Navigation – Plan du site
124

Iedereen aan boord? Een besluitvormingsondersteunend instrument voor de Brusselse Noord-Zuidverbinding

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Geert te Boveldt en Cathy Macharis, gepubliceerd op 28 mei 2018.

Veel Brusselse mobiliteitsprojecten stagneren niet alleen om technische redenen, maar evenzeer om politiek-bestuurlijke redenen. Beslissingen worden niet of moeizaam genomen als gevolg van de versnippering van de bevoegdheden over een groot aantal actoren op verschillende bestuurlijke niveaus. De Brusselse Noord-Zuidverbinding is emblematisch voor dergelijke projecten.

De Noord-Zuidverbinding is met circa 1.200 treinen per dag veruit het drukste traject op het Belgische spoornet. Ook de drie drukste stations van het land liggen aan de Noord‑Zuidverbinding en de minste storing heeft onmiddellijk gevolgen voor het hele spoornet. Verschillende studies wijzen allemaal op een groei van het reizigersvervoer per trein in, van en naar Brussel en de capaciteit van de tunnel zal nog meer onder druk komen te staan na de volledige ingebruikneming van het Gewestelijk Expresnet (S-treinen).

Op bestuurlijk en politiek vlak valt de Noord-Zuidverbinding in de eerste plaats onder de (federale) bevoegdheden voor spoorvervoer, maar ook onder andere (gewestelijke en gemeentelijke) bevoegdheden inzake stedenbouw, ruimtelijke ordening, lokaal openbaar vervoer, economie en leefmilieu. Het aanpakken van de capaciteitsproblemen van de Noord‑Zuidverbinding is dus zaak van verschillende overheden die bevoegd zijn voor verschillende territoria en op verschillende bestuurlijke niveaus werken (gemeentelijk, gewestelijk en federaal). Zelfs de medewerking van overheden die een vrij kleine rol in het project spelen, is noodzakelijk, aangezien ze het project tot op zekere hoogte kunnen blokkeren.

Om het vraagstuk van de capaciteit van de Noord-Zuidverbinding te behandelen, presenteren Geert te Boveldt en Cathy Macharis van de Vrije Universiteit Brussel (MOBI-centrum) in nummer 124 van Brussels Studies een methodologie die ernaar streeft de klassieke valstrik bij besluitvorming in een context met vele actoren te vermijden: namelijk uiteindelijk niet de beste oplossing voor de samenleving kiezen, maar wel de grootste gemene deler tussen de belangen van de verschillende stakeholders.

Bij de planning van infrastructuren en diensten doen de overheden regelmatig een beroep op evaluatietechnieken, zoals de kosten-batenanalyse of de multicriteria-analyse. Met deze instrumenten wegen zij het verwachte nut van verschillende projectvarianten tegen elkaar af. In hun klassieke vorm zijn die technieken echter minder bruikbaar voor “grensoverschrijdende” projecten, die verschillende effecten hebben naargelang het standpunt dat men inneemt. De vraag is dus altijd op wiens kosten en baten of volgens wiens criteria een project wordt geëvalueerd. Bij dergelijke projecten moeten de besluitvormers dus rekening houden met de ruimtelijke dimensie en de bestuurlijke niveaus.

Om die beperkingen op te vangen, stellen de auteurs voor gebruik te maken van de participatieve methode COMCA (Competence-based Multi Criteria Analysis), waarbij de verschillende actoren worden geclassificeerd volgens hun rol in hun project. De verschillende aspecten van het project worden beoordeeld volgens de criteria die door elk van de actoren worden voorgesteld. Aldus wordt de opportuniteit van elk aspect voor elke actor geëvalueerd, maar ook voor elke groep actoren, die verantwoordelijk is voor een welbepaalde deeltaak van het project.

Het artikel van Brussels Studies beschrijft de toepassing van de methode op een keuze van infrastructurele oplossingen om de capaciteit van de Noord-Zuidverbinding uit te breiden. Interessant in deze benadering zijn niet zozeer de varianten om de huidige Noord-Zuidas te verdubbelen, die uitgebreid bestudeerd werden, maar veeleer de varianten die nieuwe spoorverbindingen mogelijk maken (buiten de Noord-Zuidverbinding) en veelbelovend zijn voor de toekomst. Het is onder meer de bedoeling om de bestaande spoorlijnen door en rond Brussel beter te gebruiken.

De methode die in het artikel van de onderzoekers van de VUB wordt beschreven, biedt geen definitieve oplossing, maar geeft veeleer concreet gestalte aan een evaluatie- en overlegschema dat de aanzet kan geven tot het politieke besluitvormingsproces, dat op termijn ook rekening zou moeten houden met de exploitatiewijzen van het net (frequenties, verbindingen, bestemmingen van de treinen…). Dat is echter al een grote stap in de Brusselse institutionele context.

Om dit artikel te citeren
te Boveldt, Geert, Macharis, Cathy, “Iedereen aan boord? Een besluitvormingsondersteunend instrument voor de Brusselse Noord-Zuidverbinding”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 124, 28 mei 2018. URL: https://journals.openedition.org/brussels/1672


Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals