Navigation – Plan du site

AccueilNuméros115PortfolioKazerne Dossin (Mechelen): Een ke...

Portfolio

Kazerne Dossin (Mechelen): Een keuze voor duidelijkheid en mensenrechten

Kazerne Dossin: Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum over Holocaust en Mensenrechten
Caserne Dossin (Malines). Le parti pris de la clarté et des droits de l’homme. Kazerne Dossin : Mémorial, Musée et Centre de Documentation sur l’Holocauste et les Droits de l’Homme
Kazerne Dossin (Mechelen): A choice for clarity and Human Rights. Kazerne Dossin: Memorial, Museum and Documentation Center on Holocaust and Human Rights
Philippe Mesnard
p. 110-119
Cet article est une traduction de :
Caserne Dossin (Malines). Le parti pris de la clarté et des droits de l’homme [fr]

Texte intégral

1De Kazerne Dossin werd opgericht in de stad Mechelen en heeft de SS en de nazioverheden gediend om de in België gearresteerde Joden te verzamelen alvorens hen te deporteren, voor het merendeel naar Auschwitz. De meesten werden er vergast, een klein percentage werd gedwongen om dwangarbeid uit te voeren, de gemiddelde levensverwachting was drie maanden. In het totaal ging het hier om 25 259 gedeporteerden, waar er 1 223 van teruggekomen zijn. Een groot deel onder hen kwam uit een recente immigratie, vaak uit het Oosten in het algemeen en Polen in het bijzonder. Dit om aan de pogroms, het antisemitisme of economische of politieke onzekerheid te ontsnappen. Dit betekent dat veel Joden ten tijde van het nazisme in België reeds racisme, vervolgingen en de toestand van vluchtelingen, asielzoekers en immigranten hadden ervaren. De voormalige kazerne Dossin was vergelijkbaar met Westerbork in Nederland, Drancy in Frankrijk, Fossoli in Italië...

2Tot 2012 werd het museum ondergebracht in een deel van het gebouw zelf. Op 26 november van hetzelfde jaar opende een nieuwe tentoonstellingsruimte, ondergebracht in een grote kubus met uitzicht op de voormalige kazerne, waarin een ruimte wordt bewaard als gedenkteken. In tegenstelling tot de trend van de huidige scenografie in de musea, heeft Herman Van Goethem als ontwikkelaar en curator er niet voor gekozen de bezoeker te dompelen in een gesimuleerde sfeer die hem dichter bij de ervaring van de slachtoffers zou brengen (en die hem de verlossende illusie zou geven van een onmogelijke nabijheid).

3De zalen zijn verlicht, met hoge plafonds, de informatie is bereikbaar en verstaanbaar, waarbij het didactische aspect van de voorstelling de voorkeur krijgt. Een andere geslaagde weddenschap, dat overigens niet zonder intellectueel risico was, is het aanbrengen van de linken die naar de Holocaust hebben geleid, in de bijzondere context van de Tweede Wereldoorlog en – zonder enigszins de specificiteit van deze genocide te verminderen – de mechanismen van de discriminatie en het massageweld die de baan hebben geëffend naar ander collectief geweld op minderheidsgroepen of gedomineerde groepen die meestal het slachtoffer waren van raciale stigmatisering.

4De permanente tentoonstelling is verdeeld volgens drie thematische verdiepingen. Eerst de massa, dan de angst en vervolgens de dood. Op het vierde verdiep kunnen tijdelijke tentoonstellingen ondergebracht worden en hebben de bezoekers een zicht op de wachtkamer van de dood.

Fotomuur van de gedeporteerde Joden vanuit Mechelen

Fotomuur van de gedeporteerde Joden vanuit Mechelen

Muur van gezichten in de inkomsthal die het geheel van de uit Dossin gedeporteerde Joden uitbeeldt, het gaat om 24 908 Joden en 351 Roma en Sinti. In kleur: de overlevenden. In zwart-wit: de vermoordden of degenen die overleden zijn door de kampomstandigheden. Anonieme gezichten: degenen die overleden zijn zonder dat een identificatie mogelijk was.

© Philippe Mesnard.

Interactieve touchscreen

Interactieve touchscreen

© Philippe Mesnard.

Inkomhal

Inkomhal

Vertoning van een pedagogisch filmpje. Hier een tekening van de Sonderkommando David Olère, die de doorgang van een groep Joden naar de gaskamer illustreert.

© Philippe Mesnard.

Inkomhal

Inkomhal

Dezelfde film, fragment over geweldplegingen toebedeeld aan jonge Afrikanen.

© Philippe Mesnard.

Massa

Massa

Eerste verdiep van de permanente tentoonstelling.

© Georges Boschloos.

Massa

Massa

Eerste verdiep van de permanente tentoonstelling.

© Georges Boschloos.

Massa

Massa

Eerste verdiep van de permanente tentoonstelling.

© Georges Boschloos.

Migratie

Migratie

Thematiek gekoppeld aan de mensenrechten, met aan de trap een overgang van het eerste verdiep (massa) naar het tweede verdiep (angst).

© Philippe Mesnard.

Angst

Angst

Tweede verdieping van de permanente tentoonstelling.

© Georges Boschloos.

Angst

Angst

Tweede verdieping van de permanente tentoonstelling.

© Philippe Mesnard.

Angst

Angst

Tweede verdieping van de permanente tentoonstelling.

© Philippe Mesnard.

Uitsluiting

Uitsluiting

Thematiek gekoppeld aan de mensenrechten, met aan de trap een overgang van de tweede verdieping (angst) naar de derde verdieping (dood).

© Philippe Mesnard.

Dood

Dood

Derde verdieping van de permanente tentoonstelling.

© Georges Boschloos.

Dood

Dood

Derde verdieping van de permanente tentoonstelling.

© Philippe Mesnard.

Kazerne Dossin

Kazerne Dossin

Vogelperspectief op de kazerne Dossin vanop de vierde verdieping van het museum.

© Philippe Mesnard.

Gedenkteken in de feitelijke kazerne

Gedenkteken in de feitelijke kazerne

Elke kolom stelt één van de 28 transporten voor die uit Mechelen vertrokken zijn.

© Georges Boschloos.

Haut de page

Table des illustrations

Titre Fotomuur van de gedeporteerde Joden vanuit Mechelen
Légende Muur van gezichten in de inkomsthal die het geheel van de uit Dossin gedeporteerde Joden uitbeeldt, het gaat om 24 908 Joden en 351 Roma en Sinti. In kleur: de overlevenden. In zwart-wit: de vermoordden of degenen die overleden zijn door de kampomstandigheden. Anonieme gezichten: degenen die overleden zijn zonder dat een identificatie mogelijk was.
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-1.jpg
Fichier image/jpeg, 72k
Titre Interactieve touchscreen
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-2.jpg
Fichier image/jpeg, 40k
Titre Inkomhal
Légende Vertoning van een pedagogisch filmpje. Hier een tekening van de Sonderkommando David Olère, die de doorgang van een groep Joden naar de gaskamer illustreert.
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-3.jpg
Fichier image/jpeg, 44k
Titre Inkomhal
Légende Dezelfde film, fragment over geweldplegingen toebedeeld aan jonge Afrikanen.
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-4.jpg
Fichier image/jpeg, 56k
Titre Massa
Légende Eerste verdiep van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Georges Boschloos.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-5.jpg
Fichier image/jpeg, 60k
Titre Massa
Légende Eerste verdiep van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Georges Boschloos.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-6.jpg
Fichier image/jpeg, 56k
Titre Massa
Légende Eerste verdiep van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Georges Boschloos.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-7.jpg
Fichier image/jpeg, 60k
Titre Migratie
Légende Thematiek gekoppeld aan de mensenrechten, met aan de trap een overgang van het eerste verdiep (massa) naar het tweede verdiep (angst).
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-8.jpg
Fichier image/jpeg, 32k
Titre Angst
Légende Tweede verdieping van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Georges Boschloos.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-9.jpg
Fichier image/jpeg, 60k
Titre Angst
Légende Tweede verdieping van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-10.jpg
Fichier image/jpeg, 48k
Titre Angst
Légende Tweede verdieping van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-11.jpg
Fichier image/jpeg, 28k
Titre Uitsluiting
Légende Thematiek gekoppeld aan de mensenrechten, met aan de trap een overgang van de tweede verdieping (angst) naar de derde verdieping (dood).
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-12.jpg
Fichier image/jpeg, 32k
Titre Dood
Légende Derde verdieping van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Georges Boschloos.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-13.jpg
Fichier image/jpeg, 32k
Titre Dood
Légende Derde verdieping van de permanente tentoonstelling.
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-14.jpg
Fichier image/jpeg, 40k
Titre Kazerne Dossin
Légende Vogelperspectief op de kazerne Dossin vanop de vierde verdieping van het museum.
Crédits © Philippe Mesnard.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-15.jpg
Fichier image/jpeg, 44k
Titre Gedenkteken in de feitelijke kazerne
Légende Elke kolom stelt één van de 28 transporten voor die uit Mechelen vertrokken zijn.
Crédits © Georges Boschloos.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1172/img-16.jpg
Fichier image/jpeg, 46k
Haut de page

Pour citer cet article

Référence papier

Philippe Mesnard, « Kazerne Dossin (Mechelen): Een keuze voor duidelijkheid en mensenrechten »Témoigner. Entre histoire et mémoire, 115 | 2013, 110-119.

Référence électronique

Philippe Mesnard, « Kazerne Dossin (Mechelen): Een keuze voor duidelijkheid en mensenrechten »Témoigner. Entre histoire et mémoire [En ligne], 115 | 2013, mis en ligne le 01 juin 2015, consulté le 26 février 2021. URL : http://journals.openedition.org/temoigner/1172 ; DOI : https://doi.org/10.4000/temoigner.1172

Haut de page

Auteur

Philippe Mesnard

Hoofdredacteur

Articles du même auteur

Haut de page

Droits d’auteur

Tous droits réservés

Haut de page
Rechercher dans OpenEdition Search

Vous allez être redirigé vers OpenEdition Search