Navigation – Plan du site
122

Professionele identiteit en religieuze identiteit. Solidariteit tussen minderheden bij maatschappelijk werkers in spe

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Maryam Kolly, gepubliceerd op 26 maart 2018.

Brussel wordt gekenmerkt door grote sociaaleconomische ongelijkheden, en bovendien zou men het onderwijs in dit cultureel erg diverse stadsgewest etnisch gesegregeerd kunnen noemen. Jongeren vormen hier dan ook banden op basis van identiteit, die lokaal (gemeente, wijk) of etnisch kan zijn. Hierbij kan religie een van de facetten van de identiteit van de jongeren zijn. Onze identiteit is van invloed op diverse aspecten van ons leven, ook het beroepsleven. Maar hoe verhoudt de religieuze identiteit zich tot de professionele identiteit in het leven van alledag?

Dat is de vraag waar Maryam Kolly, docente sociologie aan de Université Saint-Louis – Bruxelles, zich over buigt in nr. 122 van het wetenschappelijk tijdschrift Brussels Studies. Op basis van gesprekken met studenten van beide geslachten die de opleiding tot maatschappelijk assistent volgen, schetst zij een ‘minderheidsdiscours’ eigen aan de gelovige jongeren met roots op het Afrikaanse continent die nu steeds vaker onze arbeidsmarkt betreden. Sommigen onder hen zijn katholiek en anderen moslim, sommigen zijn zelf geboren in de Maghreb of in Sub-Sahara-Afrika, anderen zijn (klein)kinderen van migranten.

Uit dit onderzoek komt om te beginnen al naar voren dat de figuur van de ‘gesluierde vrouw’ een enorm struikelblok vormt. De hoofddoek, de ‘zichtbare religie’, en meer bepaald wie hem draagt, wordt ervan verdacht gekant te zijn tegen neutraliteit, tegen de gelijkheid van man en vrouw, en tegen de vrijheid van meningsuiting. In het licht van deze vooroordelen moeten zij voortdurend hun professionaliteit bewijzen en de norm van ‘goede maatschappelijk werker’ bevestigen. Dit spanningsveld wordt nog versterkt doordat de draagsters van dit zichtbare religieuze symbool concreet de toegang geweigerd wordt tot bepaalde instellingen voor hoger onderwijs en tot tal van sociale beroepen in de openbare diensten. De geïnterviewde jongeren hekelen de kortzichtigheid van de vergelijking ‘hoofddoek = vervreemding’ en wijzen juist systematisch op de heel diverse betekenissen van de hoofddoek, het uiteenlopende gebruik ervan en de verscheidenheid van profielen van de draagsters.

Volgens deze maatschappelijk assistenten in spe heeft zowel de slogan ‘Je suis Charlie’ als de manier waarop de islam wordt voorgesteld in de media sinds de terroristische aanslagen bijgedragen tot een scherpere tegenstelling tussen meerderheid en minderheden, Europeanen versus niet-Europeanen. De ongelijke media-aandacht voor geweld en oorlogen hier enerzijds en ‘ginder’ anderzijds versterkt de behoefte van deze jongeren om te benadrukken dat ze tot een minderheid behoren, om zich als Afrikaans op te stellen, om wat tegenwicht te bieden voor de als hegemonistisch aangevoelde berichtgeving in de media.

De auteur onderzocht in deze gesprekken tevens de compatibiliteit van de interne geloofsovertuiging, de ‘onzichtbare religie’, met het maatschappelijk werk. De bevraagde studenten, die overtuigd zijn van de ‘aftocht van het geloof’ in de Belgische samenleving en die zich een sterke beroepsethiek eigen hebben gemaakt, geven aan dat hun keuze en engagement voor beroepen met een sociale dimensie juist voor een stuk ingegeven is door hun geloof. Hoe zit het dan met de typische hete hangijzers die in strijd zijn met de religieuze moraal (zoals abortus en homoseksualiteit)? Klaarblijkelijk heerst er in hun ogen een zekere beroepsethiek in het maatschappelijk werk, waarbij de religieuze moraal de begeleiding van de cliënten niet zou mogen hinderen. Toch blijkt uit enkele getuigenissen dat bepaalde morele conflicten wel degelijk een rem zouden kunnen zetten op de maatschappelijke interventie. Dan rijst de vraag of het inroepen van een soort recht op dienstweigering op grond van gewetensbezwaren een uitkomst kan bieden voor dergelijke impasses.

Maryam Kolly concludeert na haar onderzoek dat de risico's van een verdere doorgedreven afbakening van deze scheidingslijnen (Westen/islam; Europa/Afrika; jongeren van bovenaf/van onderuit; gelovigen/niet-gelovigen) alleen in evenwicht kunnen worden gehouden door te erkennen dat deze jongeren meervoudige loyaliteiten en specifieke eigenheden hebben en door ons te vergewissen van het andere perspectief dat zij hierdoor kunnen hebben. Deze dimensie dient volop in rekening te worden gebracht in opleidingen en in de manier waarop arbeid wordt georganiseerd.

Om dit artikel te citeren
Maryam Kolly, “Professionele identiteit en religieuze identiteit. Solidariteit tussen minderheden bij maatschappelijk werkers in spe”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 122, 26 mars 2018. URL: https://journals.openedition.org/brussels/1647
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals