Navigation – Plan du site

AccueilNuméros118ChroniquesLo Real volgens Israel Galván

Chroniques

Lo Real volgens Israel Galván

Danser le réel
Dancing the real
Isabelle Galichon
p. 26-27
Cet article est une traduction de :
Danser le réel [fr]

Résumés

Rencontre. Exercice du corps, au sens spirituel et chorégraphique, pour un récit sans parole sur la persécution des Tsiganes.

Haut de page

Texte intégral

1Nadat hij in Sevilla de opvoering van Arena bijwoonde, een voorstelling met zes choreografieën over stierengevechten, beschreef Georges Didi-Huberman de dans van Israel Galván als een ‘dialectiek van de montage’: ‘Hij zoekt een handeling die de gruwelijke hakbeweging, de genadeslag, kan verzoenen met de sierlijkheid van een dans of een dynamiek (vertaald uit Le danseur des solitudes, Parijs: Minuit, 2006, 178). In zijn laatste ballet, Lo Real / Le Réel / The Real, verdiept Israel Galván zich in de vervolging en uitroeiing van de gitanos tijdens de Tweede Wereldoorlog en knoopt hij zo aan bij de dramatische spanning die, opnieuw volgens Didi-Huberman, aan de basis ligt van het kunstwerk. Hij creëert een tijdskader dat losstaat van de dans, maar ook verschilt van de abstracte tijd waarin hij El final de este estado de cosas, redux situeert, zijn laatste werk over de Apocalyps van Johannes. Met Lo Real wil Galván zich inschrijven in de reële, historische tijd. Hij breekt met de eenzaamheid die zijn choreografieën traditioneel kenmerkt en brengt zowel zijn lichaam als zijn kunst terug tot de essentie: een pure vorm voor ‘een gemeenschappelijke dans’ (ibid., 15). Galván baseert zich op de verhalen die zijn kindertijd hebben beheerst, en gaat de uitdaging aan om de gruwel van het nazisme op de scène te brengen. Weinig kunstenaars hebben zich tot dusver gewaagd aan de enscenering van de zigeunerdeportatie. De bailaor, de Sevillaanse danser, vond een gepaste en overtuigende manier om het geweld uit te beelden – nochtans een moeilijke evenwichtsoefening. De oplossing ligt in de kunst: alleen de flamencodans, als uitdrukking van het geheugen en de virtuositeit van het zigeunervolk, kan die historische realiteit weergeven.

Israel Galván.

Israel Galván.

© Javier Del Real.

  • 1 Term uit de stierengevechten: langzame beweging van de matador naar de stier.

2Al vanaf de proloog, ‘Se corta el aire’, herkennen we de traditionele flamencostijl waaraan Galván refereert. Met dat verschil dat we geen temple1 zien, geen ingehouden gebaren of lang uitgerekte bewegingen. De danser strekt zijn arm en doorklieft de ruimte: zijn hand maakt geen sierlijke kronkels maar vormt een perfecte lijn, als een vlijmscherp mes. In één krachtige beweging geselt hij de lucht, de ruimte, de werkelijkheid, lo real. Niet om een ultieme betekenis te zoeken, maar om te zien wat er overblijft. In de stilte van deze scène veroorzaakt één enkele beweging een explosie van energie. De kille soberheid van het eerste deel ruimt dan plaats voor een vrijere en meer diverse scenografie, en het is in de combinatie van beide elementen dat het stuk kan groeien.

3Lo Real volgt geen narratieve structuur: het is veeleer een organische en unieke samenvloeiing van muziek, choreografie en beeld. Zachte, natuurlijke timbres wisselen af met de laína, die typische passionele flamencostem met scherpe uithalen in de hogere registers. Beetje bij beetje verkleinen de zangers de cirkel rond de bailaor. Met gitaar, palmas, piano en percussie brengen de muzikanten een originele versie van ‘Hitler in my heart’ (Anthony and the Johnsons) en spelen ze nummers van Juan Gomez ‘Chicuelo’. Naargelang de intensiteit van de choreografie, glijdt de muziek van het lamento van de cante jondo over free jazz naar dissonante akkoorden.

4Het beeld, en meer bepaald het filmische beeld, maakt eveneens deel uit van de scenografie. Net als in een stille film kondigen panelen het begin van elke nieuwe scène aan. Daarnaast zien we fragmenten uit Canta Gitano van Tony Gatlif, en wordt er verwezen naar Tiefland, waarin Leni Riefenstahl zigeuners liet figureren en zelf een flamencodanseres speelde. Al maken deze beelden niet de kern uit van het stuk, het is wel een manier van Galván om te reflecteren over de representatie van de uitroeiing.

5Twee passages zijn werkelijk magistraal: Israel Galván die ‘de trein’ danst op een metalen plaat, die het bezeten geroffel van de taconeos luid doet weerklinken in de zaal, en Isabel Bayón die Leni Riefenstahls interpretatie van Carmen imiteert en zo van het Duitse cabaret een karikatuur maakt. Galván creëert een dramatische spanningsboog en houdt de kijker geboeid tot de laatste scène, wanneer hij panelen opzet om het podium af te sluiten en met een priemende vinger het publiek aanwijst. De werkelijkheid heeft het heden ingehaald.

6Meer info:
Lo real / Le réel / The real
Een productie van het Teatro Real van Madrid, in coproductie met het Parijse Théâtre de la Ville
Dansers: Israel Galvan, Maya Belén en Isabel Bayon
Gitaar: Juan Gomez ‘Chicuelo’
Piano: Alejandro Rojas Marcos
Dans, zang en jaleos: Caracafé, Bobote en Uchi

7Torobaka, het nieuwste stuk van Israel Galván en Akram Khan, gaat in première in België op 8 oktober 2014 (Concertgebouw Brugge), in het Verenigd Koninkrijk op 3 november 2014 (Sadler’s Wells, Londen) en in Nederland op 2 februari 2015 (Stadsschouwburg Amsterdam). Het zal ook nog te zien zijn in Parijs vanaf 16 december 2014 (Théâtre de la Ville).

Haut de page

Notes

1 Term uit de stierengevechten: langzame beweging van de matador naar de stier.

Haut de page

Table des illustrations

Titre Israel Galván.
Crédits © Javier Del Real.
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/1240/img-1.jpg
Fichier image/jpeg, 70k
Haut de page

Pour citer cet article

Référence papier

Isabelle Galichon, « Lo Real volgens Israel Galván »Témoigner. Entre histoire et mémoire, 118 | 2014, 26-27.

Référence électronique

Isabelle Galichon, « Lo Real volgens Israel Galván »Témoigner. Entre histoire et mémoire [En ligne], 118 | 2014, mis en ligne le 01 octobre 2015, consulté le 14 avril 2021. URL : http://journals.openedition.org/temoigner/1240 ; DOI : https://doi.org/10.4000/temoigner.1240

Haut de page

Auteur

Isabelle Galichon

Articles du même auteur

Haut de page

Droits d’auteur

Tous droits réservés

Haut de page
Rechercher dans OpenEdition Search

Vous allez être redirigé vers OpenEdition Search