Navigation – Plan du site
117

Historische stedelijke pakhuizen in Brussel: architectuur en bouw

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Marianne De Fossé, gepubliceerd op 27 november 2017.

Vandaag de dag lijkt Brussel in de eerste plaats op een administratieve hoofdstad die druk bezaaid is met kantoren, maar het was lange tijd de belangrijkste industriestad van België. Naast de fabrieken waren de stedelijke pakhuizen opmerkelijke gebouwen. Destijds waren ze noodzakelijk voor handel en industrie en waren ze “kathedralen van de moderniteit”. Ondanks hun robuuste architectuur, zijn ze vandaag kwetsbaar erfgoed geworden. Net als andere Europese steden werd het Brussels Hoofdstedelijk Gewest immers getroffen door de desindustrialisering. In de loop van de 20e eeuw hebben veel pakhuizen hun oorspronkelijke functie verloren en werden ze vaak grondig verbouwd.

De stedelijke ruimten die vroeger bestemd waren voor de industrie, vooral de hele Kanaalzone, zijn thans in volle verandering. Sommige pakhuizen zijn al verdwenen of worden met sloop bedreigd onder druk van de groeiende bevolking en vanwege de snelheid en intensiteit waarmee de stedelijke ruimte wordt ontwikkeld. Ondanks de sloop is er nog steeds een rijke en gevarieerde verzameling van historische pakhuizen in Brussel. Om het behoud en de respectvolle herbestemming van de pakhuizen te garanderen is er echter een kennisbank voor dit type gebouwen nodig.

Gelukkig beginnen die gebouwen de interesse van architecten en ingenieurs op te wekken. Aflevering 117 van Brussels Studies presenteert de conclusies van het onderzoek dat Marianne De Fossé, burgerlijk ingenieur-architect aan het Departement of Architectural Engineering van de Vrije Universiteit Brussel, heeft uitgevoerd in Brussel.

Het artikel bevat de resultaten van een grondig archiefonderzoek en nieuwe plaatsbezoeken van de negentiende en twintigste-eeuwse pakhuizen in het historisch centrum van Brussel, waar de eerste industriezones waren gevestigd rond de Zenne en de dokken. Tachtig afgebroken en nog bestaande stedelijke pakhuizen werden geanalyseerd.

De analyse toont duidelijk aan dat die pakhuizen er niet allemaal hetzelfde uitzagen. De bier- en textielpakhuizen waren speciaal ontworpen om de onderneming te vertegenwoordigen. Het onderzoek toont eveneens aan dat de keuze van bouwmaterialen niet alleen werd bepaald door economische overwegingen en nieuwe technologische trends, maar ook dat er een sterke relatie bestond tussen de aard van de verhandelde goederen en de keuze van de bouwmaterialen. De opslag van hooi vereist bijvoorbeeld een houten vloer die het vocht absorbeert, terwijl bieropslag bakstenen vloeren vereist die resistent zijn tegen vocht, en ijzeren kolommen die zwaarder belast kunnen worden. Wat de integratie in het stedelijk weefsel betreft, valt op dat alle pakhuizen in welbepaalde zones van de stad te vinden waren, maar niet noodzakelijk in de industriezones. De textielpakhuizen waar de luxegoederen werden opgeslagen en verkocht, bevonden zich bijvoorbeeld in de Maritiemwijk en in sommige woonwijken. Ze waren in zekere zin de showrooms van die tijd.

Vandaag bestaan de meeste bierpakhuizen en de drie gevonden textielpakhuizen nog steeds, terwijl er nog maar één houtpakhuis en één hooipakhuis overblijven. Al die types pakhuizen hebben dus niet dezelfde evolutie ondergaan. Kennis van de bouwlogica’s en de wijze waarop de pakhuizen werden gebruikt, is dus een voorafgaande vereiste om ze te kunnen bewaren, renoveren en reconverteren.

Om dit artikel te citeren
Marianne De Fossé, “Historische stedelijke pakhuizen in Brussel: architectuur en bouw”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 117, 27 november 2017. URL: https://journals.openedition.org/brussels/1591
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals