• 1 Chodzi o sąsiadowanie na terenie Pałacu Staszica, gdzie znajduje się również IBL PAN – jedna z dwu (...)

1Być może zaproponowany przez redakcję „Napisu” jako leitmotiv tegorocznego numeru naszego pisma temat ‒ interdyscyplinarność w nauce ‒ wymaga zarysowania tego problemu w sposób niekonwencjonalny. Wydaje się bowiem, że owa niekonwencjonalność, a nawet pewnego rodzaju ryzyko, są nieodłączne od badań interdyscyplinarnych. Dlatego zdecydowaliśmy się na zamieszczenie po tym krótkim wprowadzeniu dyskusji trzech filozofów, znanych i szanowanych za wybitne osiągnięcia Kolegów z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, sąsiadującego z Instytutem Badań Literackich1, bo na skuteczne stosowanie interdyscyplinarności w nauce nie ma przecież jednej recepty, a każda z badaczek i każdy z badaczy ma swój sposób jej praktykowania. Dalej w nowym tomie naszego pisma następują stałe działy, pojawiające się w roczniku: Rozprawy i materiały, Pasje i potyczki edytorskie i tekstologiczne, Varia, Recenzje, omówienia i sprawozdania. W każdym z tych działów staraliśmy się umieścić treść związaną z interdyscyplinarnością w nauce. Zamieszczone w numerze artykuły poruszają problem „Literackości nazwy w przestrzeni miejskiej”, komparatystycznego podejścia do twórczości wybitnego polskiego poety barokowego („O Danielu Naborowskim komparatystycznie”) czy wreszcie cyfrowej humanistyki jako „pomostu między dyscyplinami”.

• 2 A.E. van Vogt, The Voyage of the Space Beagle, New York 1950. Polskie przekłady powieści: A.E. van (...)
• 3 Wielu badaczy i historyków literatury określa science fiction jako gatunek „literatury użytkowej”.
• 4 Drugim argumentem Russ na rzecz „mitotwórczości” literatury SF jest fakt, że opiera się ona na „dys (...)

2W duchu niepewności towarzyszącej badaniom interdyscyplinarnym – a zatem również ryzykując ‒ postanowiłem rozpocząć nasz „wstęp do wstępnej dyskusji” od alegorycznego ich ujęcia, pochodzącego z powieści, którą można uznać za literaturę „drugorzędną”. Chodzi mianowicie o opublikowaną po raz pierwszy w 1950 roku powieść SF klasyka tego typu literatury, kanadyjskiego pisarza A.E. van Vogta Misja międzyplanetarna2. Jednym z usprawiedliwień tego zabiegu jest zasadniczy profil naszego rocznika: „literatura okolicznościowa i użytkowa”3. Drugie – to znaczenie tego typu literatury w świecie zdominowanym nadal przez „techniczną” nowoczesność, co dobitnie wyraziła niegdyś amerykańska badaczka, Joanna Russ. Stwierdziła, że fantastyka naukowa jest twórczynią nowoczesnych mitów (mitów cywilizacji technicznej) z tej racji, iż jej zainteresowania lokują się przede wszystkim w sferze epistemologicznej, a cała ta literatura stanowi percepcyjny eksperyment poznawczy na materiale fikcyjnych wrażeń i doświadczeń4.

• 5 Jakkolwiek narrator powieści dostrzega, że specyfik ten nie dawał podróżującym statkiem młodym mężc (...)
• 6 Zob. https://encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=A._E._van_Vogt (stan z 10 października 2025 (...)

3Trzeba przyznać, że powieść van Vogta to pod wieloma względami utwór irytujący. Jest ona do tego stopnia zanurzona w wyobrażeniach patriarchalnych, że w opisanej tu kosmicznej podróży do galaktyki Andromedy (położonej najbliżej Ziemi ze wszystkich gigantycznych zbiorowisk gwiazd, w odległości zaledwie… 2.25 miliona lat świetlnych) uczestniczą wyłącznie mężczyźni. Tego tekstu nie można nawet nazwać „mizoginicznym”, ponieważ kobiet po prostu nie ma na statku, a autor wspomina o kwestiach erotycznych tylko raz, stwierdzając, iż do uśmierzenia seksualnych pragnień astronautów służy skutecznie działający specyfik chemiczny5. Zapewne właśnie dlatego inny wybitny amerykański pisarz SF i krytyk, Damon Knight, uznawał powieści Van Vogta za „infantylne w konstrukcji i stanowiące pochwałę oświeconego absolutyzmu”6.

• 7 Autor w pewnym momencie precyzuje liczebność załogi: to 988 mężczyzn. Oczywiście w toku akcji liczb (...)

4Infantylizm konstrukcyjny rzeczywiście może być zarzutem wobec przywoływanego tu dzieła, jakkolwiek w pewnych warunkach i pod pewnymi względami ta wada może też okazać się zaletą. Fabułę Misji międzyplanetarnej da się streścić w dwóch krótkich zdaniach. Polega na mierzeniu się podróżującej przez Kosmos, dość licznej załogi statku7 z kolejnymi niebezpieczeństwami, które można byłoby nazwać – z pełną świadomością kiczowatości tego sformułowania – „kosmicznymi potworami”. Wśród tych monstrualnych istot zagrażających podróżnikom została ustanowiona gradacja (typowa zresztą także dla gier komputerowych): każda z nich jest bardziej osobliwa, bardziej „obca”, a tym samym trudniejsza do pokonania od poprzedniej.

• 8 Dlatego inny słynny amerykański autor SF, lubiany i wspierany przez Stanisława Lema – Philip K. Dic (...)
• 9 W przypadku tej powieści owi „decydenci” są po prostu żołnierzami, reprezentantami armii, co dodatk (...)

5Na czym więc polega walor tej infantylnej fabuły? Otóż dzięki swej prostocie modelowo ukazuje ona pewne zjawiska, związane z funkcjonowaniem nauki w politycznie zorganizowanym społeczeństwie nowoczesnym8. Zjawiska te zobrazowane są tym wyraziściej, że wzorcowego wizerunku militarno-naukowego „oświeconego absolutyzmu” nie mącą tu żadne późniejsze próby złagodzenia jego zasad, na przykład ingerencje wynikające z politycznej poprawności. Dlatego też, czytając dziś Misję międzyplanetarną, zwłaszcza my (autorzy, redaktorzy i czytelnicy „Napisu”, z tej racji, że należymy w większości do „grupy społecznej” naukowców) możemy nierzadko uśmiechnąć się, konstatując, jak trafne uwagi dotyczące funkcjonowania środowiska naukowego i jego relacji z politycznymi „decydentami”9 zawiera ten utwór.

• 10 W tym sensie zapewne „neksjalizm” byłby bliski Comte’owskiemu pojmowaniu filozofii. Jednak w przypa (...)

6Wiąże się to z zasadniczym, jak sądzę, choć „zakulisowym” tematem tej powieści, którym jest… właśnie interdyscyplinarność. Główny bohater, przedstawiciel nowej, wymyślonej przez van Vogta na użytek powieści dyscypliny naukowej, mianowicie „neksjalizmu” (nexialism) jest młodym, innowacyjnym badaczem, popadającym w coraz częstsze i głębsze konflikty z bardziej konserwatywnie nastawionymi kolegami. Czym jest ów „neksjalizm”, którego adepta, wspomnianego badacza Elliotta Grosvenora, poznajemy? To „wszystkoizm stosowany” (w tłumaczeniu Zofii Kierszys) lub „wszystkologia stosowana” (w przekładzie Katarzyny Przybyś, Bartosza Skierkowskiego i Wojciecha Szypuły) i w tym przypadku nazwa mówi sama za siebie. Jest to dyscyplina naukowa polegająca na kojarzeniu metod i wyników badań wszystkich innych dyscyplin, pozbawiona własnej teorii (własnego „światopoglądu” czy też perspektywy spojrzenia na rzeczywistość), a dzięki temu szczególnie plastyczna i zdolna do rozwiązywania problemów, których nie są w stanie rozstrzygnąć przedstawiciele nauk szczegółowych. Neksjalizm nie posiada swojej teorii, ale wykorzystuje metody zbierania danych innych nauk w celu rozwikłania konkretnego problemu10. Jak mówi Elliott Grosvenor w wykładzie zacytowanym pod koniec powieści, gdy wszyscy inni badacze – będąc pod wrażeniem osiągnięć neksjalizmu – przeszli już na jego stronę:

• 12 Polscy tłumacze zgodnie oddają tę nazwę poprzez sformułowanie „Gwiezdny Ogar”, co wydaje się trafną (...)
• 13 A.E. van Vogt, Misja…, s. 24.
• 14 Autor pisze: „Oto odwieczny problem z podziałem kompetencji; linię demarkacyjną wytyczono tak precy (...)

8To, że podróż opisana w Misji międzyplanetarnej jest alegorią rozwoju nauki w epoce nowoczesnej, można łatwo stwierdzić już po nazwie statku – w oryginale brzmi ona „Space Beagle”12. Skojarzenie z okrętem HMS Beagle, którym dwudziestodwuletni Charles Darwin żeglował wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej, zaś podróż ta w efekcie radykalnie zmieniła nie tylko jego życie, lecz także losy zachodniej nauki, jest oczywiście nieprzypadkowe. W powieści tej znajduje się wiele uwag trafnie charakteryzujących sytuację i bolączki społeczności naukowej uporządkowanej zgodnie z logiką oddzielnych dyscyplin, wiele też celnych spostrzeżeń, na przykład to, że olbrzymią rolę w nauce (zwłaszcza w jej „modelu” patriarchalnym) odgrywają emocje, przede wszystkim ambicja, nie pozwalająca badaczom zjednoczyć się w atmosferze poszukiwania prawdy. Kiedy jeden z naukowców, pełniący funkcję „Koordynatora”, forsuje ryzykowną i nieudowodnioną teorię dotyczącą natury śmiertelnego zagrożenia, to ̶ maskując niepewność ̶ mówi „basowym, donośnym, ocierającym się o napastliwość głosem”; inny natomiast zyskuje poklask i aprobatę jedynie dlatego, że wypowiada się „swym zwykłym, spokojnym tonem, przeciągając słowa, co miało […] kojący wpływ na zgromadzonych. Napięcie ustępowało z twarzy, a ludzie wygodniej zapadali się w fotele”13. Autor powieści dostrzega też, jak wiele w nauce (w jej sukcesach i porażkach) zależy od czynnika najmniej przewidywalnego, który teoretycznie nie powinien w ogóle oddziaływać na efekt – od indywidualnych charakterów badaczy14. Zaś w sytuacji, kiedy przedstawiciele różnych dyscyplin są zmuszeni kontaktować się ze sobą, dyskutować na wspólnym forum (na przykład w obliczu zagrożenia statku przez obcą ingerencję), ich dialog daleki jest zarówno do precyzji, jak i od efektywności:

• 16 Co oczywiście groziłoby zagładą całego gatunku ludzkiego.
• 17 W tym przypadku jedynie Grosvenor pojmuje istotę zagrożenia i żeby przeprowadzić swój plan, musi pr (...)
• 18 Pomijam tu jeszcze jedno zagrożenie: drapieżną istotę, której celem jest rozmnożenie się poprzez zł (...)

9Wypada odpowiedzieć na pytanie, na czym polega innowacyjność metody Elliotta Grosvenora, owa „genialność” właściwie pojmowanej interdyscyplinarności, funkcjonującej tu pod kryptonimem „neksjalizmu”? Można prosto skonstatować: na uważnej obserwacji, niekonwencjonalnym myśleniu i trafnym kojarzeniu danych. Dzięki tym cechom główny bohater powieści potrafi dostrzec, że najlepszą metodą walki z szybkim, niebezpiecznym, dysponującym wyczulonymi zmysłami i nadludzką inteligencją drapieżnikiem jest stworzenie mu drogi ucieczki i rezygnacja z zemsty za śmierć wielu ludzi. Sposobem przeciwstawienia się zdalnej ingerencji ze strony wrażliwego, ale dotkniętego masową depresją i swoistą dekadencją gatunku „ptasiopodobnych” istot, zdolnych wysyłać swe myśli i sny na odległość (co z trudnych do określenia przyczyn powoduje wśród załogi statku ataki agresji i w efekcie bratobójczą wojnę) nie jest konfrontacja z nimi, lecz wytłumaczenie w ich własnym języku, że tym działaniem krzywdzą inne istoty rozumne, skłaniając je do samozagłady. Wreszcie, w przypadku najgroźniejszego „monstrum” – inteligentnej mgławicy wielkości całej galaktyki, żywiącej się zagładą rozumnych cywilizacji, indukującej zdalnie wśród załogi natrętną myśl o powrocie na Ziemię16 – antidotum zastosowane przez neksjalistę polega na zmuszeniu17 załogi do przedłużenia kosmicznej podróży o całe pięć lat, aby dotrzeć do kolejnej galaktyki i w ten sposób odciągnąć zagrożenie od rodzimej planety18.

• 19 Motywem powieści Van Vogta, o którym również warto wspomnieć, jest tzw. „teoria cykli historycznych (...)

10Można więc stwierdzić, że w każdym przypadku rozwiązanie neksjalisty – owego „mistrza” stosowanej interdyscyplinarności – zasadza się na pewnego rodzaju gambicie, rezygnacji z maksymalnych celów w zamian za skuteczne osiągnięcie tych minimalnych w postaci zapewnienia sobie bezpieczeństwa i możliwości kontynuacji poznawczej podróży. Może zatem owa „infantylna” fabuła skrywa więcej, niż moglibyśmy przypuszczać, zaś van Vogt nie jest heroldem „oświeconego absolutyzmu”, lecz jego krytykiem, udatnie trafiającym w wady pooświeceniowej „onto-teo-teleologii”? Może sugeruje on w istocie szerzej pojmowany poznawczy „gambit” w formie rezygnacji z maksymalistycznie zakreślonych celów nauki (takich jak na przykład „pełnie zrozumienie” otaczającego nas świata, a tym bardziej „opanowanie” go), a w miejsce tego – skromniej zaprojektowany, pełen wzajemnego szacunku dialog pomiędzy reprezentantami nauk dla większego otwarcia się na to, co „inne” i empatycznego zrozumienia rzeczywistości?19

• 20 A.E. van Vogt, Misja…, s. 119.

11Alegoryczny charakter tej powieści podkreśla również jej zakończenie: „statek badawczy «Gwiezdny Ogar», niosąc na pokładzie maleńki skrawek ludzkiej cywilizacji, mknął coraz szybciej przez noc, która nie miała końca. Ani początku”20. To rozmycie granic kontekstu naszego istnienia obrazuje zamknięcie, fragmentaryczność pola badawczego nauki i w istocie także pola naszej wyobraźni. Jak w tej sytuacji moglibyśmy marzyć o tym, że ogarną one całą rzeczywistość? Zanim na Ziemi pojawili się ludzie, a nawet najprostsze organizmy jednokomórkowe, planeta przez wiele milionów lat podróżowała w nieskończoność; być może prawdziwe znaczenie interdyscyplinarności polega także na stopniowym uświadamianiu nam tego prostego faktu. Niezależnie od rozstrzygnięcia, mamy nadzieję, że lektura najnowszego tomu „Napisu” przybliży P.T. Czytelników przynajmniej do „zadania właściwego pytania” o sens interdyscyplinarności w nauce.

• 21 I mean the physical neighbouring on the premises of Staszic Palace, where the Institute of Literary (...)

12Perhaps the topic suggested by the editorial team of Inscription as a leitmotiv of this year’s edition – interdisciplinarity in science – requires one to outline the issue in a non-conventional way. This is because it would seem this non-conventionality, or even something of a risk, are inseparable from interdisciplinary research. Hence, we decided to publish, after this short introduction, a discussion of three philosophers, known and respected for their outstanding achievements – Colleagues from the Institute of Philosophy and Sociology of the Polish Academy of Sciences, neighbouring with the Institute of Literary Research21, for there is no one recipe for effective utilisation of interdisciplinarity in science, and each scholar has their own way of practicing it. Next, the new volume of our journal contains its usual chapters: Essays and Materials, Editorial and Textologist Passions and Skirmishes, Varia, and Reviews, Discussions, Reports. In each of these segments we endeavoured to include content related to interdisciplinarity in science. Articles published in this issue touch on the problem of ‘Literary-ness of name in urban spaces’, a comparativist approach to the work of a revered Polish Baroque poet (‘On Daniel Naborowski, from a comparativist perspective’), or, finally, digital humanities as a ‘bridge between disciplines’.

• 22 A. E. van Vogt, The Voyage of the Space Beagle, New York 1967.
• 23 Many scholars of historians of literature sees science-fiction as a genre of ‘applied literature’.
• 24 Russ’s second argument for the ‘myth-creation’ qualities of sci-fi literature is the fact that it i (...)

13In the spirit of uncertainty surrounding interdisciplinary research – and thus also taking a risk – I decided to open our ‘introduction to a preliminary discussion’ from an allegorical view thereof, originating from a novel which could be seen as ‘low-brow’ literature. That is, The Voyage of the Space Beagle22, a science-fiction novel by Canadian A. E. van Vogt, a classic author of the genre, and first published in 1950. One of the reasons for doing this is the fundamental profile of our yearly: ‘occasional and applied literature’23. The second reason is the importance of such literature in a world still dominated by ‘technical’ modernity, once clearly expressed by American scholar, Joanna Russ. She asserted that science-fiction is the creator of modern myths (myths of the technological civilisation), because its interests are located primarily in the epistemological sphere, and the whole of this literature constitutes a perceptive cognitive experiment upon the material of fictional impressions and experiences24.

• 25 Though the narrator does point out the product was ‘emotionally unsatisfying’ for the young men tra (...)
• 26 See: https://encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=A._E._van_Vogt (as of 10 October 2025).

14One has to admit that van Vogt’s novel is in many ways an irritating work. It is so steeped in patriarchal imaginings that only men participate in the cosmic journey to the Andromeda galaxy (the closest to the Earth out of all the huge groupings of stars, at a distance of just… 2.25 million light years) that it describes. The text cannot even be called ‘misogynistic’, because there are simply no women on the spaceship, and the author only mentions erotic themes once, stating that the astronaut’s sexual urges are effectively suppressed by a chemical product25. This is probably why another outstanding American sci-fi writer and critic, Damon Knight, deemed van Vogt’s novels as ‘infantile in their structure and praising an enlightened absolutism’26.

• 27 At one point the author specifies the size of the crew: it is 988 men. Of course, during the course (...)

15It is true the work can be accused of structural infantilism, though this drawback can also become an asset, in certain conditions and in some ways. The plot of The Voyage can be relayed in two short sentences. It is about the, fairly numerous27, crew of a ship travelling through the Cosmos and facing dangers one could call – with a full awareness of the Kitsch nature of this term – ‘cosmic monsters’. These monstrous entities threatening the travellers have been graded (in a way typical also for video games): each one of them is more peculiar, more ‘alien’, and thus harder to beat than the previous ones.

• 28 This is why another famous American sci-fi author, liked and supported by Stanisław Lem, Philip K. (...)
• 29 In the case of this novel, these ‘decision-makers’ are simply soldiers, representatives of the army (...)

16What, therefore, is the value of this infantile plot? Well, thanks to its simplicity, it perfectly depicts certain phenomena associated with the functioning of science in a politically-organised modern society28. These phenomena are portrayed even more expressively as none of the later attempts at softening its rules disturb the exemplary militarily-scientific image of ‘enlightened absolutism’, such as intercessions resulting from political correctness. This is also why, reading The Voyage today, we (authors, editors and readers of Inscription, as we belong for the most part to the ‘social group’ of scientists) can often smile, ascertaining how pertinent are the observations on the functioning of the scientific circle and its relationships with political ‘decision-makers’29 that the work contains.

• 30 In this sense, ‘nexialism’ would certainly be close to a Comte’s view of philosophy. However, in th (...)

17This is linked with the fundamental, though, as I believe, fairly ‘behind-the-scenes’ topic of the novel, which is… interdisciplinarity, precisely. The protagonist, representative of a new scientific discipline, invented for the novel by van Vogt, that is ‘nexialism’, is a young, innovative scientist, getting into ever more frequent and deeper-running conflicts with his more conservative-minded colleagues. What is this ‘nexialism’, the scholar of which, the aforementioned Elliott Grosvenor, we get to meet? It is ‘applied whole-ism’, and the name speaks for itself. It is a scientific discipline based on combining the methods and research findings of all other disciplines, devoid of its own theory (its own ‘world-view’ or perspective on reality), and thanks to this, a particularly flexible one and one that is capable of solving problems which representatives of distinct sciences could not solve. Nexialism does not have its own theory, but it utilises data-collection methods of other sciences in an attempt to resolve a specific issue30. As states by Elliott Grosvenor in a lecture quoted towards the end of the novel, when all other scholars, in awe of the achievements of nexialism, have joined his side:

• 32 Polish translators all convey this name through the phrase ‘Gwiezdny Ogar’ [Star Hound], which seem (...)
• 33 A. E. van Vogt, The Voyage…, p. 100–101.
• 34 The author writes: ‘It was the old story of partially divided commands. The dividing line had been (...)

19The fact that the journey depicted in The Voyage is an allegory of the development of science in the modern era can be easily ascertained based on the name of the ship – ‘Space Beagle’32. The reference to the HMS Beagle vessel, on board of which the twenty-two year-old Charles Darwin sailed along the South America coast (a journey which went on to radically change not only his life, but also the fate of Western science), is, of course, not accidental. The novel includes many comments aptly characterising the situation and gripes of the scientific community, ordered according to the logic of separate disciplines, as well as many insightful observations, such as the fact that a huge role is played in science (especially in its patriarchal ‘model’) by emotions, especially ambition, which stops scholars from uniting in an atmosphere of truth-seeking. When one of the scientists, in the role of a ‘Director’, pushes through a risky and unproven theory on the nature of a grave danger, he speaks (masking his uncertainty) in a voice that is ‘baritone’, ‘resonant’ and ‘subtly malicious’; another one garners praise and approval only because he speaks with his ‘ordinary, calm tone’ and ‘drawle[s] in his unhurried fashion… [This] had a soothing effect on the men. Anxious faces relaxed. Bodies leaned back more restfully’ 33. The author of the novel also notices how much in science (in both its successes and its failures) depends on its least predictable factor, which, in theory, should not influence the effects at all: the individual character of scholars34. And, in a situation where the representatives of various disciplines are forced to make contact with each other, discuss in a communal forum (for example, in the face of an alien interference threatening the ship), their dialogue is far from both precision, and effectiveness:

• 36 Which would, of course, lead to the destruction of the entire human species.
• 37 In this case, only Grosvenor understands the nature of the threat, and in order to carry out his pl (...)
• 38 I omit another danger here: a predatory being, whose aim is to reproduce by laying eggs in the bodi (...)

20One should answer the question of what made Elliott Grosvenor’s method so innovative, what constituted the ‘genius-ness’ of the appropriately understood interdisciplinarity, functioning here under the cryptonym of ‘nexialism’? One could ascertain simply: it was the careful observation, nonconventional thinking and pertinent linking up of data. Thanks to these characteristics, the protagonist can see that the best method to fight a fast, dangerous predator boasting hyper-sensitive senses and superhuman intelligence is to create an escape route for it and to give up on avenging the death of many people. One way of standing up to the remote interference of a sensitive, though stricken by mass-depression and a certain decadence species of ‘birdlike’ beings, able to send their thoughts and dreams over distance (which, for reasons hard to establish, causes bouts of aggression among the crew, resulting in fratricidal war), is not to confront them, but to explain to them, in their own language, that they hurt other intelligent beings with their actions, leading them to self-destruction. Finally, in the case of the most dangerous ‘monster’ – an intelligent nebula the size of a whole galaxy, feeding on the extermination of intelligent civilisations, remotely inducing among the crew a compulsive thought about returning to Earth36 – the antidote used by the nexialist is to force37 the crew to extend their space voyage by a whole of five years, to reach the next galaxy, and thus lead the threat away from the home planet38.

• 39 Another theme in van Vogt’s novel that is worth mentioning is the so-called ‘theory of historical c (...)

21It can therefore be established that in each case the solution of the nexialist (this ‘master’ of applied interdisciplinarity) is based on a certain gambit, a giving up of the maximal aims in favour of an effective reaching of the minimal objectives, that is ensuring own safety and the ability to continue the voyage of exploration. Perhaps, then, this ‘infantile’ plot hides more than we would assume, and van Vogt is not a herald of ‘enlightened absolutism’ but a critic of it, deftly targeting the drawbacks of post-Enlightenment ‘onto-theo-teleology’? Perhaps he actually suggests a more widely defined cognitive ‘gambit’ in the form of foregoing the maximalist aims of science (such as a ‘complete understanding’ of the world around us, let alone a ‘conquering’ of it), and in their place – a more modestly drafted dialogue between representatives of sciences, full of mutual respect, geared at creating a greater openness to that, which is ‘different’, and an empathetic understanding of reality?39

• 40 A. E. van Vogt, The Voyage…, p. 500.

22The allegorical character of the novel is highlighted through its ending: ‘And, carrying its little bit of human civilization, the expeditionary ship Space Beagle sped at an ever increasing velocity through a night that had no end. And no beginning’ 40. This blurring of the boundaries of the context of our existence demonstrates how closed and fragmented the field of scholarly research, and indeed the field of our imagination, actually are. In this situation, how could we dream that they would engulf the entire reality? Before humans, or even the simplest single-cell organisms, first appeared on Earth, the planet travelled towards infinity for millions of years; perhaps the true meaning of interdisciplinarity depends also on the gradual becoming aware of this simple fact. Regardless of the conclusion, we hope that reading the new volume of Inscription will bring our pleno titulo Readers at least a little closer to ‘asking the right question’ about the purpose of interdisciplinarity in science.