Texte intégral
1O logice Stoików pisali Prantl, Zeller, Brochard. Żaden z nich nie zrozumiał tej logiki, bo żaden z nich nie miał dostatecznego wykształcenia logicznego. Co prawda, nie można im nawet robić z tego zarzutu, bo skądże się mieli logiki nauczyć ? Sądy ich o logice stoickiej nie mają żadnej wartości.
2Dopiero dziś wiemy, dzięki logice matematycznej, że logika Stoików jest systemem całkowicie różnym od syllogistyki Arystotelesa. Logika stoicka bowiem jest odpowiednikiem dzisiejszej "teorji dedukcji" w znaczeniu, w jakiem używają tych wyrazów Whitehead i Russell w dziele "Principia mathematica". Jest to więc teorja, w której występują tylko zmienne zdaniowe, gdy natomiast w syllogistyce Arystotelesa występują tylko zmienne nazwowe. Wiemy dziś także, że logika stoicka, jako teorja zmiennej zdaniowej, jest podstawowym systemem logicznym o znaczeniu nierównie większem i ogólniejszem od logiki arystotelesowej. Porządnie zbudowany system logiki arystotelesowej musi opierać się już na tezach teorji dedukcji, a więc na logice stoickiej. Uświadamiali sobie, jak się zdaje, ten stan rzeczy Stoicy, a nawet i niektórzy Perypatetycy, jak np. Boëthos według świadectwa Galena.
3Z tego punktu widzenia należy historję logiki stoickiej napisać na nowo i dotychczasowe oceny tej logiki poddać rewizji. Badając źródła, przekonałem się, że jakkolwiek cenne jest dzieło Arnima "Stoicorum veterum fragmenta", to jednak nie wystarcza ono da całkowitego poznania logiki stoickiej. Trzeba sięgnąć do samych autorów. Najważniejszym z nich zdaje mi się być Sextus Empiryk, który logikę stoicką rozumie doskonale (teksty jego wymagają w niektórych miejscach, np. Adv. math. VIII 230 – 233, [279] oczywistej niemal rekonstrukcji) ; potem idą komentatorowie Arystotelesa, zwłaszcza Aleksander ; wreszcie Galenus. Na szczególniejszą uwagę zasługuje Galena "Wstęp do dialektyki", odkryty w wieku XIX‑ym przez Minasa. Ostatnie może miejsce w tym szeregu autorów zajmuje Diogenes Laercjusz. Ciekawy fragment logiki stoickiej, pominięty przez Prantla i Arnima, znajduje się u Origenesa "Contra Celsum".
W dyskusji zabierali głos PP. Heryng i Referent.
Pour citer cet article
Référence papier
Jan Lukasiewicz, « O logice Stoików », Philosophie antique, 11 | 2011, 8.
Référence électronique
Jan Lukasiewicz, « O logice Stoików », Philosophie antique [En ligne], 11 | 2011, mis en ligne le 01 novembre 2018, consulté le 18 mai 2026. URL : http://journals.openedition.org/philosant/1227 ; DOI : https://doi.org/10.4000/philosant.1227
Haut de pageDroits d’auteur
Le texte seul est utilisable sous licence CC BY-NC-ND 4.0. Les autres éléments (illustrations, fichiers annexes importés) sont susceptibles d’être soumis à des autorisations d’usage spécifiques.
Haut de page

-small120.png)



