Navigation – Plan du site

བྱིས་པའི་མནོལ་སྐྲ་ལེན་པའི་སྐོར་གྱི་ངོ་སྤྲོད་ཆེ་ལོང་ཙམ།

A brief introduction to the “removal of the child’s impure hair” ceremony
Une brève introduction à la cérémonie appelée « enlever les cheveux impurs de l’enfant »
Lhamokyab Noyontsang
Traduction de Françoise Robin et Nicolas Sihlé

Résumés

En Amdo (nord-est du Tibet), la cérémonie appelée « enlever les cheveux impurs » désigne la toute première coupe de cheveux de l'enfant. Elle a lieu quand celui-ci entre dans sa troisième année (selon le décompte tibétain, correspondant à environ deux ans en Occident) et elle vise à supprimer toute l'impureté (drip [grib]) qui trouve sa source dans l'utérus maternel, une impureté qui est censée avoir imprégné les cheveux de l'enfant. Elle marque également la célébration collective de l'entrée de l'enfant dans le rang des humains et elle est conçue comme annonçant un avenir radieux pour l'enfant. Cette cérémonie, son déroulement, ses participants, ainsi que ses dimensions symboliques, sont décrits en détail dans cet article ethnographique, reposant sur la propre expérience de l'auteur ainsi que sur des entretiens.

Haut de page

Entrées d’index

Géographique :

Tibet
Haut de page

Texte intégral

སྔོན་གླེང་
Foreword

1བོད་རིགས་ནི་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་གོམས་གཤིས་དང་ཡུལ་སྲོལ་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་མི་རིགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཐ་དད་ཅིག་ཡིན་པས།བོད་མིའི་སྐྲ་འཇོག་སྟངས་སྐོར་ལ་ཡང་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་ནས་བདག་གིས་སྐབས་སུ་བབ་པ་བྱིས་པའི་སྐྲ་ལོ་ཐོག་མར་བཞར་སྟངས་སྐོར་གྱི་ལུགས་སྲོལ་སྐོར་ནས་ཅུང་ཟད་ངོ་སྤྲོད་བྱེད།

2འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཕལ་མོ་ཆེར་དར་སྲོལ་ཡོད་པའི་བྱིས་པ་ལོ་གསུམ་ལ་སླེབས་སྐབས་ཀྱི་སྐྲ་སྟོན་ཞིག་གམ་བྱིས་པའི་སྐྱེས་སྐར་གྱི་སྟོན་མོ་ཐོག་མ་དེ་ཡང་ཡིན།འདིར་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོད་དེ།གཅིག་ནས་བྱིས་པ་ལ་ཨ་མའི་མངལ་གྲིབ་གང་ཡོད་པ་དེ་བསང་བར་བྱེད་པ་དང་གཉིས་ནས་བྱིས་པས་གོམ་པ་འདོར་བ་དང་ཅུང་སྨྲ་ཤེས་ནས་མི་གྲལ་ལ་སོན་པར་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བ་ཞིག་ཀྱང་ངོ་

3Tibetans differ from other people in many aspects: language and writing systems, customs, habits. Here I will briefly present one of their many unusual characteristics in matters of hairstyles: the customs surrounding the first cutting of a child’s hair, an event that is timed according to tradition.

  • 1 In the Tibetan count, as mentioned below, the time spent in the womb counts roughly as a person’s f (...)
  • 2 This should be understood in the context of traditional Tibetan society, which has been marked by a (...)

4This is a hair-related celebration for children when they enter their third year1, one that is attested to in most Tibetan areas. There are two reasons for holding it: first, it is meant to clean up all impurity, drip [grib], originating from the mother’s womb; second, it is a celebration to rejoice in the fact that the child, taking his or her first steps and now able to speak a little, has lived and is now joining the ranks of humans.2

*

* *

5མནོལ་སྐྲ་ལེན་པ་ཟེར་བ་ནི་བོད་ལུགས་ཀྱི་བྱིས་པའི་སྐྲ་སྟོན་ཞིག་རེད།
དེ་ནི་གཅིག་ནས་བྱིས་པ་ལ་ཨ་མའི་མངལ་གྲིབ་གང་ཡོད་བསང་བར་བྱེད་པ་དང་གཉིས་ནས་བྱིས་པས་གོམ་པ་འདོར་བ་དང་ཅུང་སྨྲ་ཤེས་ནས་མི་གྲལ་ལ་སོན་པར་དགའ་བའི་སྟོན་མོ་ཞིག་གོ།
གཤམ་དུ་འདིའི་གོ་དོན་དང་ལེན་པའི་དུས་ཚོད།སྐྲ་ཇི་ལྟར་བཞར་ཚུལ་དང་དེ་དག་གི་མཚོན་དོན་བཅས་ནས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཤད་པར་བྱའོ༎

6“Removal of the impure hair” is a hair ceremony for children, found in Tibetan culture. First, it is used to purify the child of the pollution originating from the mother’s womb. This ceremony is also a chance for people to celebrate the fact that the child is joining the ranks of humanity, now that he is able to walk and speak a little.

7I will now briefly define the term, then explain the timing of the ceremony, how the hair is shaved, and the meanings attached to all of this.

ཀ༽ མནོལ་སྐྲ
Impure hair

8འདི་ལ་ཡུལ་སྐད་ལ་ལར་ནུའུ་སྐྲའམ་ནོས་སྐྲ་ཡང་ཟེར།དེ་ནི་བྱིས་པ་སྐྱེས་དུས་ནས་བསགས་པའི་ལོ་གསུམ་རིང་གི་སྐྲ་ལོ་ལ་ཟེར།དེ་ཡང་མནོལ་ཞེས་པ་གྲིབ་བམ་མི་གཙང་བའི་དོན།མནོལ་གྲིབ་ཀྱང་ཟེར།ཡུལ་སྐད་ལ་ནོས་སོང་ཟེར།དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བྱིས་པའི་སྐྲ་ལོ་དེ་ལ་ཨ་མའི་མངལ་གྱི་མི་གཙང་བས་གོས་ཡོད་པར་འདོད་པའོ་དེ་བས་མནོལ་སྐྲ་ལེན་པ་ནི་མངལ་གྱི་མི་གཙང་བ་སེལ་བའི་ཆོ་ག་ཞིག་ཀུང་ངོ༎

  • 3 On Tibetan notions of pollution such as drip or nöl, see Lichter and Epstein (1983: 242-246) and Ka (...)

9Other terms are found in some dialects, such as nutra [nu’u skra] or nitra [nos skra]. The term “impure hair”, nöltra [mnol skra], refers to the hair that has grown for three years, starting from the child’s birth. Nöl [mnol] means “pollution” or “uncleanliness”. The term nöldrip [mnol grib] (pollution due to impurity) is also found.3 In dialectal forms, one may hear the phrase “it has become impure”, ni song [nos song]. What this means is that the child’s hair is considered to have been contaminated by the uncleanliness of the mother’s womb. Thus the designation nöltra len (“removal of the impure hair”) is explained by the fact that it refers to a ritual that removes the uncleanliness of the womb.

ཁ༽ མནོལ་སྐྲ་ལེན་པའི་དུས།
Timing of the “removal of the impure hair”

10བྱིས་པ་རང་ལོ་གསུམ་ལ་སོན་མ་ཐག་པའི་ལོ་གསར་ཚེས་གཅིག་གམ་གསུམ་དང་ལྔ་གང་རུང་གི་ཞོགས་པའི་ཉི་ཤར་གྱི་ཐོག་མ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དང་པོར་བརྩིས་ཏེ་སྐྲ་བཞར་གྱི་རེད།ཨ་མདོ་བླ་བྲང་ས་ཆར་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅུའི་ཞོགས་པར་ལེན་སྲོལ་ཡང་འདུག་ཟེར།༼རང་ལོ་གསུམ་ཟེར་བ་ནི་བོད་ལུགས་ཀྱི་བརྩི་སྟངས་ཤིག་སྟེ།བྱིས་པ་ཨ་མའི་མངལ་དུ་ཟླ་བཅུ་ལྷག་བསྡད་པའི་དུས་ཡུན་དེ་ཡང་ལོ་གཅིག་ལ་བརྩིས་ཏེ།བྱིས་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱི་ལོ་ཚེས་པ་དང་ལོ་གསུམ་ལ་སོན་པར་བརྩིའོ༎༽

  • 4 Sakadawa, or fourth Tibetan lunar month, is associated with the birth, enlightenment and passing of (...)
  • 5 Ten months is a standard duration of pregnancy in Tibetan and Buddhist thought.

11On the first, third or fifth (or yet another) day of the first lunar month immediately after the child has reached the age of three, at sunrise, the hair is shaven off as the first part of the ceremony. It is said that in the Labrang area in Amdo, there is also a tradition of holding this ceremony on the morning of the tenth day of the Sakadawa month.4 Here the age of three refers to the Tibetan count: the ten months or so5 that an infant spends in the mother’s womb count as one year, so when the child enters his second year after birth, this is counted as reaching the age of three.

ག༽ མནོལ་སྐྲ་ཇི་ལྟར་ལེན་པའི་ཚུལ།
How the “impure hair” hair is removed

12༡༽མནོལ་སྐྲ་ལེན་མཁན་དེ་བུའི་ཨ་ཁུའམ་བུ་མོའི་ཨ་ཞང་ཞིག་ཡིན་ན་རབ་དང་དེ་མེད་ན་གཉེན་ཉེའི་རྒད་པོ་བསོད་ནམས་ཅན་ཞིག་གམ།ཡང་ན།སྡེ་བའི་ནང་གི་བུ་ཚ་མང་ཞིང་ཁྱིམ་མི་འཚམས་པོ་ཡོད་པའི་རྒད་པོ་ཞིག་གིས་ལེན་པའི་ས་ཆ་ཡང་ཡོད་འདུག

13༢༽ཐོག་མར་མནོལ་སྐྲ་ལེན་མཁན་གྱིས་རང་གི་ལག་པ་ཆུ་དཀར་གྱིས་བཀྲུ་ཞིང་དེ་ནས་༼ཆུ་ནང་ལ་འོ་མ་ཅུང་བསྲེས་པ༽ཆུ་དཀར་ལ་སྔགས་བཏབ་ནས་བྱིས་པའི་མགོ་གཙང་མར་འཁྲུད་པར་བྱེད།དེ་ནས་ཁེ་གྲི་ཞིག་གི་ཡུ་བར་ལུག་བལ་གྱིས་དཀྲིས་ཏེ་༼ས་ཆ་ལ་ལར་སྐྲ་བཞར་སྤྱད་དེ་རང་གི་ཡུལ་ནས་རུམ་ལ་བཅུག་ནས་ཁྱེར་ཡོང་སྲོལ་ཡང་ཡོད་ཟེར།༽ཐོག་མར་བྱིས་པའི་སྤྱི་གཙུག་ནས་སྐྲ་ཕུད་ཏོག་ཙམ་ལེན་ཞིང་དེ་ནས་སྐྲ་འདབས་ནས་དལ་གྱིས་ཡར་ལ་འབྲེག་པར་བྱེད།བུ་ཡིན་ན་སྤྱི་བོ་ནས་ར་ལུ་༼རལ་བ་ཆུང་ངུ་སྟེ་སྐྲ་དུམ་བུ་ཞིག་གི་སྣེར་བལ་ཅུང་མཐུད་དེ་བསླའོ།༽ཞིག་བཞག་ནས་མར་ཅུང་སྐུ་ཞིང་ལ་ལས་རལ་སྣེ་ལ་འགྲོན་བུ་འམ་གཡུ་ཆུང་རེ་འདོགས་པ་དང་ད་དུང་གོས་སྐུད་དམར་པོའི་ཙོར་ལོའམ་ཅ་ལ་འདོགས་སྲོལ་ཡང་འདུག།ཡང་ལ་ལས་བུའི་ཐོད་པར་སྐྲ་ལེབ་མོ་ལྕེ་ལེབ་འདྲ་བ་ཞིག་འཇོག བུ་མོ་མང་ཆེ་བ་མགོ་རིལ་བཟོ་བ་དང་ས་ཆ་ལ་ལར་བུ་མོའི་མགོ་གཡས་གཡོན་ལ་ར་ལུ་གཉིས་འཇོག་སྲོལ་ཡང་ཡོད་འདུག

14༣༽བྲེགས་ཟིན་པའི་སྐྲ་རྣམས་ལུག་བལ་ཅུང་ཙམ་དང་ལྷན་དུ་རྡོག་པོར་བསྒྲིལ་ཅིང་༼ས་ཆ་ལ་ལར་དེ་དག་གཡས་སུ་བསྒྲིམ་སྟེ་སྒོར་མོར་བཟོ་སྲོལ་འདུག༽དེ་དང་ལྷན་དུ་བྱིས་པ་བཙས་དུས་ཀྱི་ལྟེ་བ་གཏུབས་པའི་དུམ་བུ་དེ་ཡང་མཉམ་དུ་བཞག་ནས་བལ་སྐུད་ཀྱིས་དམ་པོར་བཙེམ་ནས་ལེབ་རིལ་བཟོས་ཏེ་བྱིས་པའི་གོན་པ་གསར་བའི་རྒྱབ་ཀྱི་སྟོད་ལ་ཉར་ཚགས་བྱེད་  སྲོལ་འདུག
དུས་ཕྱིས་རིམ་བཞིན་འགྲོན་བུ་གཅིག་གམ་གཉིས་གསུམ་རེ་དང་གཡེར་དྲིལ་གཅིག་གཉིས་རེ་ཡང་དེ་དང་ལྷན་དུ་བཙེམ་ནས་འདོགས་སྲོལ་བྱུང་འདུག ར་ལུ་དེ་ཡང་ས་ཆ་ལ་ལར་ཚེ་གང་ལ་བསགས་ཏེ་ཉར་བ་དང་ས་ཆ་ལ་ལར་ལོ་བཅུའམ་ཉི་ཤུ་ལྷག་རེར་འཇོག་སྲོལ་ཡོད་འདུག

15Ideally, the person who removes the “impure hair” should be either a paternal uncle in the case of a boy, or a maternal uncle in the case of a girl. Otherwise, it is removed by an elderly relative considered well-endowed with merit, or in some places by an elderly villager who has many descendants in the community, and whose household is in good health.

  • 6 On this notion in the context of tantric practitioners, see Sihlé in this volume.

16First, the person who “removes the impure hair” must wash his hands with “white water” (this refers to water mixed with a small amount of milk). He must then bless the “white water” with mantras and wash the child’s head with it. He then wraps sheep wool around the handle of a pair of scissors. In some places, it is said that the person traditionally brings the scissors from his own home, in his front pocket. Then he holds a tuft of hair on the crown of the child’s head and slowly cuts off the rest of the hair from the sides upwards. In the case of a boy, one leaves a ralu [ra lu] (meaning literally a small relpa [ral pa],6 i.e. when the tuft of hair is long, a bit of wool is braided at the end of it) and smears it with butter. Some people attach a cowrie or small turquoise to the end of the hair, and it is also possible to tie a tassel made of red cotton thread. In some cases, a strip of flat hair is left on the boy’s forehead, like a tongue. Most of the girls are shaven, but in some places, a ralu is left on on both each sides of the head.

17The hair that was shaved off is rolled into a lump along with some sheep wool (in some areas they are twisted clockwise and made into a ball). A piece of umbilical cord, kept since the moment of birth, is also added to this first lump. That lump is stitched tightly with wool yarn, made into a flat, circular shape, and kept attached to the upper back of a garment newly bought for the child. Then later, either one, two or three cowries and either one or two little bells are stitched onto it. In some areas, the ralu lock is left to grow and kept for one’s entire life; in other regions, it is kept for around ten or twenty years.

ང།༽ བཀྲ་ཤིས་སྨོན་ཚིག་ཞུ་བ།
Saying prayers of good fortune

18སྐྲ་བཞར་མཁན་གྱིས་ར་ལུ་བཞག་ཚར་བ་དང་བྱིས་པ་ཚེ་རིང་ནད་མེད་ཡོང་བ་དང་རྒྱུ་འབྱོར་བསོད་ནམས་དབང་ཐང་འཕེལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཁ་གཡང་སྒྲོག་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་ཚོད་འདུག

19Once the ralu lock has been assembled, the person who shaved off the hair traditionally says prayers of auspiciousness and good fortune for the child, for a long life, good health and increasing wealth, merit and power.

20དཔེར་ན།
For instance he might say:

བུ་ཆུང་བསམ་པའི་དོན་འགྲུབ།།
ཕ་མའི་སྙིང་གི་དོན་འགྲུབ།།
དོན་འགྲུབ་བང་སྐྲ་དེ་རིང་བསིལ།།
དོན་འགྲུབ་བུ་ཆུང་དོན་ལྡན་པོ།།
ཟླ་དགུར་སྐྱེས་པའི་ཁོག་སྐྲ།།
ལོ་གསུམ་བཞག་པའི་ལོ་སྐྲ།།
དེ་རིང་ཚེས་བཟང་སྐར་བཟང་།།
སྐྲ་རྩེ་རེ་རེའི་གྲངས་འདི།།
ལོ་དང་ཟླ་བ་ཉི་མས།།
ཁྱོད་རང་སྲུང་པའི་རྟེན་འབྲེལ།།
ཕ་མས་ཁ་གཡང་ཁྱོད་འབོད། 
ཡབ་མེས་བྱིན་རླབས་ཁྱོད་ཞུགས། 

Little child, fulfilled wish of the mind
Fulfilled wish of the heart of your parents
Fulfilled wish, today your impure hair has been shaved off
Fulfilled wish, little child, you are the meaningful one
The hair of the inside, grown for 9 months
The hair of the first years, left to grow for 3 years
Today is an auspicious date, an auspicious star
The count of each and every tip of hair
Is an auspicious sign that
Years, months and days protect you
Your parents call fortune onto you
Your ancestors’ blessings enter you

21ཞེས་དང་ཡང་ས་ཆ་ལ་ལར།
In other places, one says:

བུ་ཆུང་ཚེ་རིང་ལོ་བརྒྱ་ཁྱོད། 
བསྡད་ས་ནས་ཁ་ལས་དགེ་ཡ།།
འགྲོ་ས་ནས་འདོད་དོན་འགྲུབ་ཡ།།
རྟ་ར་གོང་མ་རྟ་ཡིས་གང་ང་།།
ལུག་ར་བར་མ་ལུག་གིས་གང་ང་།།
ནོར་ར་ཞོལ་མ་ནོར་གྱིས་གང་ང་།།
མི་བརྒྱའི་མགོ་ནས་གཏམ་བཤད་ལ།།
རྟ་བརྒྱའི་མགོ་ནས་དུང་འབུད་ལ།།
ཁ་ལས་རླུང་རྟ་དར་ཡ།།
ཅི་བྱས་བསམ་དོན་འགྲུབ་ཡ། 

Little child, [you who will live a] long life, one hundred years
In your home, may you know success and virtue
In your travels, may your wishes and aims come true
May the stable in the upper part be full of horses
May the sheep pen in the middle part be full of sheep
May the cattle shed in the lower part be full of cattle
May your tale be told by one hundred people
May the conch resound like the thunder of one hundred horses
May your success and windhorse (luck) increase
In whatever you do may your aims be accomplished

22ཞེས་དང་གཞན་ཡང་འདི་ལྟར།
Another version goes as follows:

ཁྱོད་བཙན་གྱི་རྩེ་མོ་དགུང་དང་མཉམ།།
ཕྱུགས་
ཀྱི་རུ་མ་ས་ལ་ཁྱབ།།
རླུང་
རྟ་རྟ་རྒོད་རྒྱུག་རྒྱུག།
ཁ་
ལས་མེ་ལྕེ་འབར་འབར།།
དགྲ་
ལྷ་བུ་ཡུག་འཚུབ་འཚུབ།།
ཆོས་
སྐྱོང་སེར་བ་འབབ་འབབ།།
མི་
བརྒྱའི་མགོ་ནས་འདུག་ཅིང་།།
ཆོས་
བརྒྱའི་གླེགས་བམ་འདོན་ན།།
བཅས་
པའི་བྱ་ལམ་ལ་འགྲོ།
དྲན་
པའི་བློ་ལམ་ལ་འགྲོ

May the tip of your might rival the sky
May your cattle’s curded milk cover the earth
May your windhorse (luck) run like a wild stallion
May your success blaze like flames
May your warrior-gods rage like the tempest
May [the power of] your protector-gods fall like hail
May you stand at the head of a hundred people
And recite one hundred religious scriptures
May the deeds in which you engage be successful
May the ideas which come to you be fulfilled

23[Another song goes:]

རྟ་བརྒྱའི་མགོར་སྲབ་བསྐོན་ནས།
མི་བརྒྱའི་མགོར་ལྕག་གཡུགས་ནས།
དཔའ་ལོ་ལམ་མ་གྲགས་ནས།
ཕྱུག་ཟླ་ལམ་ལ་གྲགས་ནས།
གོ་ཁ་བུ་ཡིས་གང་ནས།
སྒོ་ཁ་རྒྱུ་ཡིས་གང་ནས།
ཚེ་རིང་ནས་དོན་འགྲུབ་དགོས༎ ཟེར་སྲོལ་དང་

You will put a bridle on the heads of 100 horses
You will whip the heads of 100 men,
Your courage will be famous at a traveling distance of one year
Your wealth will be famous at a traveling distance of one month
Your home will be filled with sons
Your threshold will be filled with riches
All wishes will be fulfilled in a long life

24ཞེས་དང་གཞན་ཡང་
And there are also new songs such as:

བུ་ཆུང་ཚེ་རིང་ལོ་བརྒྱ་སྐུ་བསོད་དར།།
རླུང་
རྟ་སྡེ་བཞིས་བུ་ཡི་མཐུ་དཔུང་སྐྱེད།།
མཐུན་
པ་སྤུན་བཞིས་དུས་ཀྱི་ཆ་མཐུན་སྲུང་།།
འཇམ་
དབྱངས་རིག་ལྔས་རྣམ་དཔྱོད་ཤེས་རབ་སྩོལ།།
དུས་
ཀྱི་བུ་ཁྱོད་བོད་པའི་རྒྱུད་འཛིན་ཡིན། །

  • 7 See Berounský (2004), quoted by sNying bo rgyal and Rino (2008: 188 n. 502).

Little child, may you have a long life of one hundred years, may your merit increase
May the four gods of the windhorse
7 (luck) generate masses of magical power in the child
May the four brothers of harmony protect the friendship and harmony of our time
May the five emanations of Manjushri confer discernment and wisdom
Child of our time, you are an heir of the Tibetans

25ཞེས་པའི་བཤད་པ་གསར་བ་སོགས་ཀྱང་ཅུང་རེཚོད་འདུགདེ་ལྟར་མནོལ་སྐྲ་ལེན་པའི་ཆོ་ག་གྲུབ་རྗེས་གཉེན་ཉེ་དང་མགྲོན་པོ་ཚོས་རང་རང་སོ་སོའི་ལེགས་སྐྱེས་སྟེར་བ་དང་བཟའ་བཏུང་ལ་ཅི་དགར་རོལ་བཞིན་གླུ་ལེན་གར་རྩེད་སོགས་བྱེད་པའོ༎

26After the completion of the ritual of the removal of the impure hair, the relatives and guests give presents, and while everyone is enjoying food and drinks, songs and dances are performed.

ཅ༽ མནོལ་སྟོན་ལག་རྟགས།༼རལ་རྔན་ཡང་ཟེར།༽
Presents for the ceremony of the impure hair, also called “gifts of the long locks”

27མནོལ་སྟོན་དེ་ནམ་ཡིན་ཡང་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དང་སྟབས་འཁེལ་གྱིན་ཡོད་པས་སྟོན་མོ་ཅུང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡིན་མོད།ཁྱིམ་ཚང་ལ་ལས་ཉིན་དེར་སྡེར་ཁ་ལྔ་འཇོག་དང་བཅུ་འཇོག་སོགས་ཀྱི་སྟོན་མོ་གཟབ་རྒྱས་བྱས་ཏེ་གཉེན་ཉེ་རྣམས་ཀྱིས་གཙོས་སྡེ་མི་ཚང་མ་མགྲོན་དུ་འབོད།༼ས་ཆ་མང་ཆེ་བ་ནས་བུ་ལས་བུ་མོར་དགའ་སྟོན་རྒྱས་པ་བྱེད་སྲོལ་མེད་ཚོད།༽དེ་ཉིན་བྱིས་པར་གོན་པ་ཆ་ཚང་གསར་བ་ཞིག་སྐོན་ཞིང།སྟོན་མོར་ཡོང་བའི་མགྲོན་པོ་ལ་ལས་དཀར་ཡོལ་ཆུང་ཆུང་ཁ་གཙང་ནང་མར་རམ་ནས་འབྲས་དང་ཡང་ན་ཀ་ར་སིལ་ཏོག་གི་རིགས་བླུགས་ནས་སྟེར་བ་དང་ལ་ལས་རས་ཡུག་དང་ལྭ་བ།རྩེ་སྤྱད་རིགས་སོགས་སྟེར་མཁན་ཡང་ཡོད།གཉེན་ཉེ་ལ་ལས་ལུག་གམ་ནོར།ཡང་ན་རྟ་རེ་སྟེར་མཁན་ཡང་ཡོད་འདུག ཁྱིམ་ཚང་དེས་ཀྱང་མགྲོན་དུ་འོང་བའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཀ་ར་སིལ་ཏོག་སོགས་ཀྱི་སྐལ་བྱིན་ནས་དགའ་རུ་འཇུག ས་ཆ་ལ་ལར་ཉིན་དེར་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་སྒོ་ཁར་ཐབ་ཀ་ཆུང་ངུ་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་འབྱུང་འགྱུར་ཁྱིམ་གཞི་གསར་འཛུགས་ཐུབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་སྒྲིག་པར་བྱེད་དོ༎

  • 8 It should be added that in some parts of Amdo, this ceremony is only held for boys (Kunchog Tseten, (...)

28The ceremony of the impure hair always coincides with New Year festivities, so it is a fairly simple ceremony. However, some households throw an elaborate party on that day, serving five, ten or more dishes, and inviting all the inhabitants of the (village or pastoral) community, especially their relatives. In most areas, the ceremony is no more elaborate for girls than for boys.8 On that day, the child must wear a whole new outfit. Some of the guests invited to the ceremony give him or her a small, clean china cup containing butter, barley, rice, sweets or fruits. Others give the child a piece of fabric, a garment, or a toy. Some relatives may give a horse, yak, or sheep. As for the hosts, they distribute individual portions of sweets and fruits to the invited children, making them happy. In some areas, a small oven is placed at the house entrance, arranged in such a way as to signify that in the future, the child at the center of the ceremony will be able to establish a new household.

ཆ༽ མནོལ་སྐྲ་དང་འབྲེལ་བའི་མཚོན་དོན་འགའ་ཞིག
Symbolic meanings associated with “impure hair”

29༡༽མནོལ་སྐྲ་ལོ་གཉིས་གསུམ་རིང་བཞག་པ་དེས་གཅིག་ནས་བྱིས་པའི་མགོ་ལ་དྲོད་སྟེར་བ་དང་སྤྱི་བོ་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་ཕན་ཟེར།རང་ལོ་གསུམ་ནས་མིའི་ཤ་ཚུགས་ཆགས་པས་སྐྲ་བཞར་ན་མགོ་ལ་མི་གནོད་ཟེར།

30༢༽མནོལ་སྐྲ་རྡོག་བསྒྲིལ་གྱིས་རྒྱབ་ལ་འདོགས་པ་དེ་སྐྲ་ཉག་གི་གྲངས་ལྟར་ཚེ་ཐག་རིང་བ་དང་རྒྱུ་ནོར་འཕེལ་བའི་སྨོན་འདུན་མཚོན་པ་དང་རྗེས་སུ་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱིས་དུས་དྲན་གསོ་ཆེད་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་རེ་ཡོད་ཚོད་འདུག

31༣༽མནོལ་སྐྲ་དང་ལྷན་དུ་ཉར་བའི་ལྟེ་དུམ་དེས་རྗེས་སུ་བྱིས་པར་ཁ་ལངས་པ་ཞེས་རྨ་ནད་ཅིག་འབྱུང་དུས་དེ་ཆུར་སྦངས་ཏེ་རྨ་ལ་བྱུགས་ན་ནད་དེ་དྲག་པར་འགྱུར་ཟེར།

32༤༽འགྲོན་བུ་དང་གཡུ་ནི་གནའ་སྔ་མོར་སྒོར་མོའི་ཚབ་ལ་བཀོལ་བས་དེ་རྒྱུ་འབྱོར་དར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་ནད་གདོན་དང་བར་ཆད་རིགས་ཤིག་སེལ་ནུས་པར་ཡང་བཤད་དོ༎

33༥༽ཆོ་རིལ་ལམ་གཡེར་དྲིལ་ཆུང་ངུ་དེའི་སྒྲ་གྲག་ན་བྱིས་པ་དགའ་ནས་འགུལ་སྤྱོད་མང་ཙམ་བྱེད་པར་སྐུལ་ལྕག་བྱེད་ལ།ཕ་མས་རང་གི་བྱིས་པ་གང་དུ་འགྲོ་བ་ཚོར་ཆེད་དང་དྲིལ་སྒྲས་ཕོ་རོག་སོགས་འདྲོགས་ནས་བྱིས་པར་གནོད་མི་ནུས་པར་ཡང་བཤད།

34༦༽རལ་རྔ་ལ་བལ་དཀར་མཐུད་པ་དེ་གཅིག་ནས་རལ་བ་བསླ་བདེ་བ་དང་དམ་པོར་སྡོད་པར་ཕན་ཞིང་གཉིས་ནས་ཁ་དོག་དཀར་པོས་བྱ་བ་ལམ་འགྲོ་སོགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་ཡིན་འདུག

35༧༽ཆུ་དཀར་ལ་སྔགས་བཏབ་སྟེ་བཀྲུས་ནས་སྐྲ་བཞར་བ་དེས་ཉིན་མོ་དེ་ནས་བྱིས་པ་དེའི་མངལ་གྲིབ་ཡོངས་སུ་བསངས་པར་ངོས་འཛིན།

36༨༽མདོར་ན་མནོལ་སྐྲ་ལེན་རན་དུས་བྱིས་པའི་གཉོམ་ལག་ཅུང་རྒྱས་ཤིང་སྨྲ་ཤེས་པ་དང་གོམ་པ་འདོར་ཐུབ་ཙམ་བཅས་གཞི་ནས་མི་གྲལ་ལ་སླེབས་པའམ་མི་མཚན་ཉིད་པར་གྱུར་བས་བྱིས་པ་དེ་ཉིད་བདེ་བླག་ངང་འཚར་ལོང་འབྱུང་རྒྱུར་ཕ་མ་རྦ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་འགྱུར་བྱིས་པའི་བསམ་དོན་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་བར་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིགས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད།སྤྱིར་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེར་ཆེ་མཐོང་དང་སྒོས་སུ་བྱིས་པ་ལ་རེ་བ་དང་བདག་གཅེས་གལ་ཆེར་བརྩིས་པའི་འདུ་ཤེས་ཤིག་ཡིན་པར་འདོད་དོ༎

37Firstly, leaving the “impure hair” uncut for two or three years keeps the child’s head warm; moreover, it is considered beneficial insofar as it protects the crown of his or her head. It is said that by the third year, the flesh has grown thicker, so shaving off the hair will not harm the head.

38Fastening the ball of “impure hair” to the child’s back symbolizes the hope that the child will reach as many years as the number of hairs that constitute it, and that his or her luck will increase in the same proportion. It is also intended to enhance the recollection of childhood later on.

  • 9 According to Kunchog Tseten, a traditional doctor in Amdo whom we consulted about the meaning of th (...)

39The bit of umbilical cord attached to the “impure hair” is said to have the power to cure “kha langs pa”, a type of sore,9 if it is soaked in water and then applied to the sores.

40In ancient times, cowries and turquoises substituted for money, and their use here corresponds to the establishment of an auspicious foundation for thriving fortune in the future. They are also said to have the power to eliminate not only demonic harm causing illness, but also obstacles of a certain kind.

41The small bells entertain the children with their sound and encourage them to move more. They also allow parents to know where their child is. Moreover, the jingling scares off ravens and other creatures, which then dare not harm the child.

42Tying a piece of white wool to the end of the lock makes it easier to braid the hair and to keep it tightly bound. Its whiteness is also an auspicious basis for successful endeavors.

43By washing the hair with mantra-blessed “white water” and then shaving it off, it is understood that the child has been completely cleansed of the womb’s impurity from that day onwards.

44In summary, when the time to “remove the impure hair” arrives, the child has grown a little, can speak a bit and has started to walk: he has entered the ranks of humanity, he has become a “human” strictly speaking. It is thus a festive moment of auspicious ceremony, intended to secure a future in which the child will grow up serenely, a future marked by the special love of his or her parents, and is the fulfillment of the child’s hopes. Furthermore, in a general sense it appears to express a great respect for the precious human body, and more particularly the awareness that it is important to treat children hopefully and lovingly.

*

* *

45བྱིས་པ་མི་གྲལ་སོན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི། 
མནོལ་སྐྲ་ལེན་པའི་གནའ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཡང་ 
དེང་གི་དུས་ན་སྟབས་བདེའི་ཆོ་ག་ཙམ། 
འདི་ལ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡང་ཕྱི་གླིང་ཙམ། 
ཚུལ་འདིར་བསམ་ཡང་ཅི་ཞིག་བོར་བ་འདྲ། 
ངོ་སྤྲོད་ས་བོན་འདི་ཡང་དཀའ་བས་རྙེད། 
ཅེས་པ་འདི་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་གླིང་ཆེན་མོ་འདིའི་དགེ་ཆེ་ཆོས་ཉིད་དབང་མོ་ལགས་ཀྱིས་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་བསྐུལ་བར་བརྟེན་དྲ་ལམ་དང་སྐད་འཕྲིན་སོགས་ནས་ལ་བཏུས་ལུང་བཏུས་ཀྱིས་ཅུང་ཆ་ཚང་བར་བསྒྲིགས་སོ༎

46“Celebrating children’s becoming part of humanity
This ancient custom of ‘removing the impure hair’ is good but
In the present time it is nothing but simply a ritual
And the only people who research it are foreigners
When I think about this it feels like something has been lost
And I even found it hard to (produce) this seed of an introduction”
After Professor Françoise Robin (INALCO) repeatedly urged me to do so, I arranged this somewhat thoroughly, resorting to the Internet, WeChat and other sources, and gathering information across valleys and passes.

47རྩོམ་པ་པོ།
ཆབ་བྲག་ལྷ་མོ་སྐྱབས།༡༩༦༣ལོའི་སྟོན་མཇུག་ཅིག་ལ་བོད་མདོ་སྨད་རྨ་ལྷོ་སོག་རྫོང་དུ་སྐྱེས།བོད་ནང་མཐོ་སློབ་བར་སོང་༡༩༨༩ལོར་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་སོང་རྒྱ་གར་རྡ་རམ་སའི་ཐག་ཉེའི་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཁང་དུ་རྩོམ་ཡིག་དགེ་རྒན་བྱས།༢༠༠༩ནས་༢༠༡༤བར་དུ་ཧྥ་རན་སའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གཞུང་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་བོད་དགེ་བྱས།བརྩམས་ཆོས་དེབ་བརྒྱད་ཡོད།

48Author:
Noyontsang Lhamokyab was born in the late autumn of 1963 in Sogdzong, Malho [Tibetan Autonomous Prefecture], Amdo, Tibet. He was educated up to university level in Tibet. In 1989 he went into exile in India. He taught literature at a Tibetan university close to Dharamsala, India. Between 2009 and 2014, he taught Tibetan at INALCO in France. He has published eight books of literature.

Haut de page

Bibliographie

Berounský, Daniel
2004 Wind-horse Galloping: On a Tibetan Symbol Connected with Nature, in J. Vacek (ed.), Nature in Literature, Pandanus ’04 (Prague, Charles University/Signeta): 185-203.

Karmay, Samten G.
1998 The Local Deities and the Juniper Tree: A Ritual for Purification, in The Arrow and the Spindle: Studies in History, Myths, Rituals and Beliefs in Tibet (Kathmandu, Mandala Book Point): 380-412.

Lichter, David and Epstein, Lawrence
1983 Irony in Tibetan Notion of the Good Life, in C. F. Keyes and E. V. Daniels (eds.), Karma: An Anthropological Inquiry (Berkeley, University of California Press): 223-259.

Snying bo rgyal and Rino, Solomon R.
2008 Deity Men: Reb Gong Tibetan Trance Mediums in Transition (Xining City, Plateau Publications) [Asian Highland Perspectives].

རྒྱུ་ཆ་ཡོང་ཁུངས།/Sources:

Two articles on the Internet:
༡༽བྱིས་པའི་མནོལ་སྐྲ་ལེན་སྟངས་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།འབྲི་མཁན།སོག་མདའ།མཚོསྔོན་པོ་དྲ་བ།Sog mda’, “Byis pa’i mnol skra len stangs ngo sprod mdor bsdus” (A brief introduction to the removal of children’s impure hair) http://www.amdotibet.cn/html/ms/fsxg/2014-05/16894.html.
༢༽མནོལ་སྟོན།མདོ་ལྷོ་དྲ་བ།“Mnol ston” (The Impure Hair Celebration), on Mtsho lho dra ba http://tb.gnxblzx.com/index.php?m=content&c=index&a=show&catid=49&id=154.

༣༽ང་རང་གི་སྐད་འཕྲིན་ནང་ན་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ངོ་ཤེས་པ་དང་མི་ཤེས་པའི་མི་འགའ་ཞིགདཔེར་ན།འོད་ཟེར།མཚོ་རྡེའུ།གངས་བུ་གྱུ་སྲས།སྦྲ་རྒན་སོགས།
Via WeChat, I also contacted some people I knew, and others I did not know, such as ’Od zer, Mtsho rdze’u, Gangs bu gyu sras, Sbra rgan and others.

Haut de page

Notes

1 In the Tibetan count, as mentioned below, the time spent in the womb counts roughly as a person’s first year. (All footnotes are by the translators, Françoise Robin and Nicolas Sihlé.)

2 This should be understood in the context of traditional Tibetan society, which has been marked by a very high infant mortality rate.

3 On Tibetan notions of pollution such as drip or nöl, see Lichter and Epstein (1983: 242-246) and Karmay (1998: 383-385, 396-397).

4 Sakadawa, or fourth Tibetan lunar month, is associated with the birth, enlightenment and passing of the Buddha Shakyamuni.

5 Ten months is a standard duration of pregnancy in Tibetan and Buddhist thought.

6 On this notion in the context of tantric practitioners, see Sihlé in this volume.

7 See Berounský (2004), quoted by sNying bo rgyal and Rino (2008: 188 n. 502).

8 It should be added that in some parts of Amdo, this ceremony is only held for boys (Kunchog Tseten, personal correspondence).

9 According to Kunchog Tseten, a traditional doctor in Amdo whom we consulted about the meaning of this disease (translated here as “sores”): “It is a type of sore that happens in babies. […] As far as I understand, it is a malnutrition issue.”

Haut de page

Pour citer cet article

Référence électronique

Lhamokyab Noyontsang, « བྱིས་པའི་མནོལ་སྐྲ་ལེན་པའི་སྐོར་གྱི་ངོ་སྤྲོད་ཆེ་ལོང་ཙམ། », Ateliers d'anthropologie [En ligne], 45 | 2018, mis en ligne le 20 novembre 2018, consulté le 12 décembre 2018. URL : http://journals.openedition.org/ateliers/10491 ; DOI : 10.4000/ateliers.10491

Haut de page

Auteur

Lhamokyab Noyontsang

Chargé de cours, INALCO, Paris

Haut de page

Droits d’auteur

Licence Creative Commons
Ateliers d'anthropologie – Revue éditée par le Laboratoire d'ethnologie et de sociologie comparative  est mis à disposition selon les termes de la licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International.

Haut de page
  • Logo LESC - Laboratoire d’Ethnologie et de Sociologie Comparative
  • Logo Maison René Ginouvès - Archéologie & Ethnologie
  • Logo DOAJ - Directory of Open Access Journals
  • OpenEdition Journals