Navigation – Plan du site
118

Cartografie van de interactiegebieden in en rond Brussel: pendelverkeer, verhuizingen en telefoongesprekken

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Arnaud Adam, Jean-Charles Delvenne en Isabelle Thomas, gepubliceerd op 18 december 2017.

Op bestuurlijk en politiek vlak wordt Brussel beschouwd als beperkt tot de negentien gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Maar we weten uiteraard dat de Brusselse metropool zich eigenlijk over een veel groter gebied uitstrekt.

De komst van de big data en data sciences biedt nieuwe kansen om meer inzicht te krijgen in de functionele uitbreiding van de stad, waarbij meer en meer gefocust wordt op relationele verbanden. Gebruik makend van netwerkanalyse kunnen we nu ook in de ruimte “communities” bepalen. In deze context is een community een groep individuen (personen, ondernemingen, ...) die sterk ruimtelijk interageren met elkaar. Als deze individuen gegeolokaliseerd zijn, maakt de projectie van deze community in de ruimte het mogelijk om hun bevoorrechte interactiegebied visueel weer te geven.

Het doel was dus om de bruikbaarheid van deze methodes voor Brussel te testen, en dan vooral de impact van de gebruikte gegevens op de resultaten. Een uitdaging die drie onderzoekers van de Université catholique de Louvain, Arnaud Adam, Isabelle Thomas (allebei geograaf) en Jean-Charles Delvenne (wiskundige), besloten aan te gaan in nummer 118 van Brussels Studies, waarmee ze voortbouwen op een ander artikel dat Brussels Studies (nr. 42) in 2010 publiceerde over hetzelfde thema. Met behulp van conventionele (woonmigraties en woon-werkverplaatsingen) en minder conventionele (mobiele telefoongesprekken) relationele gegevens hebben ze de ruimte in en rond het Brussels Hoofdstedelijk Gewest opgedeeld in groepen van plaatsen, die nauw met elkaar verbonden zijn, aan de hand van een wiskundige methode voor de detectie van communities.

Uit de resultaten blijkt dat nabijheid in grote mate de verbanden tussen mensen en economische actoren structureert en een belangrijke rol speelt in ons dagelijkse leven. Het gaat echter om een nabijheid op verschillende schalen in een grootstedelijk gebied dat heel wat groter is dan de negentien gemeenten: de vastgestelde communities overschrijden de grenzen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, wat de grootstedelijke uitbreiding van Brussel als stad bevestigt, voor zover dat nog nodig was. Er tekenen zich sterke ruimtelijke structuren af voor de drie gebruikte databanken: de in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest verankerde gemeenschappen strekken zich uit tot in de rand, Leuven is een volwaardig bassin van interacties, en in het westen van het bestudeerde gebied tekent zich een ruimtelijke realiteit gericht af op Asse en Halle. Waals-Brabant vertoont op zijn beurt een geografie die sterk afhangt van de aard van de interacties: het vormt een geheel op het vlak van woon-werkverplaatsingen en vier afzonderlijke bassins op het vlak van mobiele telefonie. Er zijn dus clusters van verbonden plaatsen die heel stabiel zijn en andere die onzekerder zijn, afhankelijk van de verschillende gebruikte gegevens die elk specifieke praktijken weergeven.

Vandaag beschikken publieke en private actoren over een massa nooit eerder vrijgegeven en gegeorefereerde gegevens die nog te vaak onbenut blijven. We kunnen ze dus alleen maar aanmoedigen om die gegevens op een gestructureerde manier ter beschikking te stellen, want aan de hand van die gegevens kunnen realiteiten geanalyseerd worden die anders moeilijk meetbaar zijn. Big data bieden dus reële mogelijkheden om meer inzicht te krijgen in het verstedelijkingsfenomeen. In het geval dat hier geanalyseerd wordt, valt echter duidelijk op dat de vorm en het aantal bassins sterk afhangen van de gebruikte gegevens. Dit feit is op zich niet zo verrassend en de moeite waard om onderstreept te worden, nu er meer en meer analyses opduiken die verscheidene variabelen combineren uit de massa beschikbare gegevens. Het is dan ook zaak om stil te staan bij de aard en de beperkingen van de gebruikte gegevens en methodes. Pas wanneer men die cartografische en technologische fascinatie die big data soms teweegbrengen weet te overstijgen, kan men goed inschatten welke nieuwe wegen ze kunnen banen om de stedelijke complexiteit te vatten.

Om dit artikel te citeren
Arnaud Adam, Jean-Charles Delvenne en Isabelle Thomas, “Cartografie van de interactiegebieden in en rond Brussel: pendelverkeer, verhuizingen en telefoongesprekken”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 118, 18 december 2017. URL: https://journals.openedition.org/brussels/1598
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals