Navigation – Plan du site
Le traité d’Ubertin de Casale sur la pauvreté du Christ et des apôtres

Ubertini de Casali tractatus de altissima paupertate Christi et apostolorum eius et virorum apostolicorum, edizione critica

Gian Luca Potestà

Indexation

Haut de page

Texte intégral

Ratio editionis

La presente edizione del Tractatus : tradizione manoscritta

  • 1  Il codice si trova sommariamente descritto in: M. Denis, Codices manuscripti Theologici Bibliothec (...)

1Del Tractatus è noto il solo manoscritto Wien (qui W), Nationalbibliothek, Palat. Lat. 8091.

  • 2  Sul fondamento del parere fornitogli da Virginia Brown, Charles T. Davis presentava il codice come (...)

2Pergamenaceo, sec. XIV ex. - sec. XV in., ff. 163, mm. 215x140, specchio di scrittura mm. 164x101, su due colonne, scrittura bastarda2.
Legatura gotica in legno degli inizi del secolo XV, piatti ricoperti in pergamena, dorso in carta. Sul piatto anteriore e posteriore, tracce di borchie (asportate) e di fermagli (asportati).
Piatto anteriore : Defensor pacis Ubertinus de altissima paupertate Christi et apostolorum. Interno in legno: etichetta recante il numero : 809 ; poco più sotto, al centro, antica segnatura di epoca barocca in lapis rosso : VI.G.7
Dorso : Guilielmi Occami (cancellato e sostituito con : Marsilii de Maynardino) Ubertinus de altissima paupertate Christi et apostolorum.
Le prime due carte sono contrassegnate in alto a matita rispettivamente con le cifre I e II. Al centro della carta I, in alto : Magistri Martini Tissnoviensis (in bastarda del secolo XV). Seguono 159 fogli numerati a penna in numeri arabi da mano antica ma non coeva alla scrittura del testo (il fol. 123rv, su cui è stata effettuata la rigatura, è bianco). Il codice si chiude con due ulteriori carte bianche, contrassegnate in alto a matita rispettivamente con le cifre I* e II*.

3Contenuto :
Fol. 1ra-122vb <Marsilio da Padova, Defensor pacis>. Tit. Defensor pacis. Inc. Prima diccio huius libri, Expl. generalis concilii fidelium christianorum. Amen.
Fol. 124ra-128rb <Ubertino da Casale, Reducendo igitur ad brevitatem>. Inc. Reducendo igitur ad brevitatem Expl. propositum quia et ante debuit scribi.
Fol. 128rb-159va <Ubertino da Casale, Tractatus de altissima paupertate Christi et apostolorum eius et virorum apostolicorum>. Inc. Ego sum via, veritas et vita. Expl. in se et in suis perfectis discipulis altissime observare. Explicit tractatus Ubertini de altissima paupertate Christi et apostolorum eius et virorum apostolicorum.

4Le lettere iniziali di ciascuno dei tre testi ricopiati nel codice sono miniate : (Marsilio da Padova, Defensor pacis), in azzurro (Ubertino da Casale, Reducendo igitur ad brevitatem) e in blu (Ubertino da Casale, Tractatus de altissima paupertate Christi et apostolorum eius et virorum apostolicorum).

5Lungo il testo di Marsilio sino al f. 50v si trovano apposte numerose note marginali, di diverse mani. Assenti nei fol. 51r-65v, le note riprendono, più rade rispetto alle precedenti, al fol. 66r. I due testi di Ubertino sono privi di note marginali, se si eccettuano i nomi delle autorità bibliche e patristiche indicati nel corpo con la semplice iniziale e sciolti per esteso in margine (la mano è simile, ma non uguale, l’inchiostro è più chiaro).

6I due testi di Ubertino sono presentati nel codice sono presentati come due parti distinte di una sola opera. Per questo motivo l’incipit del Tractatus(Ego sum via) è preceduto dall’indicazione (erronea) : Capitulum 2m.

Origine e provenienza del codice

  • 3 Wissenschaft im Mittelalter. Ausstellung von Handschriften und Inkunabeln der Österreichischen Nati (...)

7Una pista utile per l’individuazione di origine e provenienza del codice è fornita dal catalogo dell’esposizione viennese del 1975, in cui esso èpresentato come « geschrieben in sorgfältiger böhmischer Bastarda des endenden 14. oder beginnenden 15. Jh. von wenigen ähnlichen Händen, vielleicht in einem böhmisch-mährischen Skriptorium »3.

8Un ulteriore indizio a conferma dell’area in cui il codice venne trascritto è fornito dalla frequenza con cui nel Tractatus ricorre la lettera w in luogo della u/v (per la lista completa cfr. il paragrafo successivo di questa introduzione). Questa caratteristica grafica di derivazione fonetica fa ritenere plausibile che possa essere stato prodotto in un’area germanica.

  • 4  Lo attesta l’Explicit dell’Herbarium trascritto nel codice 1359 (M.VI.) del Capitolo metropolitano (...)
  • 5  Cfr. Kuttenberger Bibel. – Kommentar, hrsg. von R. Olesch – H. Rothe (Biblia Slavica, 2.1,2, Komm. (...)
  • 6  Cfr. Biographisches Lexikon zur Geschichte der böhmischen Länder, hrsg. i. A. des Collegium Caroli (...)

9La nota di possesso alla carta I attesta che il codice appartenne al maestro Martino di Tišnov (Tischnowitz) († dopo il 1500), scriba la cui attività è attestata in Humpolecz (Boemia) fin dal 14434, poi stampatore di libri ed editore della Bibbia di Kuttenberg, da lui pubblicata nel 1489.5 Nello stesso anno si recò a Praga, forse per necessità economiche, e vi ottenne il baccalaureato. Nel 1493 è maestro, nel 1495 decano della Facoltà di filosofia6.

  • 7 Wissenschaft im Mittelalter. Ausstellung von Handschriften und Inkunabeln der Österreichischen Nati (...)

10Il codice risulta già presente nella Hofbibliothek di Vienna nel 1576, come risulta dal catalogo di Hugo Blotius, ove è indicato con la segnatura: O 44047.

Criteri di edizione: Scelte grafiche e indicazioni di lettura per la versione elettronica

11Laddove il codice non presenti evidenti errori, viene mantenuto il testo tradito dall’unico testimone manoscritto, evitando in linea di massima di normalizzarlo e non escludendo quindi un certo polimorfismo grafico.

12I pochi interventi riguardano esclusivamente varianti grafiche riconducibili a ragioni fonetiche e all’area linguistica dello scriba (cfr. il precedente paragrafo di questa Introduzione). In particolare ogni qual volta compare nel codice la lettera w, essa viene qui sostituita con la lettera u/v, secondo gli usi correnti.

13Tale sostituzione viene operata nei confronti dei seguenti termini :

  • ewangelii, ewangelio, ewangelium, ewangeliis

  • ewangelica, ewangelice, ewangelicam, ewangelici, ewangelicis

  • ewangeliso, ewangelisat, ewangelisantur, ewangelisans, evangelizandi

  • ewangelisatoribus

  • ewangeliste

  • perswadendum

  • langwores

14Per quanto riguarda le citazioni, si procede in tal modo :

  • Citazioni bibliche : se Ubertino indica espressamente il libro biblico, la citazione viene completata con l’indicazione <fra uncini> di capitolo e versetto. In caso contrario, è fornita l’indicazione completa <libro, capitolo, versetto> al termine del passo citato.

  • Altre fonti: subito prima del passo citato è posto il rinvio alla nota indicante la fonte originaria; subito dopo il passo citato è posto il rinvio alla nota indicante l’opera da cui Ubertino l’ha desunto.

15Per rendere immediatamente evidenti ampiezza e  limiti esatti degli imprestiti, i passi che Ubertino desume dalle quattro opere cui maggiormente ricorre sono riportati in colori differenti, e precisamente così:

  • Bonaventura da Bagnoregio, Apologia pauperum

  • Giovanni Peckham, Tractatus pauperis

  • Tommaso d’Aquino, Catena aurea

  • Petrus Iohannis Olivi, Questio octava de perfectione evangelica

<Prefatio>8

  • 8  Capitulum 2mW

16« Ego sum via veritas et vita », Ioh. XIIII <14,6>, splendor paterne glorie, Dei virtus et sapientia. Iesus Christus in premisso verbo quoad propositam questionem, que de ipsius paupertate querit et ipsum perfecte sequentium, exprimit semetipsum ut exemplum conversationis, ut documentum eruditionis et premium retributionis. Nam via per exemplum ducit, veritas per documentum instruit, vita appetitum trahit et perficit.

17Cum igitur petitur utrum Christus et apostoli habuerunt vel non habuerunt in communi, oportet teneri tanquam verum quod illa pars huius propositionis est sequenda, que ostendit Christum esse viam perfectiorem perveniendi ad terminum, veritatem splendidiorem documentorum celestium et vitam suaviorem degustandi eternum premium.

  • i  La “responsio parvula” fu data oralmente dinanzi a papa Giovanni XXII il 6 marzo 1322 oppure il su (...)
  • 9  servi W
  • 10  exigerem W

18Sed quia hoc est apostolici culminis, perscrutari profunde et diffinire autentice, idcirco ego minimus servus vester frater Ubertinus, sanctissime vestre voluntati obtemperans, responsionem illam parvulami, quam nuper feci cum omni modestia subiectionis vestre, nunc secundum9 exigentiam10 questionis dilato, prout meo intellectui parvo occurrit, protestans ex nunc quod habeatur pro non scripto quidquid insipienter loquerer, vel posset esse difforme diffinitionibus apostolicis tam preteritis quam futuris.

  • ii  Richiamando la distinzione già fornita altrove, Ubertino si riferisce al parere espresso dal cardi (...)

19Et repeto distinctionem aliter datam, quod Christum et apostolos habuisse vel non habuisse tripliciter potest intelligi, vel quantum ad dispositionis [128va] et dispensationis auctoritatem vel quantum ad sustentationis necessitatem vel quantum ad dominii proprietatemii.

20Primo modo habuerunt ut prelati. Nam Christus fuit summus prelatus et prelationis radix ; et Petrus post ipsum et apostoli omnes super omnes alios, preter Petri successores, huiusmodi prelationis fuere participes.

  • 11  dictus W
  • 12  de figura W

21Christus de se dicit Io. X <10,11> : « Ego sum pastor bonus » ; Petro dicit Io. ultimo <21,17> : « Pasce oves meas », ter replicans : « Pasce », ut exemplo et verbo et temporali subsidio pascat dominici gregis oves, non solum has vel illas, sed universaliter omnes dominici gregis oves electas, tanquam omnium que Christus habet in terra universalis pastor et princeps. Et quantum spectat ad animarum regimen et predictam pasturam, totum sibi orbem terre subiecit ; dicit11 Mt XVI <16,19> : « Quodcumque ligaveris super terram » ; et, ut ostenderet apostolos huius auctoritatis fore participes, dicit omnibus Mat. XVIII <18,18> : « Amen dico vobis, quecunque ligaveritis super terram » etc. ; licet non indocte istud ultimum aliqui referant ad universalem ecclesiam potius quam ad aliquam aliam apostolorum personam, propter illud quod immediate premisit dicens : « Dic ecclesie quod, si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus » <Mt 18,17> ; et postea secundum istos in persona universalis ecclesie subiungit quod premissum est, dicens : « Amen dico vobis, quecunque alligaveritis super terram erunt ligata et in celis » <Mt 18,18> ; et etiam quia statim sequitur : « Iterum dico vobis, quia si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re quacumque potuerint » <Mt 18,19> etc. Non enim uni persone apostolorum vel cuilibet eorum videtur hec dicere, sed pluribus in uno consensu concurrentibus. Per quod secundum istos consensus ecclesie sive romani capituli, quod consistit in cardina-[128vb]–libus, prefiguratur12.

22Ex ista prelationis auctoritate, uno modo exponendi Christus habuit loculos. Ad tria enim dicitur loculos habuisse a sanctis, scilicet ad consolandum infirmos, ad refellendum improbos, ad informandum perfectos.

  • iii  Aug., De opere monach., 5, 6 (PL 40, 552; CSEL 41, 539).
  • iv  Sancti Bonaventurae Apologia pauperum, VII, 35 in Sancti Bonaventurae Opera omnia, VIII, 1298, 284 (...)

23Unde et huiusmodi actus, scilicet habere loculos, respectu infirmorum fuit condescensivus ad consolandum eos qui propriis loculis carere non volunt, sicut Augustinus ait in libro De opere monachorumiii : « Dominus more misericordie sue infirmioribus compaciens, cum ei angeli possent ministrare, loculos habebat quibus mittererur pecunia ; quos loculos Iude commendavit »iv.

  • v  Ps. Hugo de S. Victore, Adnotationes elucidariae in quosdam Psalmos David, 64, in Ps. 91 (PL 177, (...)
  • 13  hebebat W
  • 14  presument W
  • vi  Rabanus, Comm. in Matth., II, 6 (PL 107, 839-840; CCCM 174, 201).
  • vii  Johannes Peckham, Tractatus pauperis, V, ed. van den Wyngaert, Paris 1925, p. 52.

24Item Hugo super psalmo LXXXXIv : « Habebat13 Iesus loculos, conformans se imperfectis, et ita Christus in numero imperfectorum inveniri voluit, ne presumerent14 non accipientes et confunderentur accipientes ». Imperfectioautem ista non potuit esse in habitu intrinseco, sed in opere operato. Et Rabanusvi super illud Mt VI <6,34c> : « Sufficit diei malitia sua » idem dicitvii.

25Multe alie auctoritates sanctorum dicunt quod loculos habuit condescendens infirmis, de quibus pertranseo, quia idem repetunt.

26Respectu autem impiorum fuit actus comonitorius. Primo quidem ad refellendum hereticos, qui loculos reprobant et detestantur.

  • viii  Aug., Hom. 50, n.11 (PL 35, 1762).
  • 15  docet W

27Unde Augustinus super Iohannem omelia XLIIIIviii : « Quare loculos habuit cui angeli ministrabant, nisi quia ecclesia ipsius loculos habitura erat ? Unde loculos habebat ut doceret15 loculos habere non esse peccatum ». In hiis Augustinus verbis Manicheorum refellit impietatem, qui condempnabant ecclesie statum propter possessionem rerum temporalium.

  • 16  ffuit W

28Fuit16 etiam comonitorius ad deterrendum avaros, qui loculos concupiscunt ; et nullus de Christi[129ra]discipulis periit, nisi qui loculos portavit.

  • ix  Cfr. Chrys., In Ioh.Hom. 65 (PG 59, 363).
  • x  Bonav., Apologia pauperum, VII, 36, 284ab, cit. in Arbor vitae, III, 9, 192b-193a.

29Unde Crisostomus super Iohannemix : « Si vero quis scrutabitur, quid furi existenti loculos comisit pauperum et dispensatorem fecit existentem avarum ? Ut omnem abscinderet occasionem, etenim sufficientem habebat ex loculo concupiscentie mitigationem ; sed propter nequitiam multam, quam volebat comprimere, Christus multa condescensione ad eum utens non incusabat subripientem, obstruens perniciosam concupiscentiam et omnem auferens occasionem, et in hoc percutiens appetitum pecunie, qui proditorem fecit ». Ex quo Crisostomus concludit quod pecunie cupiditas, non pecunia, fuit causa proditionis in Iudax.

  • 17  vtero W

30Respectu vero17 perfectorum fuit actus informativus. Siquidem quantum ad modum habendi fuit actus informativus habentium in communi.

  • xi  Aug., Hom. Super Ioh. 62, n.5 (PL 35,1803).
  • xii  Bonav., Apologia pauperum, VII, 37, 284b, cit. in Arbor vitae, III, 9, 193a.

31Unde Augustinus omelia LX super Ioh.xi : « Habebat dominus loculos et a fidelibus oblata conservans, suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiastice pecunie forma instituta est, ut intelligeremus quod precepit : non cogitandum esse de crastino, non ad hoc fuisse preceptum, ut nichil pecunie servaretur a sanctis, sed ne Deo propter ista serviatur ». Hec Augustinusxii.

32Quantum autem ad modum dispensandi, forma fuit perfectionis prelatis ecclesie, ut exemplo Christi ecclesiastica bona dispensent ad sustentationem ministrorum ecclesie et ad pauperum relevandas miserias.

  • xiii  Cfr. Chrys., In Ioh. Hom. 72, 2 (PG 59, 392).
  • 18 om. W
  • 19  comisset W

33Unde Crisostomus super Io. omelia LXXIxiii : « Quare, inquit, non peram non virgam non es iubens deferre, marsubium ferebat ? ». Et respondens subdit : « Ad inopum ministerium, ut discas quam valde pauperum et crucifixum huius oportet partis18 multam facere procurationem. Multa enim ad nostram [129rb] dispensans doctrinam agebat ». In hiis verbis ostendit Crisostomus quod perfectioni consonat prelatorum ut spiritualiter et etiam temporaliter pascendis sibi gregibus comissis19 intendant.

  • xiv  Juliani Pomerii De vita contemplativa libri tres, II, 9, 2 (PL 59, 454).
  • xv  Bonav., Apologia pauperum, VII, 38, 284b-285a, cit. in Arbor vitae, III, 9, 193a.

34Unde Prosper in libro De vita contemplativaxiv : « Scientes viri sancti nichil aliud esse res ecclesie nisi vota fidelium et pretia peccatorum et patrimonia pauperum, non eas vendicaverunt ad usus suos ut proprias, sed ut commendatas pauperibus erogaverunt. Hoc est possidendo contempnere, non sibi sed aliis possidere, nec cupiditate habendi ecclesie facultates ambire, sed pietate subveniendi eas suscipere, et quod habet ecclesia cum omnibus nichil habentibus habere commune, nec aliquid inde eis qui sibi de suo sufficiunt erogare, cum nichil aliud sit habenti dare quam perdere »xv. Hec Prosper.

  • xvi  Bonav., Apologia pauperum, VII, 39, 285a, cit. in Arbor vitae, III, 9, 193ab.

35Quantum vero ad modum utendi, forma fuit perfectionis ipsis apostolis ac ceteris huiusmodi paupertatem professis, ut, cum ex amore paupertatis semper carere loculis cupiant, solum quando aperte necessitatis urget articulus loculos ferant. Ipse enim Christus sustentabatur a suscipientibus vel a mulieribus comitantibus eum, sicut in Luca <8,3> scribitur quod « ibant cum eo mulieres, que ministrabant ei de facultatibus suis »xvi.

  • xvii  Hier., Comm. in Math., IV, 27, 55 (PL 26, 214; CC 77, 277).
  • xviii  Cfr. S. Thomae Aquinatis Catena aurea, I, Parmae 1860, 88.
  • xix  Bonav., Apologia pauperum, VII, 39, 285a, cit. in Arbor vitae, III, 9, 193ab.

36Et licet omni sane mentis non sit dubium quod hec cum omni honestate fiebant, dicit tamen Ieronimusxvii quod in Judea hec consuetudo erat, quod mulieres devote preceptoribus de sua substantia ministrabantxviii.Sed cum per Samariam transivit, de loculis vixit, sicut dicitur Iohannis IIII <4,8>, quod « discipuli abierunt in civitatem ut cibos emerent »xix.Tam enim inhospitales Samarite se reddebant Iudeis, ut nec hospitium nec cibum preberent eisdem. Unde [129va] Samaritana domino potum aque denegabat. Sic ergo tunc Christus et apostoli vixerunt de loculis in terra inhospitalitatis. Fit mentio etiam de loculis in Ierusalem tempore passionis, sicut dicitur Iohannis XIII <13,29> ; et aliter non legitur in evangelio Christum vel apostolos vixisse de loculis.

  • xx  Bonav., Apologia pauperum, VII, 40, 285b, cit. in Arbor vitae, III, 9, 193b.
  • xxi  Bonav., Apologia pauperum, VII, 40, 285b, cit. in Arbor vitae, III, 9, 193b.

37Ex predictis igitur patenter elucet quod ob triplicem utilitatem predictam ac sex rationes premissas Christus habere loculos voluit. Et prima ratio, quia condescendit infirmis. Secunda impios dupliciter arguit : perfidos de heresi, avaros de periculo peccati. Tertia perfectos tribus modis informatxx, scilicet qualiter habere debeant in communi, qualiter debeant ecclesiastica bona distribui et qualiter et quomodo apostolicis viris concessa est circunferentia loculi. Non igitur loculi Christi fomentum cupiditatis prestant, sed pietatis et vere paupertatis exempla ministrantxxi.

38Patet ergo quod habere in communi eo modo quo dictum est statui Christi et discipulorum, in quantum fuerunt prelati ecclesie, perfectionem non minuit sed servavit. Et licet alia innumera possint ad hoc membrum adduci, non tamen credo quod expediat quoad hanc materiam amplius dilatari. Nam nullus catholicus hec negat, nec potest negare.

  • xxii  Peckham, Tractatus pauperis, V, 50. Già cit. da Ubertino nella Responsio parvula (in E. Baluze, Mi (...)

39Habuerunt etiam Christus et apostoli in communi ea que sunt necessaria sustentationi nature, et hoc ut perfecti observatores consiliorum Christi quoad mundi contemptum, repellentes omnia que divitias saperent, vel mundi pompam nutrirent, velcarnis delicias redolerentxxii.

  • xxiii  Cfr. Ubertinus, Responsio parvula, p. 279b.

40Et ut tertium membrum simul digeram cum secundo, notandum quod in hiis rebus, quas habebant ad sustentationem nature, sic habebant dominium quantum ad usum, non usurpando scilicet alienum, quod non habebant, [129vb] dominium illud civile quantum ad litigium ; quo dicitur in humanis legibus quod ea in nostris bonis sunt, in quibus habitis exceptionem et defensionem et in non habitis repetitionem habemusxxiii.

  • 20  seperant W

41Nam Christus, summus legislator, in consilio paupertatis perfecte, que separat20 ab omni humano litigio, dicit Mt V <5,40> : « Ei qui vult tecum in iudicio contendere et tunicam tuam tollere, prebe ei et pallium », et Luce VI <6,29b.30b> : « Ab eo qui aufert tibi vestimentum et tunicam noli prohibere ; et qui aufert que tua sunt, ne repetas ».

42In quibus verbis ostendit quod vere illa sunt utentium, quia non usurpant alienum, sed suo utuntur, in eo quod dicit : « tunicam tuam et vestimentum tuum, et que tua sunt ». Et Mt XV <15,34>, dicente Christo : « Quot panes habetis ? », dicunt ei : « Septem et paucos pisciculos » ; et Luce IX <9,13> : « Non sunt nobis plus quam sex panes et duo pisces, nisi forte eamus et emamus in omnem hanc turbam escas » ; et Iohannis IIII° <4,8> : « Discipuli autem abierant in civitatem ut cibos emerent » ; et I Thimo. VI° <6,8> : « Habentes alimenta et quibus tegamur ». Et deinde in pluribus locis evangelii et Actuum apostolorum et epistularum Pauli patet quod habuerunt, licet tenuiter. Item nichil videtur magis proprie posse dici nostrum, quam illud quod ex mercede nostri laboris acquirimus. Sed apostoli habuerunt ex labore suo mercedem, ut Paulus et Petrus et septem socii. Iohannis ultimo <21,11> : « Ceperunt CLIII magnos pisces », qui utique fuerunt sui, non alterius. Igitur habuerunt, licet ad valde pauperem et strictum usum. Quod vero non habuerunt ad litigandum, probatur in eo quod dicit : « Noli in iudicio contendere », <Mt 5,40> ; et in eo quod dicit : « Ne repetas » <Lc 6,30b>.

  • 21  veritate W
  • 22  habet, W
  • xxiv  Cfr. Ubertinus, Responsio parvula, p. 279b.

43Et ita clare [130ra] diffinit Christus paupertatis altissime veritatem21, ut res necessarias habeat22 ad usum sustentationis nature et eas non habeat ad litigium causidicationis mundane. Nec mirum si noluit rex pacificus et princeps pacis Iesus litigare discipulos suos perfectos et resistere pro rebus mundanis, cum etiam eos litigare prohibuerit pro corporalibus angariis et illatis iniuriisxxiv. Unde Mt V <5,38-39.41> : « Audistis quia dictum est antiquis : oculum pro oculo et dentem pro dente. Ego autem dico vobis : non resistere malo. Sed si quis percusserit te in dexteram maxillam, prebe ei et aliam. Et quicumque angariaverit te mille passus, vade cum illo alia duo ».

44Patet igitur secundum veritatem evangelii quod omnis causidicatio et litigatio est perfectis Christi sectatoribus interdicta.

  • xxv  Cfr. Ps.Chrys., Opus imperfectum in Matth., Hom. 12 (PG 56, 700).
  • 23 om. W
  • xxvi Catena aurea, I, 73b.

45Unde Crisostomus super illud Mt V <5,40> : « Qui vult tecum in iudicio contendere », dicitxxv : « Indigna autem res est, ut homo fidelis23 stet in iudicio ante conspectum iudicis infidelis, vel si fidelis, certe secularis, et qui te venerari debuerat propter dignitatem fidei, iudicat te propter necessitatem cause, et perdes dignitatem Christi propter negotium mundi. Deinde omne iudicium irritatio cordis est et cogitationum malarum. Nam si videris quod causa tua fraudibus aut pecuniis expugnetur, et similiter tu cause tue adesse festinas, etsi ab initio hoc consilium non habuisti »xxvi.Hec Crisostomus.

  • xxvii  Aug., Enchiridion, XXI, 78 (PL 40, 270; CC 46, 93).
  • xxviii Catena aurea, I, 73b.

46Et Augustinus in Enchiridionxxvii : « Et ideo prohibuit hic dominus suos de secularibus rebus cum aliis habere iudicium. Cum apostolus sinit in ecclesia talia iudicia sumi inter fratres, fratribus iudicantibus, extra ecclesiam vero terribiliter vetat : manifestum est quod secundum veniam datur infirmis »xxviii.

  • xxix  Hier., Comm. in Math., I, 5, 38 (PL 26, 41; CC 77, 33).
  • xxx Catena aurea, I, 72b.

47Et Ieronimus super Mtxxix : « Dominus ergo noster vicis-[130rb]-situdinem tollens truncat initia peccatorum. In lege namque culpa emendatur ; hic peccatorum auferuntur exordia »xxx.

  • xxxi  Aug., De sermone Domini in monte, I, 59 (PL 34, 1260; CC 35, 69).
  • 24  alico W
  • xxxii Catena aurea, I, 73b.

48Augustinus etiam de sermone domini in monte dicit sicxxxi : « Omnia ergo intelliguntur, de quibus nobiscum in iudicio contendi potest, et quod de tunica et vestimento dictum est in omnibus faciendum est, que in aliquo24 iure temporaliter nostra esse dicimus ; si enim de necessariis hoc imperatum est, quanto magis superflua contempnere convenit ! ». Hec illexxxii.

  • xxxiii Catena aurea, I, 73b.

49Nec obstat quod dicit apostolus I Cor. VI <6,4> : « Secularia igitur iudicia si habueritis, contemptibiles, qui sunt in ecclesia, illos constituite ad iudicandum ». Quia Augustinus, sicut immediate dictum est, dicit quod illa concessio iudicii est condescensio infirmis, qui non erant ad talia vota astricti. Et tamen cum hoc toto Crisostomus dicit, sicut supra dictum est, quanta in litigio est peccati occasioxxxiii.

  • xxxiv  Hier., Comm. in Math., I, 5, 38 (PL 26, 41; CC 77, 33).
  • xxxv Catena aurea, I, 72b.

50Et Ieronimus dicitxxxiv quod in prohibendo litigia « auferuntur peccatorum exordia »xxxv ; ac per hoc sequitur quod decens fuit Christum et apostolos occasiones talium amputare.

  • xxxvi  Cfr. Aristot., Rhetor., II, 16.
  • xxxvii  Olivi, De perfectione evangelica, Questio octava, ed.J. Schlageter, Werl/Westf. 1989, p. 101.
  • xxxviii  Olivi, De perf. ev., Q. octava,99.
  • 25  vester quod esse add. W

51Unde Christus, postquam dixerat : « Beati pauperes spiritu » <Mt 5,3>, statim subiunxit « Beati mites » <Mt 5,4>, tum quia hec paupertas aufert distractionem animi turbativam, tum quia aufert potestatem rebellandi et includit in se voluntatem non repetendi, vel alicui pro defensione temporalium resistendi. Unde Prover. 18 <18,23> dicitur : « Cum obsecrationibus loquitur pauper, dives autem effabitur rigide ». Et Aristoteles dicit in Rethoricaxxxvi : « Dives est facile arrogans et iniuriosus »xxxvii. Unde beatus Iacobus IIII capitulo <4,1ab.2abc.3b> dicit : « Unde bella et lites in vobis, immo ex concupiscentiis vestris ? Concupiscitis [130va] et non habetis, occiditis et zelatis et non potestis adipisci ; litigatis et belligeratisxxxviii, ut in concupiscentiis vestris insummatis », id est consummatis. Et Paulus I ad Cor. VI <6,7> dicit : « Iam quidem omnino delictum est in vobis, quod iudicia habetis inter vos. Quare non magis iniuriam accipitis, quare non magis fraudem patimini ? ». Ubi vult ostendere quod hoc erat de perfectione apostolice paupertatis. Sic igitur25 dominium quoad litigium fuit apostolis interdictum, et dimissa est sibi facultas habendi quantum ad necessarium usum.

  • 26  usum W
  • xxxix  Obiezione originariamente avanzata contro i nuovi ordini mendicanti dai maestri secolari della Fac (...)
  • xl Cfr. Bonav., Apologia pauperum, IX, 3, 295b e Olivi, De perf. ev., Q. octava, pp. 98-99, in rif. a (...)
  • xli  Cfr. Ubertinus, Responsio parvula, 279b.
  • xlii Exiit qui seminat (1279) in Corpus Iuris Canonici, Decretalium Lib. Sext. 5.12.3, ed. Friedberg, 11 (...)
  • xliii Ibid.

52Et si dicatur adhuc quod in hiis que usu26 consumuntur non potest proprietas separari ab usuxxxix, quia senatus consultum non potuit rei mutare naturam nec etiam Christus rei naturam mutat, respondebimus quod de natura rei non est litigare pro ea, sed de imperfectione, a malitia voluntatis infecta per peccatum natura. Nam in statu innocentie nulla fuisset appropriatio rerum, nec divisio, licet fuisset ibi verum dominium, non litigium ; quam voluit Christus per sua consilia, quantum nature nostre infirmitas patitur, reformarexl. Et quantum ad hoc videtur vere et proprie posse dici Christum et apostolos nichil habuisse, scilicet civiliter, quoad tale ius. Nam ius naturale omnino habuerunt sicut ceteri hominumxli. Cui concordat decretalis Extra. de verb. signif. Exiit § Et quidem, ubi dicitxlii, quod « sicut ceteris, sic et illis de quibus loquitur iure poli in extrema necessitate licet uti rebus ». Igitur concedit eis ius poli, ac per hoc, quantum ad tale ius, aliquam rationem dominii. Et infra § Verum, condecens fuit, [130vb] cum dicitxliii : « Qui, inquam, usus non iuris sed facti tantummodo nomen habens, quod facti est tantum in utendo, prebet utentibus nichil iuris » - etsi intelligatur : nichil iuris causidici, quod solum videtur facere verum dominium - concordat hiis que dicimus.

  • xliv  Recte: Greg., Moral. in Iob, Epistula ad Leandrum (« Indignum vehementer existimo ut verba celesti (...)
  • 27  sublima W

53Nec est inconveniens quod Christi consilia altius volent in dispositione temporalium rerum quam leges humane, testimonium perhibente Iohanne Baptista, Ioh. III <3,31bc> : « Qui de terra est, de terra loquitur » hoc quoad leges terrenas ; « Qui de celo venit, super omnes est », ac per hoc terrenis legibus non artatur. Ad hanc sententiam adaptari potest quod dicit Ieronimusxliv : « Indignum valde est sacram scripturam subici regulis Donati », sic et legislationem summi imperatoris domini nostri Iesu Christi subici legibus principum mundi, qui potius leges suas condunt ad concupiscentiam impiorum quam ad impedienda sublimia27 perfectorum, dicente Paulo <1Tm 1,9> quod « iusto non est lex imposita » ; et etiam, cum lex divina sit superior lege mundana, non est inconveniens si de mundanis legibus iudicat et non potest iudicari ab ipsis, sicut et quelibet superior scientia de principiis inferioris iudicat, ut geometria de perspectiva et in mechanicis navifactiva iudicatur a nautica et nautica a navis auriga. Et per hoc videntur posse solvi omnes allegationes, que fiunt de legibus mundi. Licet enim hec lex evangelica non contrarietur legi civili, tamen ipsam supergreditur et eius vinculis non ligatur, sicut nec ab inferiore superior iudicatur.

  • xlv  Bonav., Apologia pauperum, XI, 11, 314a.

54Nam quantum ad testimonium veritatis summi legislatoris, Christi exemplum sufficit atque consilium, qui cum sit iuris naturalis, civilis, canonici [131ra] ac divini principalis origo, sacro suo sanxit eloquio temporalium rerum dominium modo predicto abiciendum esse perfectis, quibus tamen sufficientiam quantum ad usum concessit, promisit et, quantum eis utile est, plene persolvitxlv.

55Sic igitur potest dici quod modo civili et mundano leges terrene non vocant dominium et proprietatem veram, ubi non est exceptio retinendi et actio repetendi ac per hoc occasio litigandi. Sed rex pacificus perfectis imitatoribus suis voluit prefigere solam necessitatem rebus suis utendi et corporalem miseriam sustentandi, superfluitate et litigiis effugatis. Nec debet intelligi quod semper requiratur extrema necessitas, sed illa que superfluitati opponitur.

56Paupertas autem isto modo sumpta vocatur ab apostolo altissima, quia excrescit in celestes divitias.

  • 28  instituris W

57Huius autem paupertatis altitudo potest considerari ex quatuor : ex parte Christi institutoris28 et exemplantis, ex parte nostre nature et voluntatis, ex parte sue conditionis et proprietatis et ex parte sui valoris et utilitatis.

<I>

58Primo, si consideratur ex parte sue institutionis et exemplaritatis, eius altitudo ostenditur.

59Fuit enim paupertas in Christo et eius vita singulariter exemplata, a Christo singulariter docta et imposita, ab apostolis singulariter assumpta et observata.

  • xlvi  Olivi, De perf. ev., Q. octava, 133.

60Exemplata quidem fuit in Christo tam in eius ortu quam in eius progressu et in exituxlvi.

  • 29 om. W
  • 30  9 W

61Et hoc patet auctoritate multiplici sacri textus. Ubicumque enim loquitur de paupertate Christi, egestatem et inopiam sibi attribuit excellenter, ut patet per psalmum cum de Christo dicit : [131rb] « Ego vero egenus et pauper sum » <Ps 108,22> ; « Eripite pauperem et egenum de manu peccatoris liberate » <Ps 81,4> ; et : « Persecutus est hominem inopem et mendicum » <Ps 108,17> ; et : « Et ego mendicus sum et pauper » <Ps 39,18> ; et : « Beatus qui intelligit super egenum et pauperem » <Ps 40,2> ; et : « Pauper et inops laudabunt nomen tuum » <Ps 73,21> ; et : « Consilium inopis confudistis » <Ps 13,6> ; et : « Ut decipiant pauperem et inopem » <Ps 36,14> ; et : « Parce pauperi et inopi » <Ps 71,13> ; et illud : « Quoniam inops et pauper sum ego » <Ps 85,1> ; et : « In laboribus a iuventute mea » <Ps 87,16> ; et : « Suscitas a terra inopem » <Ps 112,7> ; et : « Oculi mei languerunt pre inopia » <Ps 87,10> ; et : « Parasti in dulcedine tua pauperi, Deus » <Ps 67,11>, et alia similia istis de Christo proprie et principaliter dicta et scripta secundum sanctos et gloriosos. Item Ysaie XXV <25,4> : « Quia, inquit, factus est fortitudo pauperi, fortitudo egeno in tribulatione sua », etc. ; et LIII <Is 53,2c-3a> : « Desideravimus eum despectum et novissimum virorum », et cetera que in illo capitulo secuntur ; et LXVI <Is 66,2> : « Ad quem autem respiciam, nisi ad pauperculum et contritum spiritu et trementem sermones meos ? ». et Tren. III <3,19> : « Recordare paupertatis et transgressionis mee, absinthii et fellis » ; et Zach. IX <9,9> : « Ecce rex tuus venit tibi iustus et salvator ipse pauper et ascendens super asinam et super pullum filium asine ». Et II29 Cor. VIII30 <8,9> : « Scitis gratiam domini nostri Iesu Christi, quoniam propter nos egenus factus est, cum dives esset, ut illius inopia vos divites essetis », et alia quamplurima similia istis.

62Hoc ipsum etiam multipliciter patet ex diversis sanctorum auctoritatibus de paupertate Christi et beatissime matris devotissime loquentium.

  • xlvii  Aug., Enarr. in Ps. CXLI, 17 (PL 37, 1911; CC 40, 2135).
  • xlviii  Olivi, De perf. ev., Q. octava, 135.

63Unde Augustinus super illud psalmi <146,8> : « Qui producit in montibus [131va] fenum »xlvii : « Dominus ibat et petebat et indigebat, cui angeli serviunt, qui de quinque panibus tot milia pavit. Quare egere voluit, nisi ut daret exemplum montibus et pararent fenum ? »xlviii.

  • 31  I W
  • xlix  Recte: Haymo, In Epist. II ad Cor., 8,9 (PL 117, 643).
  • l  Olivi, De perf. ev., Q. octava, 146.

64Item Augustinus super illud II31 Cor. VIII <8,9> : « Propter nos egenus factus est »xlix : « Factus est, inquit, egenus in tantum, ut non haberet quod habent vulpes »l.

  • li  Aug., De catechizandis rudibus, XXII, 40 (PL 40, 339; CC 46, 164-165).
  • 32  nobilitatis tumorem> tumoris mobilitatem W
  • lii  Già in Ubertinus, Super tribus sceleribus, ed. A. Heysse, AFH 10 (1917), 128.

65Item Augustinus in glosa super illud ad Hebr. XII <12,2> : « Proposito sibi gaudio sustinuit crucem »li : « Omnia terrena bona contempsit, ut contempnenda monstraret, et omnia terrena mala sustinuit que sustinenda precepit. Natus est de matre, que, quamvis intacta permansit, tamen fabro desponsata erat, ut omnem carnalis nobilitatis tumorem32 extingueret ; pauper etiam factus, cuius omnia sunt, ne de terrenis divitiis quisquam extolleretur. Noluit rex fieri, quia humilitatis viam ostendebat miseris et ita, amore utique eius, similia patiamur ». Hec Augustinuslii.

  • liii  Cfr. Ps.Chrys., Opus imperfectum in Matth., Hom. 2 (PG 56, 641-642).
  • 33  reginam W
  • 34  coactas W
  • 35  sed add. W
  • liv  Già in Ubertinus, Super tribus sceleribus, 127-128.

66Item Crisostomus super Mt <2,11> : « Viderunt magi matrem eius et puerum »liii : « Videamus quid tale gloriosum videntes in puero gavisi sunt, qui regem querentes tanti itineris susceperunt laborem. Numquid invenerunt palacium marmoribus splendidum? Numquid matrem dyademate coronatam, aut in loco aureo recumbentem? Numquid regiam33 diversis populis personantem? Sed quid? Pandochium tenebrosum et sordidum, magis animalibus quam hominibus aptum, in quo nemo contentus erat secedere, nisi itineris necessitate coactus34, matremque eius35 vix tunicam unam habentem, non ad ornamentum corporis sed ad tegumentum nuditatis, qualem habere po-[131vb]-terat carpentarii uxor, et hoc peregre constitutaliv; puerum pannis sordidissimis involutum et in sordidiore presepio positum, quia locus ille sic erat angustus, ut nec ponendi infantem spacium invenirent. Si ergo regem terrenum inquirentes venissent, magis fuissent confusi quam gavisi, quia tanti itineris laborem sine causa suscepissent. Nunc autem, quia celestem regem querebant, etsi nichil regale videbant in eo, tamen solius stelle testimonio contenti gaudebant ; oculi eorum contemptibilem puerum aspicere non poterant, quia spiritus in corde eorum terribilem eum mirabatur ». Hec Crisostomus.

  • lv  Cfr. Chrys., In Matth. Hom. 8, 1, 11 (PG 57, 83).
  • 36  paries W
  • lvi  Bonav., Apologia Pauperum, VII, 7, 274b.

67Item idem Crisostomus super Mt.lv : « Pariens36 quidem virgo filium, confestim illum reclinavit, quia multis convenientibus propterdescriptionem non erat domum invenire. Sed quid fuit quod suasit magos adorare? Nichil enim sensibilium magnum erat illis, sed presepe et tugurium et mulier pauper, ut nudam magorum videas philosophiam »lvi.

  • lvii  Cfr. Chrys., In Ioh. Hom. 16, 19, 1 (PG 56,103)

68Item idem omelia XVI super Iohannemlvii: « In Christo, inquit, erat genus vile et multotiens illi proferebant dicentes <Mt 13,55>: “Nonne hic est fabri filius? Nonne mater eius dicitur Maria ? Et fratres eius Iacobus et Iohannes ?”. Sed et estimata ei patria tantum exprobrabilis erat, ut Nathanael dicat <Io. 1,46> : “A Nazareth potest quid boni esse ?” Sed et dieta communis, sed et vestimenta nichil plus multis habentia ». Hec ille.

  • lviii  Cfr. Chrys., In Ioh. Hom 31, 35, 3 (PG 56, 179).

69Item idem omelia XXXI super Ioh.lviii : « Facilem, deliciosam Christus semper abiciens vitam, laboriosam et constrictam inducens, nec subiugali utitur, sed ita valde incedit, ut fatigetur ex itinere. Et hoc ubique erudit per se operatorem esse et non superflua [132ra] petere et non multis indigere. Ita enim vult a superfluis alienos non esse, ut et ipsorum necessariorum multa abscindamus. Propter quod dicebat: “Vulpes foveas habent et volucres celi nidos, filius autem hominis non habet ubi capud suum reclinet” <Mt 8,20 ; Lc 9,58>. Propterea et in montibus quamplurimum conversabantur, non in die solum sed et in nocte et in desertis. Et hoc David preconizans dicebat : “De torrente in via bibit” <Ps 109,7>, bonam vite eius stabilitatem ostendens. Hoc et Iohannes hic ostendens dicit : “Iesus igitur fatigatus ex itinere sedebat sic super fontem” <Io 4,6> ». Hec Crisostomus.

  • 37  Mt W
  • lix  Beda, In Marci Ev. Expos., III, 10 (PL 92, 239; CC 120, 570).
  • lx  Olivi, De perf. ev., Q. octava, 133.

70Item Beda super Mr37 exponens illud : « Si quis michi ministrat » <Io 12,26>lix : « Nasci in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit. Unde et agnus qui pro illo offerretur defuit. Columbarum pullos, par turturum ad sacrificium mater invenitlx. Prosperari in hoc mundo noluit, obprobria, irrisiones tolleravit, sputa, flagella, alapas. spineam coronam, crucem sustinuit ; et quia per temporalium delectationem a gaudio interno recedimus, cum qua amaritudine illuc redeatur ostendit ». Hec Beda.

  • 38  III W
  • lxi  Recte: Aelredus Rievall., Tractatus de Jesu duodenni, 6 (PL 184, 853-854; CCCM 1, 254).

71Item Bernardus super illud Luce II38 <2,42> : « Cum factus esset Iesus annorum XII »lxi : « Ut te, inquit, domine, per omnia nostre paupertati conformares et omnes vite humane calamitates susciperes, quasi unus in turba pauperum, stipem per hostia mendicabas. Quis dabit me buccellarum illarum mendicatarum participem fieri et illius divini edulii reliquiis saginari ? ». Loquitur autem Bernardus de illo triduo, in quo, a matre absentatus, secundum eum de elemosinis hostiatim mendicans vixit.

  • lxii Glossa super Ps 108,22 (fusione di glosse marginali e interlineari).
  • 39  potens W
  • lxiii Glossamarg. super Ps. 39,18.
  • lxiv  Olivi, De perf. ev., Q. octava, 133.

72Item glosa super illud psalmi <Ps 108,22> : « Ego vero egenus et pauper sum »[132rb] dicit siclxii : « Egenus fuit Christus quia petens39 et pauper, id est sibi insufficiens, quia mundanas copias non habebat ». Et super illo : « Ego autem mendicus sum » <Ps 39,18> dicitlxiii quod Christus secundum quod homo mendicus fuit, et quod mendicus est qui ab alio petit, et pauper qui sibi non sufficitlxiv.

  • 40  Mt W
  • 41  circumspecturis W
  • lxv Glossa superMc 11,11.
  • 42  si quis> scis qui W
  • lxvi  Olivi, De perf. ev., Q. octava, 134.

73Item glosa super Mc.40 XI° <11,11> : « Circumspectis41 omnibus, cum iam vespera esset hora », dicit siclxv : « Si quis42 eum hospitio susciperet, circumspexit omnes : tante enim erat paupertatis et ita nulli adulatus, ut in tanta urbe nullum hospicium inveniret »lxvi.

  • lxvii  Hier., Comm. in Math., III (PL 26, 158-159; CC 77, 190).

74Super quo Ieronimus super Mt dicit siclxvii : « Hoc quoque intelligendum, quod tante dominus fuit paupertatis et ita nulli sit adulatus, ut in urbe maxima nullum hospitem, nullam invenit mansionem, sed in agro parvulo apud Lazarum sororesque eius habitaret, eorum quippe vicus Bethania est ».

  • 43  om. W
  • lxviii  Cfr. Chrys., In Ioh. Hom. 13, 15, 2 (PG 59, 88).

75Item Beda dicit ibidem et Crisostomus super Ioannem43 omelia XIII, ostendens quod Iohannes Baptista tociens idcirco testimonium replicavit, quia forme sue vilitas, id est paupertatis sue, nIffuiem>tas, id est ne illum cont fiuntrum tbat : non iac311iiian style="color:#626e44;"> : « Si qunim vult at mumspexiamic et itigaes eonstris, sebus facietus, postq urStudinealamr paup omnesm cirrt puerumbit, n sit itiens ousciantfenumei et »itigiur a

  • lxvii  Hier., Comm..

75Item idem o et 417ii « Hoc qDeius? Nonillo e pauaatorea is non hs est fortit? Nont quXicussiudicando, rverbandenextremapionemtus m>tditinuit qircumru erat stur et e,gutum vpauper,nsed eb et iquisqiosani; et LX

  • lxvii  Hier., Comm..
  • l  Olilossa super/em>.Mc

63Item Beda imus superad Neopurian Christo dicit : l18iian style="color:#626e44;"> : « Si quisc paupertatisd tantecibo egscet itigos non Igiturqstinullud quiannes Bais146,8&g,30: « Viderumansiipaliepdi. Lic hut pueruchanisubet ubi cspicluri dicita suan>l19spaxspan>an style="color:#626e44;"> : « Nasci rex fe po-

  • 43  Hier.Rur, em>Super in Math, 8,9 (V(PL 37, 1100).<005120, 574A).48li>

69Item BernaRur, emr illud psalmicitXVt;12,2&g7t;420/slsaspan>an style="color:#626e44;"> : « NasciTdomiuit, domine, peit papaupertatis et i,erbaut agrrtbut nondd; piaberet uuare easits michitatcoluit, nuramenam proptIud Chrislocpersonacuproptes vabespondebimus quod ruperes el utendosemr iovenientret nonephilosut vit

  • 43  Beda, In MarciLuc.Expos, 8,9 (IPG 59, 239; 331120, 570).4li>
>43  Cfr. S. Tis ae Aue psue, omm. hrinao recan>II, 16., Par ae 1869; CCi>

67l23/slsan style="color:#626e4444499em  Si qurodutotndi, qulde et prmentatmentutu,is sordiat mudicanum vpaupnon habbilinecesprsualinett, cie in quid/span>424/slsan style="color:#626e4444499em pan>

66425/slsan style="color:#626e4444499em  Si quOradatureum mcoaronem a gaur psalegr psuea gaugavisgalii ab almpti qirmenbWflon psa ! N ornmendiuperprot, promisse, aupererd; id tetor iluit, cui asis, sicsprsuiorestia calacessitulla d egenb»n>l26/slsan style="color:#626e4444499em pn>

  • 43  Beda, In MarciLuc. superxpos, 8,9 (IPG 59, 239; 333120, 570).<1i>
>43  Oliloss3
  • 41  sed
  • 41  parieh pauploss3m>
  • liv Gloss hrinao recan>II, 16., Cli>

    67427/slsan style="color:#626e4444499em  n>l2efs44n>an style="color:#626e4444499em itutiator ipsebit mnon in diTiriol>l2efspan>an style="color:#626e4444499em itio respitem>430/span>an style="color:#626e4444499em presep sordn>331an style="color:#626e4444499em pan>

  • 41  Oliloss hrinao recan>II, 16., CCi.

    67l3efsxcn>an style="color:#626e4444499em  Si quer quod im eiliuinfirm id ests seiant,».l>437/s4an>an style="color:#626e4444499em ;ter[131va]<3rtrong>l38/sxcan>an style="color:#626e4444499em pn>

  • 41  III
  • 41  Oliloss hrinao recan>II, 16., C7b-28a.

    67l4efsxcvan>an style="color:#626e4444499em  Si quH mendihnendes el ute» &l;epit. Natpe vicuse, peit rislegque pe vl>444/s4an>an style="color:#626e4444499em ipo confu erat ie bt? Nougurium adndiupveenilum pmrretur d oculie vl>445/sp9n>an style="color:#626e4444499em iegenuufficitl46/sxcvaan>an style="color:#626e4444499em pn>

  • 41 Gloss hrinao recan>II, 16., 226a.

    67  Olrqstinullud Lu« Ego auccelligroeupascel<Ps 39,58&22,10bdicit; e,n style="color:#626e4444499em eiic45ef>caan>an style="color:#626e4444499em  Si quD. psuea gal>45ef<5an>an style="color:#626e4444499em itus seirohtuItaa spiriotera poeoaeuis quoruBeiant,»git.eget e presep ulludambet eius us, uspitio susumertate uorumpln habm magnued bnorumteferefu/span>l5ef>can>an style="color:#626e4444499em pn>

    • 43  Hier.Chrys., In Ioh. /emth> 13
    • lx  Oliloss hrinao recan>II, 16).321a.

    6745ef>cvan>an style="color:#626e4444499em Nasci otesod homo oteraarvdihnenalil5ef>cvaan>an style="color:#626e4444499em pan>

    • 43  si quThop.losse>
    • 41  Cfr. ChrysTheophyl est >Comm..?r seaiohixpangm> Ev. , 15, 2 (59, 8123PL667i>
    >43  Oliloss hrinao recan>II, 16).432i.

    67l5efs5an>alass="endnotecall" id="bodyftn108" h6ef="#ftn110">46ef>cvaaan>an style="color:#626e4444499em  Si qu easi Bernapa gdicensorqstinulludunnta nichiei i niaroepsal paupefecerquiNa unus regien nnta nichidis dtantpaEtvult at mar ut volucoter incedpeoriosa< CrisoTheopher Mt dicn>361/scaxn>an style="color:#626e4444499em pn>

    lass="textandnotes">

    67Item o mionc rsuea gauotegristtomus.

    n>
    l66/scxpan>an style="color:#626e4444499em SIoannemm. a XIII, Lt;, 467/scxapan>an style="color:#626e4444499em prIoann psalmHom.VIan>n>l68spcxpvn>an style="color:#626e4444499em n>  Beddens quod Iohproptn die u. id equippe erlit inopenam proptlult us fa at mar . Undpatma trstiets inveitigcivs, qstiid educem a gaur p nnta nicoullilinece,estcin di eb bmumetroptesensaasis, sicse erlit inopi quierpeiluta eNamae ere vdberus ielnven"prar ut volucnagna,ius uselnalvat tespalvaP qsren"ponemalvaSpir up>imonimemalvaerumansiuBernaor d quis Xventus mpn cieeafiuntstcd upenueiuaroadaturriineiuntnagnanata eiod eafiuntieretc vs, i quien"pra presesurad; ius fa hned upefumuraitudiehaQnv erat pafiuntstci quierdaturnon in diadaturet eiuafiuntsquieie ielnvpaEtter.p
    >43  III
  • 41  om.
  • 67 et pPrsuptre vdberr tetn>l78iicxpaan>an style="color:#626e44;">.  Bedut ag sicl7efs6an>a>/squia infla Si quH mt iodpcim mipiuphannouiieeet, quise ita n iiuss S“Ihaviamdgntcagnu gnubet iiam”/spaas 39Ma/s10,5dicit; e/squia esen Si quNol qiro prd; iuBullineiuntarg paumeneiuntnacupr.mrm,izenien nntri H;it,e,p, qm chaviaineiuntruasamustcasineiunt idcia nichineiunt fila paD. pt, inqhlult up, q up> icbo neo. I nemamcupiuntaBernacivs, qstiseltnat tespm ritrevt iiam, intiarogatere vunro ean i pper it/squia istunanete doubiuexeutie/spaas 39Ma/s10,9-11/spahao mo nfperssue vefu/sSi quEtifacxproorticrorntugammaessuihannorieeet, quisriret,persosued pibersic480/scxvapan>a>i itine fila dom i in dir, qm in diranesi abiuntierzonanat et ve idciatosstonduoie,d upeneeiesoes taupass="endnootecall" id="bodyftn110" h8ef="#ftn101">38efs63n>a>truaacietustci H;ia n iiubmumeis S“Quacuniuntieauoet iiamie soenut, triucunanete doubiuexeutie/ohde”/spaas 39M58&6,8-10/spaeDBeda II[131va]<5rtrong>p>n>triret,pers&lSi quNol qirodoe d ac/ulum,eneiuntnara ,eneiunt idcea nich< CEa infla Si quIo eadber mendiisueinanete rl paupebibepaup,ie ersuut tridusqui H;id. pt, inqhlult/spaas 39,58&10,7dicit; e/squia infla Si quEtti nemamcupiunt inveiritrevt iiamsetsgas. Nt inumeos, fns, atere ersuponutaupettatgpaas 39,58&10,8/spaeDBeda Ma/sVI ,42&6,24-25dicitl8efs64n>a>ter
    67  ciI nemfacie siged etcoovmodo tn tes[131va]<5rtrong>ss="texte" dir="ltr">67  siSesespcstiais steas rs udn, iacupeus spid iaeicquiNa uhanus careridcc aaeicquitem oto et eiaesenolamsetsuesenolacit s rie/sclipmodo ntugalpreocette3roteso snme upiarosuasit cens edvisntut, prc essaesenolamsfacxe in diamendiimponutaupegalipit. Nto CEa idtblpcstiehoraba at,t icem>Wemautt eiaesenolamsetss rie/uesenolacit hnenus cariemervdre in dii m p aveidendblig taupegacupeudipit. Ntaov uselnc egaliatreftgnpit. Nt seie/ohiuucud eAutaforqsm iiustosuasifnur cens edvisntuputa im selocai uum quod nsufficslass="textandnotes">
    • 43  sed <
    • 67  IISonc e upiarosuumplirulrtrabet nol8efs6an>a>i iuntru"ltrectoi quierissubstcotianv uselncesetsuesenolace rtatis sue,.p
  • 41  Olivi, De perf. ev., Q. octava,>I141.

    67Et suBeda Auguit ;s Vaocbroentusur Fauitum, ostis iaieemipiup sigaoFauiti,ti nemcbt, reugls sst eiuv useln aueeet,Itaa spiriarg paumeetsuurulinesic,>acl8eficxxpan>an style="color:#626e44;"> : « NasciQs iamubsimm,ie paur ris, spa gnaeracmqsres eiutaisublim aitriafrit. Nta,tsp rnonis49efs6an>an style="color:#626e44;"> et paimpen uts< CEa rtalo ost,usr . psue, iis poed iiff fenuivunro ecclescai uubq 391/scxxapan>an style="color:#626e44;"> : « NasciNneneaupi, seusolta munmuperinumsev.l92/scxxaan>an style="color:#626e44;"> : « NasciSed absui,uuttrstoss emondutrsov uselncamsetsu vs, ierer arseumberdoveruspcsthaQnvaiapude, peit aia HSsusSire vunrat fenunccsevt iiius facieiuntno prdomisse,romdrttmeonior nol93/scxxvn>an style="color:#626e44;">.

    • lxviicxxxpan>  Cfr. Hier.>De peComm.iro Mathm>I., 1026, 126, 62120, 90).66i>
    • lx  Olivi, De perf. ev., Q. octava,>I141.
    >lx  Cfr. Hier.>De peComm.iro Mathm>I., 1026, 126, 62-63120, 90).66i>
  • lx  Cfr. Hier.>De peComm.iro Mathm>I., 1026, 126, 63120, 90).66i>
  • lx  circubacntprtr,osse>
  • 41  si qunbe,osseaddm>II ad>
  • 41  Olivi, De perf. ev., Q. octava,>I141. >lx  Cfr. Hier.>De peComm.iro Mathm>I., 1026, 126, 63120, 90).66-67i>
  • lx  IIIe peom. ,osse>
  • 41  CfrlossIbid.
  • 67Item Beda Ie202iicxxxpan>an style="color:#626e44;"> : « NasciCimseiuntasree3ciieeet, aov uselnsm esiacie siiudt i,egaibusa nqsaeixe» &lS“Grutienoc. Nast imerggrutiendat Sedas 39Ma/s10,8/spaeDSi erat sicebeidccapa,tutteroti203/scxxxapan>an style="color:#626e44;">.

    pEa rostnss="endnotecall" id="bodyftn108" 204f="#ftn110">204/scxxxavn>a« Nasci“Nbiuntier ac/ul imee”Ps 39M58&6,8/spahaQnv iis quasadr>205/scxxxvn>a« Nasci“N,e,p, qm chaviaSedas 39Ma/s10,10a/spa E style="color:#626e44;">.206/s7an>an style="color:#626e44;">.207/s7an>an style="color:#626e44;"> et paie bn pluso s, ntpuntespriudiuum tisehao
    208/scxxxvan>an style="color:#626e44;">.

    p“NbiuntruasamustcasSedas 39Ma/s10,10b/spa Ero euaacietustci euplextm pluautesaupeinnu ra nnta nicummisse,gaodtierloci Sithiitigg=ac?a mpnis rig taiacieunare vunmustcat eb atror i ntus icus H;inedtierunarmustcat nnta nicum tn tesiganvc snenpetir et imiiais stdhabm sstumuroullitum »igervimu . “Nbiuntnidcia nichSedas 39Ma/s10,10c/spa Er psielattbieeet, aoruasa is seissgamme ete> rat dr isag>[131va]<6strong>209/scxxxvpan>a« NasciQssafiuodarmodo nudasass="endnootecall" id="bodyftn110" 21ef="#ftn110">21efs73n>a>ea nraidctbbinamaeidccapd mercerissuhSedas 39Ma/s10,10e/spahaTdom i iinluti,uac/t, aea mu exprochavi/tuioesvet im habm ssubiiorum od inq. Ut agaesenolit realncae SsusHia esiutctummnesvet im iihie, cimt,»issure”Ps 391Tat 6,8/spapa CEa rostnss="endnotecall" id="bodyftn108" 211f="#ftn110">211/scxxxvapan>a« NasciUttsp rnonriret,per me
    • 43  OliviHier.>De peEpust.G55,1, 15, (, 122PG560-561120SEL 54/e486-487i>
    • lx  Olivi, De perf. ev., Q. octava,>I140.

    67Item Beda Ie212/scxxxaxn>an style="color:#626e44;"> : « NasciEr eili iinluti,uius destumure, cigiia»ier213/scxln>a>ter

    • 43  Cfr. Hier.>De peComm.iro Mathmn>II, 16, 626, 126, 45120, 90).39-4li>
    • lx  Cfr. Chre pe. hrinao recan>II, 16, 90b. Giàmm,iUbas, Comm.SIoanntrcbt, rielt ibp>n>9.>lx  Cfr. Hier.>De peComm.iro Mathmn>II, 16, 626, 126, 46120, 90).41i>
    >43  Cfr. Chre pe. hrinao recan>II, 16, 94a. Giàmm,iUbas, Comm.SIoanntrcbt, rielt ibp>n>9.

    67  omIendiIe215/scxlaan>a« Nastyle="color:#626e4444499em quPit.t, aupeabm s, inluti,unnisolltspair imusisut pmomedvi iemfaiersgad »ia sucieritumbemusiabm sspanes. Labodmxercendt, inq,ntolltspavdoimilb s c Criso mendiieecar a m icbo ac/t, amit.pCeteoro ieiisir uplocbt, icbiie n nnta nicppuuum urtdebenvcror i solltspaipan>216/scxlapan>an style="color:#626e4444499em pCEa inflaprIoann psal Ego aNol qisolltspairer i rscrait o/spaan>217/scxlavn>an style="color:#626e4444499em  Si quDisbeo ptaiacieeiliuntut, prtiriarntor i solltspaovel>[131va]<6strong>218/scxlvn>an style="color:#626e4444499em pn>

    • 43  Cfr. Greg.>De peHom.iro Ev. 1XVI6, 726, 176, 1141120, 541/em21i>
    >43  Cfrloss hrinao recan>II, 16., 116b. Giàmm,iUbas, Comm.SIoanntrcbt, rielt ibp>n>9.

    67220/scxlvpan>an style="color:#626e4444499em  Si quEcce iinluti,uius sa/ulumfr psevatirodoe d er221/scxlvapan>an style="color:#626e4444499em pn>

    24="#ftn11tocfrom3n3abo1dyftocto3n2ais124nIV.1/sp3p4n>an /h3
    lass="textandnotes">
    • lxvii161nixn>> v Cfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i
    • 87> 92
    • 678a clastyle="color:#626e4426e44iciPropnaodens qi pev.prmit,agid c uhanarroaocteseqiiuem,sicutnn matamandiss aliiusansiacceputpthusamer iqotai48ef5271nixn>> v Ctyle="color:#626e4426e44icipn>

    25="#ftn11tocfrom2n4abo7yftocto2n4ais739IV.1/sp4n>an /h2
    6788Cfr. oi epiarorec qaodensmullen>liotreamf sud<,pxt, vsuem/s;euhasimptanno/s;e
    ss="tr">26="#ftn11tocfrom3n3abo1dyftocto3n3ais1 39IV.1.3/4pan>an /h3
    lass="textandnotes">
    679span style="color:#626e4426e44iciValeasre uhan<, om tpcumnns esoiuanapeim,eop exciamtru voo p nc. aut rempcxcian s suuene
    • lxviicccx19 Cfr. adI rapinae>
    • 679span style="color:#626e4426e44iciTapaInurari48ef531cx19 Ctyle="color:#626e4426e44ici lstso furorooixicn a xptanroshpsstooboinfanreispu qiu nciirmur pr r duad dre<.gt m ets fteaerurueppfu qifipsttrsa om sspiris sneioprhanio nmut eurreaerde44oleastursa ur pr r abieeni ttnesmmer iqotarrprioesexe<,rsue/p>
    • lxvii159n19 Cfr. np iobe>
    • 679span style="color:#626e4426e44iciTerpgieope iai.asXX 3I9Ma/s27,2 et i qucumnSpsarus im d,otmberagus,sclapiuem enq,fir nemcrnp imtnpumm d,Utu anid et arroonlu id et aaninu n s hur.esocatNspn> aimc,upaPs 39Job .n>an,ftniuanapearsim epmpcxc/nIias id eorprhaobstm,toru unaimpu es inroqib nmut ab class="endnotecaall" id="bodyftn110" 474f532ftn110">48ef5329n19 Ctyle="color:#626e4426e44ici abiesmtsornmut qiaroduito, qaot om sspirde44oem. Pssimptanensem r ad ipm umogtdreviseasterenimmpet ue ai sueditteoccaieppr qi
    • lxvii159nixn>>  OliviChryCft aAusne peM raEthncm. om., 1129-Vstt, 4
    • 679 Cfr. ale="color:#626e4426e44iciTerpgieopAusne 48ef5339nixn>>  Otyle="color:#626e4426e44ici abievdteu a tpamannota fuaiasasurienai suesiiur memcrau e
    • lxvii159n19 sed
    • 679span style="color:#626e4426e44iciValeF un nesmmes esoi clas>[131va]46vtr9ng>48ef5349n19 style="color:#626e4426e44icipn>

    • lxvii159n196sed
    • lxvii164n>9 Cfr. oensgeopioe>
    • lxvii162n198Cfr. oens13d>
    • lxviicccxixn>lCfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i679span style="color:#626e4426e44iciEgurasre uhahoeeseusneto 5,3/VI class="endnootecall" id="bodyftn110" 474f535ftn110">48ef5359n196style="color:#626e4426e44ici,n> ncu mbatu uht mdear oscndnit rparsim et mad cdeeum h acrssoluotin her aiuftuit fun<, tniuanapearsim ftuahacumnt ei ecgi iuftuimlucsiadar48ef5364n>9 Ctyle="color:#626e4426e44ici,n> n tpcumnsedendoctin"> et acpa qes.niedirmsaipatrecdPs 39aH tpcumni> alo.irEpi iupsibe,srespannctuPs 39aH tpcumnin"> eainrotimabs mpditosappumslpso lum lunlao48ef5372n198Ctyle="color:#626e4426e44ici abie13,228,6haS a48ef538cxixn>lCtyle="color:#626e4426e44icipn>

    27="#ftn11tocfrom3n3abo14fttocto3n3ais1439IV.1.3/4pan>an /h3
    lass="textandnotes">
    • lxvii161nixn>l Cfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i
    • 87> 94
    • 679span style="color:#626e4426e44iciValeEsiarorec epprraesi,s npre qipupeer tiaipan48ef539fnixn>l Ctyle="color:#626e4426e44icipn>

    28="#ftn11tocfrom3n3abo15yftocto3n3ais1539IV.1.3/4p3n>an /h3
    lass="textandnotes">
  • 29="#ftn11tocfrom3n3a2o8yftocto3n3a2s839IV.1/sp5n>an /h2
    6798Cfr. oi epiarorec qaoud pev.estfaniec lal aleditemoccaeresta;e
    ss="tr">30="#ftn11tocfrom2n4ais16yftocto3n3ais1639IV.1/sp5pan>an /h3
    lass="textandnotes">
    • lxvii161n20 Cfr. sIapqbienitIrf. 171dW
    • lxvii161n20 Cfr. sImedaees
    • 679span style="color:#626e4426e44iciSicuPstfaniun sot lal ale mue,druienit class="endnootecall" id="bodyftn110" 474f543ftn110">48ef543fn20 Ctyle="color:#626e4426e44ici abiecer48ef544fn20 Ctyle="color:#626e4426e44ici g bvtod apraqaouque selu id eescrctishrasdteriat adulad r ulinatu apraqaamvemroluirvpsi uht ms b aftsc ieniriinqssit/p>
    • lxvii159n20 Cfr. abieeie>
    • 6748ef545fn20 Ctyle="color:#626e4426e44ici abieqaluem n4aapuqosIo,s niquoctipaqumioadpesidap pti/ m inleputessprolum eissn accttserdteriat aduln a tisi repCEx/p>
    67 pevhacumntrsneiopput,e,e

    <9Job 5,3/19,22n>an,fsmn>ss="="textandnotes">

    • lxvii161nixn>lvCfr. Greg.>De peM raH V, 2 40, 76, 1093 143 151, 34
    • 6748ef5461nixn>lvCtyle="color:#626e4426e44ici muod sinecumnm<,renu ulim,eeinicts esoisdisscttte ss.n><, om tpcumna nteaao

    67ss="="textandnotes">
    • lxvii159n20 Cfr. adI oud ssie>
    • lxvii164n20 Cfr. nprf. 171e>
    • 6748ef547fn20 Ctyle="color:#626e4426e44ici abie suep,riva ogt ,roluirlugiacai apiamorP quthusamsugar linattniuaEhi.irEcenad cdes.niedi,rol class="endnootecall" id="bodyftn110" 477f548ftn110">48ef548fn20 Ctyle="color:#626e4426e44ici abieimpte nam fnpemialiiaaadsmodisnem  sui> pevt siuoluun uamaam fnpemdupugas hur.roepoeimptesc hugiacaliiaaadaituf mimagnolituu umseue.eierion
      • lxvii159nixn>lvCfr. GregHier peM raEpsne 120, 1X 1X1 40, 22, 985 14SEL 55, 477-478
      • lxvii162nixn>lv Cfr. Grrf. Ibidm> 171e
      • lxvii164n20 sed
      • lxvii164n206sed
      • lxvii164n20 Cfr. oensiatptaaane>
      • 6748ef5499nixn>lvCtyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntVevhaa,e,eesc hestfanie dboinfpmcmodsiurbifcus&giofdmogi psevhafacinAs sfec48ef5502nixn>lv Ctyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntNiav,seesc hestfaniedteriamtod apragb ervtb, paiutis ievt ?apan style="color:#626e4426e44iciTapaDiaittap pti/ tu/ desi»e s,udam uris,udamn e dm, ncmemodtmduprehnlu i tu class="endnotecaall" id="bodyftn110" 481f551ftn110">48ef551fn20 style="color:#626e4426e44ici abieinfsueorao48ef552fn206style="color:#626e4426e44ici abieiuExrpfelata ru unaeusgmbopmcmUtpn>48ef5534n20 Ctyle="color:#626e4426e44ici lstsoqulalna,em  supnmut apn susansiahan aervneo ulin enq, cernvsr eppr nreu/p>
      • lxvii159n208Cfr. oens> l
      • 6748ef5549n208Ctyle="color:#626e4426e44ici lstsosc hlal ale maitufoctinitaosd crc pandm/sis, viieot tptia»eum attniuroger,i.cpr,sdeeum inictoeet,css n[131va]46vt50nb>
      • lxvii159nixn>lviCfr. GregHier peM raVem/sS. aut cm/sis, 1X 1X18 40, 23, 37
      • lxvii162n20 Oliviom.Im,e>
      • lxvii162nixn>lv Cfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i6748ef5559nixn>lviCtyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntSitinusnYt cm/ssdixUti qu“memodmevarEa rog.t apn sapaesdissts esoisttsvne”pn>48ef556fn20 Otyle="color:#626e4426e44ici lstsmftndmrppgazoppit urgactuoa paomneuiedt enq,mftndmapn simepvo48ef5572nixn>lv Ctyle="color:#626e4426e44icipn>

      31="#ftn11tocfrom3n3abo17yftocto3n3ais1739IV.1/sp5pan>an /h3
      lass="textandnotes">
      • lxvii161n210 171e>
      • 6748ef5581n210
    • lxvii159n21 Cfr. sImeedme>
    • 6748ef559fn21 Ctyle="color:#626e4426e44ici lstsosothaa,e,ep qnmpsuolsrefaniuibusi >[131va]46-vt51ra]- pev.nndulaesexe &.sreu.apn s»eum eopaninu n / suem ct id ina/nqsue,d genit raipati apan styl
    • lxvii159n26 Cfr. adI .dactue>
    • lxvii161nixnlxx OliviChryCfr. Isaac Syr.pe>6748ef641="26 Ctyle="color:#626e4426e44ici abieV° class="endnotecall" id="bodyftn108" 465f642ftn110">48ef6421nixnlxx OaCi qle="color:#626e4426e44ici abieNsntVisioepsn dm,e,efictui»euntiediszeIIm iogi u idei,laH deaigiasrodhtudcstinndui,esiati eiapstfanielabrd iav
    • lxvii159n266Cfr. Olrf. 171e>
    • lxvii161nixnlxxxvCfr. GregGs o peM raHomis iEQ.iXLC1129-6 40, 76, 1307-1308 143 151, 403
    • lxvii159n26 Cfr. oensinsaiae>
    • 6748ef6499n266Ctyle="color:#626e4426e44icipn>48ef6501nixnlxxxvCtyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci q clastyle="color:#626e4426e44ici abiecumnP ssuit, ass,e>pei tmescd o, iap>48ef6519n26 Ctyle="color:#626e4426e44ici abi, iapee Uteiinemed inirrad supstsacrucoa ,tdouoluadprantindnit ssupeunrspn>

    • lxvii161n27 Oliviom.Iinxt caur icaocapirulooIVn>an rbid snfdaacapirulooXyl #ftn11tocf8ef670">(...) /h3
    • lxvii159n280Cfr. oenscinsaiie>
    • lxvii159nixnxc Cfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i6748ef6701n27 Otyle="color:#626e4426e44ici lsts13,21Io 4,5haDei qucumnIptufdeauieopsipsaetnedcoadeauieoplocu rempdhsruaatsaeosasuditpn>nisupaasbussium. sst ,esisrdoessap, sui> < incluritairlm/vpiabsassssummutpsmodiaruaantcgaireptut,sepgo.summtaaupartabatacistaeramuaaa ogt . Quufioisem deauieivnegoodiscrluriv, reg isvpiabelliopdhsdee unmutcu ie ruaaa isvsuisidispsuiabsatispsuiapomp o oasia rofr/riatapumlbcu rem,a>rbus piaimpureclass="endnootecall" id="bodyftn110" 474f671ftn110">48ef6719n280Ctyle="color:#626e4426e44ici abiev rdsmas toricasnisttateclass="endnootecll" id="bodyftn108" 465f672ftn110">48ef6729nixnxc Ctyle="color:#626e4426e44icipn>

    501n#ftn11tocfrom3n3ais32fttocto3n3ais32y9IV.1/sp9.6n>an /h3
    lasstexte" dir="="color:#626e4426e44ic"ltr">67
    • lxvii161nixnxc Cfr. GregGs o peM raMCE e.is iIobC1129-XVIII9-XLIII9-68 40, 76, 78 143 153A, 934
    • lxvii161nixnxcvCfr. GregCfr. Isaac Syr.pe>6748ef6731nixnxc Ctyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntQutnimluhac iinerlabortisiusm amtuhrenitsdelidrrissiee,uarecrsuiaattni ieitusm ampmodicsrodhil>s esotappe e>ei ?i >48ef6741nixnxcvCtyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntNs esotinerbsasssm/spie.dan illistaeranp > < ie v IInstriemiqss,r. uhi sa/p>
    • lxvii159nixnxcvCfr. GregHier.perf. Epie,nc14C1129-6 40, 22, 351 14SEL 54, 53
    • lxvii161nixnxcv Cfr. OlisHier.perf. Epie,nc14C1129-7 40, 22, 352 14SEL 54, 54
    • lxvii161n281Oliviom.Iaeitde>
    • 6748ef6759nixnxcvCtyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntPitfanidisCeusneipus esotqui svvit uhaseusnet maug,tsiuqui svpsnnAidvvit uhaseusnet ,apitfaniusrur iqoti >[131va]46vt56ng>48ef6761nixnxcv Ctyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntUbiunihaml ieidnitim psnnAideclass="endnootecall" id="bodyftn110" 474f677ftn110">48ef6771n281Otyle="color:#626e4426e44ici abiesupartempddstuditcrnsuiafssp tp iurisemi qu svubirnsuiaaan, pitfaniume>
    • lxvii159nixnxcvi Cfr. GregS.s="bperf. Epie,ncAdlLucieuu XtI c1129-9
    • lxvii161nixnxcv Cfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i 115
    • 6748ef6789nixnxcvi Ctyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntBeatiatreisu tmuecdieatreisu otasaimpq lendor,9 iicrau nsum sinemsiurnniednit loxtictaei >< class="endnootecll" id="bodyftn108" 465f679ftn110">48ef6791nixnxcv Ctyle="color:#626e4426e44icipn>

    511n#ftn11tocfrom3n3ais33fttocto3n3ais33y9IV.1/sp9.7n>an /h3
    lass="textandnotes">
    • lxvii161n282Cfr. sIapVIIyl
    • lxvii161n28 Cfr. adI nt<,reisl
    • lxvii161n28 Cfr. np illtde>
    • lxvii159n28 sed
    • lxvii159n286sed
    • lxvii159n28 Cfr. oensXVtyl
    • 6748ef6801n282Ctyle="color:#626e4426e44ici lsts13,26,8haDei quNsntQutniqui svpmplaus sapies nt<,reeclass="endnootecall" id="bodyftn110" 474f681ftn110">48ef6811n28 Ctyle="color:#626e4426e44ici lstsotsviri ssuru>itufuh ien48ef6821n28 Ctyle="color:#626e4426e44ici abi, ubirqotavita ?"/nn tYsaueeclass="endnootecall" id="bodyftn110" 474f683ftn110">48ef6839n28 style="color:#626e4426e44ici abieXItIIu13,214,30haDei quNsntn tpalc n em isNmoginitio ssuenuntt ssuit fieuns eise>s ielc n i sa,fe tXXIXo13,2Is 29,19haDei quNsntn tadr.n, class="endnotecaall" id="bodyftn110" 481f684ftn110">48ef6849n286style="color:#626e4426e44ici abiemi airldo nsosledurtopsett ssuit h nseisinfsana48ef6859n28 Ctyle="color:#626e4426e44ici lsts13,2Iopn41,17-18haDei quNsntEginisett ssuit qu
    • lxvii159n288Cfr. oens11tectmae>
    • lxvii161n28 Oliviom.Ivtte >
    • lxvii161n290Cfr. oensinvmb/sdie>
    • lxvii159nixnxcxCfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i6748ef6869n288Ctyle="color:#626e4426e44ici lstspa suiiedisrn3aittirempdhsdon/sem/aDeanAibus aubenep suiibus polupoitatreaadiceaeemt clas>[131va]46vt56nb>48ef6871n28 Otyle="color:#626e4426e44ici abiecl">nts,tsium puaaa bcaectishsaloxtoa ensem/an tecgai<9Job Lc 14,16n>an,f ioni>r iqota eitdp in sgaudit mg4orneaec cgairep e48ef6881n290Ctyle="color:#626e4426e44ici abi, asr essqa/icrrprioeisabebasiexireuadiddetdum repCE eiapapna merasieuiadecobaerspseuunx nnouerspsuoso in unas sstisinfeis/anuitonnxt diesspudsee sinioeunsi ssuit euidebieeopdhsuecgopdhsuraudos. Hgiaprtopsesu tpvirgo beataoinfmbo caut/eo dixiui quNsntEsdietseein dm,e,eimplevmbubidispetrdiid es"><9Job Lc 1,53n>an /lass="endnootecll" id="bodyftn108" 465f689ftn110">48ef6899nixnxcxCtyle="color:#626e4426e44icipn>

    521n#ftn11tocfrom3n3a2n13fttocto3n3a2n13f9IV.1/spa0haDe /h3 2
    • lxvii159n291Oliviom.Iommindm/smae>
    • 6748ef6909n291Otyle="color:#626e4426e44ici abies rd iau,dm prneaid e/p>
    • lxvii159ncdOliviom.IAusne.perf. Eth. > f. N/eom.> III9-6
    • lxvii161n292Cfr. sIap iurerase>
    • 6748ef6919ncdOtyle="color:#626e4426e44ici abiendactaNsaeelfort ndniti diessp tp erribieiatreimsosu ptienumors eom tpigiaosu bsantu e ncnLap ee fort ndniti i sidboprtopss=od essfinxt mbmmtsaactasmpmodicqotainsmart rttcrvrvidensoocaubenersuenunttid eusunascmmta iuriseclass="endnootecall" id="bodyftn110" 474f692ftn110">48ef6921n292Ctyle="color:#626e4426e44ici abienNmoresamindm/smapee Ut,tpateom tp sui> < ax cam qui svoccassidpesssid
    67eremiqssos ,ooxtoaes , ddupimpooep aEiane>peiie r,i neaec mart rttcreo.imovenAssm,sotal elr supstaemeaggrrdisem,o erribieiatreimsnAidvaggrrdisem/pan styl
    ="textandnotes">
    • lxvii161n29 Cfr. adI smodie>
    • lxvii159n29 Cfr. np inx nnoue>
    • lxvii159n29 sed
    • 67reeclbi>oedct isemiUte,m aittirur supstaudspirituise,dirsrodsm/sm, scdtoddu reg toacelogt . le="color:#626e4426e44iciValeCgai2"dhsqsot irloepm<,rn sinalisttim euim<,rn s"boamistausppass,bieioit;e,vipxtaolltdpProQer. Xo13,210,15haDei qucumnPavoro ssuenungessaapee Uti >48ef6931n29 Ctyle="color:#626e4426e44ici lstspa suioit;e,vnx nnoui class="endnootecall" id="bodyftn110" 474f694ftn110">48ef6949n29 Ctyle="color:#626e4426e44ici lstspimpooepadlfort ndnitim euieetsaacta /ngieopProQer. XV 13,215,15haDe op48ef6959n29 style="color:#626e4426e44ici abiemes aEiaiuge cgaviidUti ><,aacsucisherdu ionisi polup sui> < pabeatane>peiiisttim affudcsiotisauxs rie uspseuum eisinen ds riusatamenasrepic
    • lxvii159ncd Cfr. OlisAue peM raDe beataovmb/, 1129-4, 25 40L-32, 971 143 29,78
    • 6748ef6969ncd Ctyle="color:#626e4426e44ici/s:Ci quNsntNr itsapitfaniusrpsnnAounget,eca tpvir. uh u rpe uarrprio.inUtuoumeg,tsiuaffupred. Siu>67geuiessarunersuenumlopre. Omeispram unasapies qotafort si >f>67geremiqtqotainopre.p>
    67<,fe tplisi qucumnOumors,b/sumurotaiu<9Job Eccli.pn41,3n>annp>
    ="textandnotes">
    • lxvii161n296sed
    • 6748ef6971n296style="color:#626e4426e44ici lstspmodicid eucarn eis,pbsaseioroqota icrs esot[131va]46vt57rb>
    • lxvii159n297Cfr. adI smodie>
    • lxvii159n298Cfr. oerf. 171e>
    • lxvii161n299Cfr. oerf. 171e>
    • 67 toaucdtoddu publannmodrrism/si ru>e scdtoddu srbi dicetemi qucumnIssa pimpocepitapdificereoeta><,a 48ef6989n297Ctyle="color:#626e4426e44ici lstspa suioit;pbatur. uh LuceiXItIIu13,214,30haDe/aSecuieop>e ami tatnasr snemcoata at migi sum. Tereror iapia rur i<,renusrbi ressata i class="endnootecall" id="bodyftn110" 474f699ftn110">48ef6999n298Ctyle="color:#626e4426e44ici abiesti2">e toaaitfanitidispapicue,vcue.inchoareualtu e ncnLapuu np,ufereu iitusmosuiise>48ef70#fn299Ctyle="color:#626e4426e44ici abieiaoaaitfanit,vcue.ti>m
    • lxvii159ncd Cfr. GregGs o peM raHom.is iEQm> 171, XXXII9-2 40, 76, 1233 143 151, 278
    • 6748ef7019ncd Ctyle="color:#626e4426e44ici abiediessp tpcumnnuantcume>uriv.demotiedislucs.in qebemuspn>
    • lxvii159n311Oliviom.Id IInse>
    • lxvii161n312Cfr. oerf. 171e>
    • lxvii161nidxCfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i67r iqotaoxtidies nalutioancmprut cgaver. sda Uteatrrngetda Ut. Exactm/ , ddu umptuum euiprscipie ragng Utegravaremiqtqotasubdi osaec maxree efpigi soescecgaversiotuu. gieoppoluqotauna deicausuucr areuaolit II d IIitiapCorinthnispnbmptusaacLapire/ngieopd/esspIIaadpCor. XIu13,211,9haDe batunsunx igii quNsntCIm ,atemn dm,e,eap>ulli oa ostisfui/aNam i tpms esunxerasimbiilev<9etc. Ilu uosmanifessesinnuisu 48ef7199n311Otyle="color:#626e4426e44ici lstss48ef7201n312Ctyle="color:#626e4426e44ici abiesdu>48ef7211nidxCa>np>
    561n#ftn11tocfrom3n3ais36fttocto3n3ais36f9IV.1/spa1.3n>an /h3
    lass="textandnotes">
    • lxvii161nidxCfr. Olis >De perf. ev., ev.>DQ. oitava,i67reoetafuuereopi iidfacereoeta n svia itpnine/nSstaumpesot ot.srepuhairleaacitniunqtqotanAonisllauinvmsibieiapmuntaatur.aaa eom tpsdeillartoneei uhavir.ndUteatrap tpvisibieiapurumaIasoxpeispnbrgatauavsumm pe ei an,ubugi.aaa,eca tpvia deianitidispeh humshistauspsititpniaaa eom tppolusllaumuntaatu uuel pe eiu iversaltatrebsrietaaus,fapna sh irldontau/sPersuenu ptienudcoanboprtopssaimipsets,p>euiessap, sui> < infaitfanits as toribus piapsrpandoribus podieclass="endnootecll" id="bodyftn108" 465f722ftn110">48ef7221nidxCtyle="color:#626e4426e44icipn>

    571n#ftn11tocfrom3n3ais37fttocto3n3ais37f9IV.1/spa1.4n>an /h3
    lass="textandnotes">
    • lxvii161n31 Cfr. adI qoodpcnltaeit m f. 171yl
    • 6748ef7231n31 Ctyle="color:#626e4426e44ici abies gi nsemilusuu pe ndem/pan styl