De juiste plek. Zoeken naar locaties voor de co-creatie van tijdelijke betaalbare woningen via het “Solidair Mobiel Wonen”-pilootproject
Notes de la rédaction
Dit is het persbericht over het artikel van Aurelie De Smet, Burak Pak, Yves Schoonjans en Geraldine Bruyneel gepubliceerd op 25 september 2023. Lees het artikle.
In twee jaar tijd is het aantal thuislozen in Brussel met 19 % gestegen volgens Bruss’help, dat in november 2022 meer dan 7000 daklozen en slecht gehuisveste personen heeft geteld. Hoewel nog vele andere factoren aan de basis kunnen liggen, dragen de wooncrisis en het tekort aan sociale woningen ertoe bij dat steeds meer mensen in een kwetsbare situatie terechtkomen. Tegelijkertijd zijn er heel wat ongebruikte terreinen in het Brussels Gewest. Zou het gezien deze vaststellingen niet interessant zijn om tijdelijke betaalbare woningen aan te bieden in pauzelandschappen? Precies deze vraag vormde het uitgangspunt van het “Solidair Mobiel Wonen”-pilootproject. In nummer 184 van Brussels Studies wordt de eerste fase van dit project toegelicht, namelijk het vinden van beschikbare terreinen voor de bouw van woningen voor de meest hulpbehoevenden. Het artikel is geschreven door Aurelie De Smet (KU Leuven, faculteit architectuur), Burak Pak (oprichter van de onderzoeksgroep Altering Practices for Urban Inclusion), Yves Schoonjans (KU Leuven, faculteit architectuur) en Geraldine Bruyneel (SAAMO).
Om de doelstellingen van het project te realiseren, ontwikkelden de onderzoekers een participatief actieonderzoeksproces met de hulp van terreinexperts, studenten architectuur en acht toekomstige bewoners. Allemaal hebben zij geholpen om locaties te vinden voor de eerste woonunits. De beschikbare terreinen werden gevonden door bestaande gegevens te verzamelen bij de overheidsinstellingen, contact op te nemen met institutionele grondeigenaars en door rond te lopen in de stad zelf. Het leidde tot een eerste lijst van 200 potentiële locaties. Deze lijst werd ingekort op basis van criteria, zoals overstromingsgevaar en vervuiling, maar ook gewenste omgevingskenmerken die bepaald werden samen met mogelijke toekomstige bewoners in opvangcentra voor daklozen.
In het kader van dit pilootproject zijn de pauzelandschappen veranderd in onderhandelingsruimten waar mensen hun recht op de stad kunnen opeisen en hun ambities kunnen waarmaken. Dit werd duidelijk tijdens de collectieve bezoeken aan een twintigtal geselecteerde locaties, waardoor alle betrokken actoren, ook de toekomstige bewoners, in gesprek konden gaan over sociaal-ruimtelijke inclusie en het recht op huisvesting.
Het grootste probleem om de eerste woonunits te creëren, was echter niet zozeer om terreinen te vinden, maar wel om de goedkeuring te krijgen om deze terreinen tijdelijk te gebruiken voor huisvesting. Het probleem beperkt zich niet tot particuliere eigenaars, die vrezen dat ze hun terrein nadien niet meer terug zouden kunnen krijgen. De onderzoekers betreuren het ook dat de publieke eigenaars een voorkeur lijken te hebben voor trendy, weinig risicovolle gebruiksvormen waaruit ze munt kunnen slaan, in plaats van voor maatschappijgerichte projecten rond tijdelijke woningen.
Twee maatregelen zijn bijgevolg noodzakelijk om projecten rond tijdelijke huisvesting te kunnen ontwikkelen in pauzelandschappen. Ten eerste moet men kunnen beschikken over een actuele lijst van de leegstaande eigendommen en ten tweede is er een duidelijk operationeel kader nodig om de terbeschikkingstelling van de terreinen te vereenvoudigen. Eens deze moeilijkheden van de baan zijn, zouden tientallen mensen snel een dak boven hun hoofd kunnen hebben en begeleiding kunnen krijgen dankzij projecten als Solidair Mobiel Wonen. Dergelijke projecten vormen echter maar een gedeeltelijke oplossing door hun kleinschaligheid en net doordat ze tijdelijk zijn. Structurele maatregelen blijven aan de orde om dak- en thuislozen onderdak te geven.
Om dit artikel te citeren
De Smet, A., Pak, B., Schoonjans, Y. en Bruyneel, G., “De juiste plek. Zoeken naar locaties voor de co-creatie van tijdelijke betaalbare woningen via het “Solidair Mobiel Wonen”-pilootproject”, Brussels Studies [Online], Algemene collectie, nr. 184, 25 september 2023. URL: https://journals.openedition.org/brussels/7048
Contact
Tatiana Debroux, hoofdredacteur:
tdebroux[at]brusselsstudies.be



