Navigation – Plan du site
121

Ook de volksklassen verhuizen uit Brussel. Een analyse van de randverstedelijking van de bevolkingsgroepen met een laag inkomen

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Sarah De Laet, gepubliceerd op 12 maart 2018.

Zoals duidelijk blijkt uit de laatste demografische barometer van het Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse (BISA), blijft de uitstroom uit Brussel zorgen voor de bevolkingsgroei in zijn ruime rand. In 2016 verhuisden weliswaar 24 381 inwoners van Vlaanderen of Wallonië naar Brussel, maar 39 124 inwoners verhuisden vanuit Brussel naar een van de twee overige gewesten van België . De aangroei van de Brusselse bevolking, die al vele jaren wordt waargenomen, is dus hoofdzakelijk te danken aan een positief saldo van de internationale migraties en aan het aantal geboorten bij een bevolking die gemiddeld jonger is dan in de rest van het land. Vervolgens wordt die groei in zekere zin herverdeeld buiten de stad.

Dat Brussel een negatief verhuizingssaldo ten opzichte van de overige gewesten heeft is niet nieuw. De Brusselse overheden maken zich allang zorgen over de randverstedelijking, omdat onder meer de middenklassen wegtrekken, namelijk de potentieel grote betalers van personenbelasting, die in de woonplaats wordt geheven. De internationale immigratie naar Brussel neemt diverse vormen aan, maar dat is ook het geval voor de verhuizingen naar de rest van België. De opvatting dat het uitsluitend gaat om een “stadsvlucht van de middenklassen”, de prioritaire doelgroep van het beleid dat de overheden voeren om de terugkeer naar de stad te bevorderen, moet vandaag worden bijgestuurd door de processen van “bescheiden randverstedelijking”. Sarah De Laet, geografe aan de Université libre de Bruxelles, bestudeert in nummer 121 van Brussels Studies de verhuizingen van de gezinnen uit de volksklassen.

Volgens de ramingen van de geografe behoort 30 % van de personen die vandaag vanuit het Brussels Hoofdstedelijk Gewest naar elders in België verhuizen, tot de volksklassen. De stedelijke volksklassen worden geconfronteerd met een tweevoudige druk: enerzijds een sociale druk wegens de afbraak van het loonmodel, het tekort aan werkgelegenheid en de economische onzekerheid en anderzijds een ruimtelijke druk wegens de stijging van de huisvestingskosten in de stad. Bijgevolg beslissen sommige gezinnen uit de volksklassen om weg te trekken uit het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Waarheen verhuizen die gezinnen? Het grootste deel vestigt zich vooral in de randstedelijke gebieden rond Brussel, hoofdzakelijk in de noordelijke rand. Als men nagaat wat de bestemmingen van het grootste deel van die minder bemiddelde gezinnen meestal zijn, gaat het relatief gezien om voormalige industriële locaties in de nabijgelegen rand (Machelen, Diegem, Buizingen), vervolgens de Dendervallei en, nog meer uitgesproken, het Henedal en de Sambervallei. Ze verhuizen natuurlijk ook naar Charleroi of nog naar de arbeidersgemeenten in de Antwerpse rand.

De geografische spreiding van de randverstedelijking van de minder bemiddelde Brusselse gezinnen kan verrassend overkomen door haar diversiteit. In de nabijgelegen rand van Brussel wonen veel bemiddelde en zelfs zeer bemiddelde gezinnen, maar ook veel minder bemiddelde gezinnen die verhuizen naar woningen die niet beantwoorden aan het ideaal van de “vrijstaande woning met tuin”.

De onderzoekster vraagt zich ook af wat er in de Brusselse volkswijken gebeurt. De verhuizing naar de rand van stabiele gezinnen uit de volksklassen (dicht bij de arbeidsmarkt) leidt tot een vorm van sociospatiale selectie. Dat kan grote gevolgen hebben, onder meer voor de sociale gemengdheid. De centrale volkswijken blijven voor Brussel, maar ook voor België een onthaalfunctie vervullen ten opzichte van de migrantengroepen die vanuit het buitenland emigreren, vooral voor de minder bemiddelden onder hen. Verschillende jaren later zullen die bevolkingsgroepen eventueel deel uitmaken van de stroom “stabiele” gezinnen uit de volksklassen die uit Brussel wegtrekken. In die zin trekt men wellicht onterechte algemene conclusies als men de centrale volkswijken enkel vanuit het standpunt van de armoede en de economische problemen bekijkt. Het zijn ook onthaalgebieden waar sociaal, cultureel en allicht ook economisch kapitaal tot stand wordt gebracht.

Als men zich, wat de verhuizingen en het woonbeleid betreft, te uitsluitend laat leiden door het politieke discours over de “stadsvlucht van de Brusselse middenklassen”, verliest men uiteraard andere uitdagingen uit het oog.

Om dit artikel te citeren
Sarah De Laet, “Ook de volksklassen verhuizen uit Brussel. Een analyse van de randverstedelijking van de bevolkingsgroepen met een laag inkomen”, Brussels Studies [online], Algemene collectie, nr. 121, 12 maart 2018. URL : http://journals.openedition.org/brussels/1631
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals