Navigation – Plan du site
135

Deelname aan de arbeidsmarkt van vluchtelingen en asielzoekers in Brussel: Innovatie en institutionele complementariteit

Notes de la rédaction

Dit is het persbericht over het artikel van Adèle Garnier et Annaelle Piva, gepubliceerd op 27 mei 2019

De aanhoudende crisis rond de opvang van migranten, of ze nu pas aangekomen zijn in Brussel of op doorreis zijn, mag niet verhullen dat vluchtelingen en asielzoekers al langer officieel aanwezig zijn op het grondgebied van het gewest. Dit doet ook de vraag rijzen naar hun deelname aan de Brusselse arbeidsmarkt.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt deze problematiek nog bemoeilijkt door twee andere gerelateerde kwesties: de lage participatiegraad van mensen van niet-Europese origine en hun moeilijke toegang tot de arbeidsmarkt enerzijds, en de uitwerking van inburgeringstrajecten voor nieuwkomers anderzijds.

Er bestaat echter geen specifiek orgaan dat de tewerkstelling van vluchtelingen en asielzoekers ondersteunt. Net als andere werkzoekenden kunnen vluchtelingen en asielzoekers terecht bij de gewestelijke dienst voor arbeidsbemiddeling Actiris, bij gemeentelijke netwerken ter bevordering van de werkgelegenheid, zoals jobclubs en werkwinkels, en bij de diensten voor socioprofessionele inschakeling (SPI) van de Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW’s). Daarnaast is er ook een hecht netwerk van verenigingen gericht op de sociaal-economische participatie van vluchtelingen en immigranten.

Zoals wel vaker het geval is, kan deze organisatie best wel complex lijken vanuit het oogpunt van de gebruiker. Deze complexiteit wekte ook de nieuwsgierigheid van twee onderzoeksters: Adèle Garnier, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Macquarie University (Sydney, Australië), en Annaelle Piva, die doctoreert in de geografie aan de Université Laval (Québec) en Paris 1 Panthéon Sorbonne. In nummer 135 van Brussels Studies vatten ze hun bevindingen samen.

De twee onderzoeksters hebben zich vooral toegelegd op de manier waarop de ondersteuning van de werkgelegenheid wordt georganiseerd. Zo hebben zij vastgesteld dat de ondersteuning van “nieuwkomers” via een groot aantal organisaties gebeurt met nu eens minder, dan weer sterker gecoördineerde acties, en dat alles in een context waarin het beleid inzake werkgelegenheidssteun nogal gekant lijkt tegen specifieke steun voor vluchtelingen en asielzoekers.

In hun analyse vergelijken ze vier initiatieven die specifiek gericht zijn op het bevorderen van de participatie van vluchtelingen en asielzoekers op de arbeidsmarkt, waarbij ze nagaan hoe die initiatieven zich verhouden tegenover het institutionele landschap en de realiteit in het werkveld, met ook bijzondere aandacht voor de innovatie waar zij blijk van geven. Deze vier zijn: (i) de zogenaamde onthaalbureaus voor nieuwkomers (Bureaux d’Accueil pour Primo-Arrivants, BAPA) een semiopenbaar initiatief; (ii) Duo for a Job, een vereniging voor intergenerationele mentoring; (iii) de Taskforce Vluchtelingen van het VBO, een werkgeversinitiatief; en (iv) Tandem, dat stageplaatsen voor vluchtelingen en asielzoekers binnen internationale organisaties organiseert.

De complementariteit tussen deze initiatieven wordt sterk benadrukt door de actoren in het werkveld, waarbij de vaak noodzakelijke rol van informatie en voorlichting wordt onderstreept. Maar deze complementariteit is ook noodgedwongen, gezien de beperkte – en zelfs steeds beperktere – middelen die specifiek worden toegekend aan de integratie van vluchtelingen. Dit heeft niet alleen gevolgen voor de dagelijkse werking en voor de begunstigden, maar ook voor de coördinatie tussen de initiatieven, die moeite hebben om over te schakelen van een informele (en gedeeltelijke) omgang naar een meer formele (en systematische) coördinatie. Actiris, de gewestelijke dienst voor arbeidsbemiddeling, had zich kunnen positioneren als de “logische keuze” om een dergelijke coördinatie op zich te nemen. Maar meer dan de andere twee gewestelijke diensten voor arbeidsbemiddeling – VDAB in Vlaanderen en Forem in Wallonië – benadrukt Actiris het universele karakter van zijn maatregelen ter bevordering van de tewerkstelling. In Brussel maakt de ondersteuning van werkgelegenheid voor nieuwkomers dus deel uit van de bevordering van “werkgelegenheid voor iedereen", zonder dat er gerichtere acties worden ondernomen.

Ook op het vlak van tewerkstelling heeft de opvang van migranten geleid tot echte sociale innovatie, waar de institutionele complexiteit van Brussel misschien wel toe bijdraagt. Maar zoals zo vaak het geval is, lijkt er een gebrek aan coördinatie en bestendiging van deze initiatieven te zijn.

Om dit artikel te citeren
Adèle Garnier en Annaelle Piva, “Deelname aan de arbeidsmarkt van vluchtelingen en asielzoekers in Brussel: Innovatie en institutionele complementariteit”,
Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 135, 27 mei 2019. URL: https://journals.openedition.org/brussels/2728
Contact
Benjamin Wayens, redactiesecretaris: bwayens[at]brusselsstudies.be

  • Logo BSI
  • Logo Innoviris
  • Logo Région Bruxelles-Capitale
  • OpenEdition Journals