Navigation – Plan du site
120

Discriminaties bestrijden of diversiteit op de arbeidsmarkt promoten? Historisch overzicht van het overheidsoptreden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (1997 2012)

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Alexandre Tandé, gepubliceerd op 05 februari 2018.

Vanaf het einde van de jaren 1990 hebben verschillende onderzoeken er de aandacht op gevestigd dat bij aanwervingen in België systematisch gediscrimineerd wordt. Kandidaten van vreemde origine, ook al hebben ze een gelijkwaardige opleiding en ervaring, worden minder vaak gerekruteerd door werkgevers. In Brussel, een stadsgewest met een hoge werkloosheid en een omvangrijke bevolkingsgroep met migratieroots, vonden die conclusies natuurlijk veel weerklank.

De Brusselse gewestregering en de sociale partners troffen toen maatregelen om de economische sectoren, het personeel van de arbeidsbemiddelingsdiensten en de werkzoekenden daarvan bewust te maken. Enkele jaren later stelde men evenwel vast dat het probleem bleef bestaan. Volgens de Brusselse overheden wezen die conclusies erop dat hun optreden nog niet doelgericht genoeg was. Er werden dan ook nieuwe instrumenten gecreëerd om ditmaal rechtstreeks op te treden bij de ondernemingen zelf (diversiteitshandvest, diversiteitsplan, diversiteitslabel). Het was de bedoeling de ondernemingen te overtuigen van de voordelen die ze kunnen halen uit een goed management van de diversiteit van hun personeel, onder meer voor hun prestaties en imago.

De geleidelijke verschuiving van de strijd tegen discriminaties naar de promotie van diversiteit doet wel enkele vragen rijzen. In nummer 120 van Brussels Studies schetst Alexandre Tandé, doctor in de politieke en sociale wetenschappen aan de Université libre de Bruxelles en de Université Université Lille 2 en thans geassocieerd onderzoeker aan het Max Planck Institute for the Study of Religious and Ethnic Diversity (Göttingen, Duitsland), de recente geschiedenis (1997-2012) van een zeer belangrijke component van het Brusselse werkgelegenheidsbeleid. Zijn analyse is gebaseerd op mondelinge bronnen (semi-directieve gesprekken met bij het overheidsbeleid betrokken actoren: politiek kabinet, gewestelijk bestuur, werkgeversorganisaties en vakbonden), op een uitgebreid corpus documenten (notulen van vergaderingen, activiteitenverslagen, strategische nota’s, persartikels) en vooral op de archiefstukken van het Territoriaal Pact voor de Werkgelegenheid van het Brussels Gewest.

Vandaag is het Territoriaal Pact voor de Werkgelegenheid ontbonden en is de sturing van dat beleid overgenomen door Actiris, de gewestelijke dienst voor arbeidsbemiddeling, en de Raad voor Non discriminatie en Diversiteit (RNDD), die dat pact tot stand gebracht heeft. Welke lessen kunnen dan uit dat experiment worden getrokken? Volgens Alexandre Tandé rijzen er drie vragen.

De eerste vraag is hoe de doelstellingen inzake non-discriminatie en promotie van diversiteit zich vandaag tot elkaar verhouden. De inburgering van dit laatste begrip in het midden van de jaren 2000 heeft ertoe bijgedragen dat er minder aandacht gaat naar het discriminatievraagstuk. Door de focus op de privéondernemingen te leggen, richt de gewestregering zich niet langer rechtstreeks tot de bevolkingsgroepen van vreemde origine, waarvoor de maatregelen oorspronkelijk bestemd waren. Vooral het begrip ‘diversiteit’ lijkt nog steeds geen theoretische en operationele invulling te hebben gekregen in het Brussels beleid. Dat is problematisch, aangezien het Gewest tevens een diversiteitsbeleid binnen zijn eigen administratie heeft opgezet en in 2017 een reeks openbare evenementen rond dat thema heeft georganiseerd.

De tweede vraag gaat over de impact van dat beleid en zijn maatregelen op het management van de human resources in de ondernemingen van de privésector. Volgens een eerste evaluatie waren er vrij grote gevolgen voor het personeelsmanagement en was er soms een verbetering van de situatie van werknemers van vreemde origine in de ondernemingen die zich voor een diversiteitsbeleid hadden geëngageerd. Voorts waren er wel grote verschillen van het ene plan tot het andere, zowel bij de uitvoering als bij de impact van het beleid. Dat zou ook moeten worden onderzocht op de macro-economische schaal van het Brussels Gewest en niet alleen binnen de rechtstreeks betrokken ondernemingen.

Tot slot rijst een derde vraag: hoe staat het met de inspraak van de aan discriminaties onderhevige bevolkingsgroepen bij het uitstippelen en uitvoeren van de beleidsmaatregelen die hen in de eerste plaats aanbelangen? Het tekort aan actoren die hun belangen rechtstreeks verdedigden binnen het Territoriaal Pact, leidde ertoe dat de strijd tegen discriminaties gemakkelijker verschoof naar de promotie van diversiteit. Die afwezigheid draagt ook bij tot de beperkte impact van de diversiteitsplannen.

Om dit artikel te citeren
Alexandre Tandé, “Discriminaties bestrijden of diversiteit op de arbeidsmarkt promoten? Historisch overzicht van het overheidsoptreden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (1997 2012)”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 120, 05 februari 2018. URL: https://journals.openedition.org/brussels/1625
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals