Nawigacja – Mapa strony

Strona głównaNuméros27

27 | 2021
Izolacja i komunikacja

Rozważania nad formami komunikacji literackiej i kulturowej
Isolation and Communication – Deliberations on the Forms of Literary and Cultural Communication

Artykuły zebrane w tym tomie „Napisu” są reakcją na nowe zjawiska kulturowe, związane z restrykcjami wymuszonymi izolacją w dobie pandemii Covid-19 (jak zdalna wymiana informacji, nowe formy pracy i rozrywki online). To traumatyczne doświadczenie można potraktować jako pewien impuls, który uwypuklił określone cechy ludzkiej kultury, psychologii, egzystencjalnej samoświadomości, skłaniając do głębszego spojrzenia na relację człowiek – świat (w tym także: świat przyrody) oraz człowiek – inni ludzie. Mogło też stać się ono inspiracją dla badaczy kultury, antropologów, literaturoznawców czy językoznawców.

W zamieszczonych w XXVII tomie rozprawach pojawiają się bezpośrednie odwołania do – ściśle łączącego się z izolacją, a także z formą komunikacji, jaką jest podróż – motywu wyspy. Motyw ten traktowany jest konkretnie lub symbolicznie, wartościowany pozytywnie lub negatywnie – to na przykład miejsce zesłania, jak wyspa Św. Heleny dla Napoleona w artykule wprowadzającym Jacka Wasilewskiego, porządkującym kwestie izolacji i komunikacji z semiotycznego punktu widzenia i  odwołującym się do podstawowych opozycji dobrowolności – przymusu oraz jednostki – grupy; jako topos „wyspy miłości” – rokokowy motyw Cytery u Tomasza Jędrzejewskiego; może być to dobrowolna izolacja alpinistów w tekście Przemysława Kaliszuka lub odosobnienie artysty w rozprawie O Flaubertowym „zakamarku” Beaty Garlej. Po stronie izolacji przymusowej sytuują się analizy doświadczenia jeńców wojennych (artykuł Marcina Pliszki), egzystencji emigrantów, naznaczonej wyobcowaniem kulturowym i próbami nawiązywania dialogu listowego z krajem (prace Małgorzaty Chachaj, Joanny Hałaczkiewicz), aż po wyizolowanie całych społeczeństw i kreowanie alternatywnej rzeczywistości przez propagandzistów (o czym pisze Marek Pąkciński).

Kontekst pandemii pozwala spojrzeć z innej perspektywy na potrzebę istnienia specyficznych motywów i gatunków literackich (jak antologie wierszy o tematyce medycznej), funkcjonowanie instytucji kultury w dobie kwarantanny covidowej lub ujawnianie się zjawisk często ukrytych lub pomijanych (tekst Ewy Szkudlarek   Izolacja w  firmie). Czytelnik znajdzie w tym numerze rocznika również artykuły edytorskie i  tekstologiczne pióra licznych badaczy (Małgorzaty Pawlaty, Aleksandry Budrewicz, Dominiki Pękalskiej, Joanny Lekan-Mrzewki), nierzadko inspirowane tematem tomu (od analiz tekstów oświeceniowych Antoniego Korwina Kossakowskiego przez artykuły związane z  poczuciem obcości czy izolacji kulturowej – kultura literacka Anglii końca XIX w. widziana okiem Edmunda Naganowskiego; autokreacja i komunikacja w pracy podróżnika Antoniego Rehmana o  Kaukazie, czy wreszcie wyizolowanie Juliana Ochorowicza w związku z jego działalnością w Fundacji Macierz Polska). Teksty te poruszają też problem atrybucji (Wojciech Kaliszewski) lub okolicznościowej literatury powstałej z okazji jubileuszy (wybór korespondencji na dwudziestopięciolecie pracy literackiej Henryka Sienkiewicza w rozprawie Aleksandry Błasińskiej). Jedyna w tym tomie recenzja (pióra Aleksandry Norkowskiej) poświęcona jest książce   Wacław Borowy – po latach pod redakcją Jerzego Snopka i Tomasza Chachulskiego.

Ważnym uzupełnieniem XXVII tomu „Napisu” są – jak zawsze w naszym roczniku – prace plastyczne studentów Akademii Sztuk Pięknych, powstałe dzięki opiece i inspiracji Katarzyny Stanny.

Search OpenEdition Search

You will be redirected to OpenEdition Search