Navigation – Plan du site
130

Justitieel welzijnswerk in de Brusselse gevangenissen: een puzzel met veel stukjes

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Liesbeth Naessens, gepubliceerd op 10 december 2018.

De protestacties naar aanleiding van de inplanting van het Brusselse gevangeniscomplex in Haren maar ook de recente Nationale Dagen van de Gevangenis en de sociale conflicten in gevangenissen over het hele land hebben de Brusselaars herinnerd aan de aanwezigheid van dergelijke inrichtingen in de stad, die noodgedwongen enigszins van de rest van de wereld zijn afgesloten.

De sociale conflicten in gevangenissen en de daarmee gepaard gaande blokkades hebben in het bijzonder de aandacht gevestigd op de vele gerechtelijke en buitengerechtelijke actoren die in gevangenissen werkzaam zijn rond heel wat andere aspecten dan louter het beheer van de strafinrichting. Vooral de welzijnsnoden van gedetineerden zijn vaak complex en moeilijk te beantwoorden omdat ze zich op verschillende domeinen manifesteren, zoals onderwijs, cultuur, tewerkstelling, sport, gezondheid, welzijn... Verschillende organisaties proberen een antwoord te formuleren op die noden. Maar zoals dat op zoveel domeinen het geval is in Brussel, worden de diensten voor sociale bijstand aan gedetineerden en hun naasten geconfronteerd met de verstrengeling van bevoegdheden die onder verschillende machtsniveaus vallen.

Door de federalisering hebben de verschillende bevoegde regeringen (Franse Gemeenschap, Vlaamse Gemeenschap en Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie) namelijk elk afzonderlijk een beleid inzake sociale bijstand uitgestippeld. Bijgevolg zijn er in de Brusselse gevangenissen momenteel maar liefst zes generalistische diensten voor justitieel welzijnswerk actief. Deze zes diensten worden door verschillende regelgevingen omkaderd, maar hun aanbod ten aanzien van de doelgroep komt in grote lijnen overeen. Bovendien werken ze los van de Federale Overheidsdienst Justitie, terwijl ze hetzelfde actieterrein delen. Kortom, van buitenaf beschouwd, is dit een ingewikkelde puzzel.

De versnippering van de sociale bijstand aan gedetineerden in Brussel zorgt ook intern voor heel wat onduidelijkheid, zowel bij de sociaal werkers en de doelgroep als bij de actoren van justitie (in het bijzonder de gevangenisdirecties). Omwille van deze versnippering is coördinatie, samenwerking en een gedeelde visie binnen de Brusselse diensten voor justitieel welzijnswerk noodzakelijk. En net deze coördinatiemodaliteiten vormen het onderwerp van nummer 130 van het tijdschrift Brussels Studies. Liesbeth Naessens is lector aan de hogeschool Odisee en werkzaam binnen het justitieel welzijnswerk. In dit nummer beschrijft ze hoe de veldactoren trachten om te gaan met de complexiteit van de Brusselse institutionele situatie.

Volgens de institutionele logica ontwikkelt elke gemeenschap een specifiek aanbod voor haar eigen doelgroep, maar dat is in de praktijk niet zo evident. Afstemming en samenwerking over de institutionele barrières heen zijn dan ook onontbeerlijk. Er is al vooruitgang geboekt in de formalisering van deze coördinatie: netwerk van Brusselse diensten voor justitieel welzijnswerk, overlegcomité, Strategisch Plan Hulp- en dienstverlening aan Justitiabelen intra-muros in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ... Maar het netwerk werkt traag en moeilijk, vooral doordat de “normale” werking van de gevangenissen vaak wordt verstoord of gereorganiseerd. De sociaal werkers verwachten een concrete ondersteuning van hun praktijk, maar momenteel worden de overlegstructuren nog erg vaak gehanteerd om informatie uit te wisselen en als meldpunt bij incidenten. De kans is dus erg groot dat de bestaande overlegstructuur voornamelijk zal worden gebruikt als doorgeefluik van afzonderlijke probleemsituaties in behandeling in plaats van als vector voor systemische verbetering.

Een gloednieuwe gevangenis zal dus niet alle problemen van de Brusselse gevangenissen zomaar oplossen. Een reële maar vooral gecoördineerde investering in de begeleiding van gedetineerden en hun naasten is meer dan ooit een belangrijk punt op de agenda.

Om dit artikel te citeren
Liesbeth Naessens, “Justitieel welzijnswerk in de Brusselse gevangenissen: een puzzel met veel stukjes”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 130, 10 december 2018. URL: http://journals.openedition.org/brussels/2085
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals