt de overvloed aan kennis in de universiteiten en openbare onderzoeksinstellingen in Europa niet volop tot innovaties in de bedrijven. De relaties tussen de actoren van de dienstensector en industrie enerzijds en de onderzoekswereld anderzijds vormen dan ook een prioriteit van het economisch beleid. Dat is ook het geval in Brussel. De beschikbare empirische gegevens bevestigen dat er een kloof bestaat tussen de onderzoeks- en de bedrijfswereld: de universiteiten en de openbare onderzoeksinstellingen spelen er een vrij kleine rol als leveranciers van ideeën die aan de basis van innovatie in de bedrijven liggen. Er wordt veel minder dan elders een beroep gedaan op de universiteiten om samen te werken.

De redenen voor de opvallende discrepantie tussen het gewicht van Brussel op het gebied van universitair of openbaar onderzoek en de geringe mate waarin de bedrijven een beroep doen op die kennis, dienen dus grondig onderzocht te worden. Dat is zeker geen sinecure in de Belgische institutionele context, waar de onderzoeksgegevens veeleer gepubliceerd worden in het kader van de gemeenschappen en de economische gegevens in het kader van de gewesten.

Peter Teirlinck, hoofddocent Innovation Management aan de KULeuven (campus Brussel), bestudeerde het vraagstuk en focuste daarbij op de kleine en middelgrote ondernemingen (KMO’s) die innoverend zijn op het gebied van diensten aan kennisbedrijven zoals ingenieursbureaus, informaticaconsultants of nog managementconsultants. Hij splitste de gegevens van een onderzoek over innovatie uit tussen de grote Belgische stedelijke agglomeraties. Hij komt tot de conclusie dat de overdracht van kennis naar de bedrijfswereld in de Brusselse agglomeratie verschillende specifieke kenmerken heeft. Zijn onderzoek heeft de grote verdienste dat het verder gaat dan de traditionele vergelijkingen tussen de gewesten of tussen gemeenschappen, waarbij onvoldoende rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van Brussel.

In de eerste plaats zou een oorzaak voor de beperkte wisselwerking kunnen liggen in de verschillen tussen de economische structuur in Brussel en in de overige grote Belgische stedelijke agglomeraties. De KMO’s zijn gemiddeld groter in de Brusselse agglomeratie en kunnen bijgevolg bepaalde processen internaliseren, met inbegrip van het toegepast onderzoek. Aangezien de Brusselse economie meer gericht is op diensten dan op industrie, zijn de KMO’s er ook minder betrokken bij innovatie in het kader van de ontwikkeling van nieuwe producten. In de dienstensector hangen de innovaties meer samen met bedrijfsprocessen of organisatiewijzen en wordt de kennis in grotere mate overgedragen door personen en expertises dan via octrooien of technische infrastructuren. Consultants en zelfs wetenschappelijke literatuur kunnen dus fungeren als intermediair en een officieel partnerschap met de universiteiten overbodig maken. De Brusselse KMO’s zijn tevens actiever op de nationale markt, waardoor het nabijheidsaspect een minder grote rol speelt in de relatie met hun omgeving, ook op het gebied van onderzoek.

Brussel heeft vooral een groot aanbod aan resources. De bedrijven moeten bijgevolg keuzes maken binnen een groot kennisaanbod, waarvan de universiteiten slechts een component zijn. In sommige gevallen valt de keuze niet op partnerschappen met de universiteiten wegens de coördinatiekosten, bijvoorbeeld om de agenda’s van de academische onderzoekers en de bedrijven op elkaar af te stemmen. Paradoxaal genoeg is het dus mogelijk dat KMO’s die actief zijn in intensieve kennissectoren, in Brussel beter geïnformeerd zijn over de middelen die ze kunnen gebruiken en over de plaatsen waar ze die kunnen vinden, en bijgevolg in mindere mate bij de universiteiten “aankloppen”. Een groter gebruik van externalisatie in het innovatieproces van de KMO’s bevestigt die zienswijze: het grote aantal potentiële dienstverrichters betekent forse concurrentie voor de universiteiten.

De auteur vraagt bijgevolg dat het beleid ter ondersteuning van innovatie en toegepast onderzoek wordt aangepast aan de specifiek Brusselse kenmerken. Hij onderstreept dat men waarschijnlijk meer op metropolitane schaal dan op regionale schaal te werk zou moeten gaan. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft weliswaar een economie die sterk gericht is op diensten, maar zijn hinterland (in het Vlaams en Waals Gewest) heeft nog een niet te verwaarlozen industrieel karakter.

Om dit artikel te citeren
Peter Teirlinck, “Is er een mismatch tussen industrie en wetenschap in de Brusselse agglomeratie? Kennisoverdracht bij innoverende KMO’s in kennisintensieve business services (KIBS)”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 108, 20 februari 2017. URL: http://brussels.revues.org/1476
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals