Navigation – Plan du site

AccueilNuméros138PortfolioIn het spoor van de Shoah

Portfolio

In het spoor van de Shoah

La Shoah au fil des rails
Frédéric Crahay
p. 21-31
Cet article est une traduction de :
La Shoah au fil des rails [fr]

Résumés

Les rails et les trains sont devenus malgré eux un symbole de la déportation et in extenso de la Shoah qui attendait nombre de Juifs au bout de la voie entre 1941 et 1945.

Haut de page

Texte intégral

  • 1 Wouters, Nico, Bezet bedrijf. De oorlogsgeschiedenis van de NMBS, Tielt: Lannoo, 2023, 288 p.
  • 2 Crahay, Frédéric en Vanden Daelen, Veerle (eds)., Trains and the Holocaust. From a symbol of progre (...)

1De spoorwegen en de treinen zijn willens nillens een symbool geworden van de deportatie, en bij uitbreiding van de Shoah, die van 1941 tot 1945 talloze joden aan het einde van het spoor opslokte. Inmiddels verstreek al anderhalf decennium sinds de historicus en politicoloog Raul Hilberg (1926-2007) het eindresultaat van zijn werk over de uitroeiing van de Europese Joden publiceerde (The Destruction of the European Jews, verschenen in 1961). Hij was één van de eersten die een nauwgezette analyse maakte van de documenten van de Europese spoorwegmaatschappijen die de slachtoffers naar hun rampzalige bestemming voerden. Een aanzienlijk aantal landen is inmiddels al gaan graven in het verleden van hun nationale maatschappijen, en in 2023 was dit ook het geval voor België. Het CEGESOMA ging aan de slag met de opdracht die de overheid haar in 2022 officieel toekende. De vraag die voorlag was helder: welke rol speelden de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS) en haar bestuurslieden bij de deportatie van personen tijdens de bezetting van België en het departement Nord-Pas-de-Calais (1940-1944)? Bij het onderzoek werd de politiek van samenwerking van de Belgische spoorwegen geanalyseerd en geen enkele vraag werd daarbij geschuwd. Wie nam de beslissingen? Vervulde de NMBS militaire opdrachten voor de Duitsers? Werd ze betaald om de deportatietreinen te laten rijden? Had ze onderhandelingsruimte en zo ja, (in welke mate) heeft ze daar gebruik van gemaakt? Welke rol speelde het verzet, dat vaak erg aanwezig was? De menselijke tol was in elk geval zwaar: van 1941 tot 1944 hielpen de Belgische Spoorwegen met de deportatie van 189.542 Belgische verplicht tewerkgestelden, 25.490 Joden, 16.081 politieke gevangenen en 353 Roma, naar Duitsland en naar de kampen en de vernietigingscentra in Oost-Europa. De historici Nico Wouters en Florence Matteazzi konden de boekhouding terugvinden, waaruit bleek dat de Belgische maatschappij vanaf augustus 1942 50,2 miljoen Belgische frank uit Duitsland heeft ontvangen. Het vaste tarief bedroeg 4 Pfennig per getransporteerde persoon per afgelegde kilometer. Het eindrapport werd op 8 november 2023 aan de Senaat voorgesteld, waarna het rapport in boekvorm werd gepubliceerd met als titel Bezet bedrijf. De oorlogsgeschiedenis van de NMBS.1 Een eerste verkenning van het thema vond al plaats in het kader van Europalia, op 26 april 2022, tijdens een studiedag in Mechelen die was gewijd aan de spoorwegen en hun link met de Shoah.2

2In het spoor van…, dat is ook de weg die de Stichting Auschwitz tijdens haar studiereizen verkent, op zoek naar de sporen van de Shoah, van Auschwitz tot Treblinka, via Bełżec, Chełmno, Sobibór en Majdanek. Telkens wordt de link gelegd met de getto’s, waar de slachtoffers ondanks alles overleefden, de Umschlagplätze (die doorgaans naamloos geworden plekken) en de vernietigingscentra, de eindbestemming. De foto’s die in dit portfolio zijn opgenomen en die u meteen kunt ontdekken, werden in de meeste gevallen genomen tijdens die reizen. De sporen nemen ons beslist mee van plaats naar plaats, vaak ten goede, soms ten kwade…

Van 1942 tot 1944 gingen 100.657 slachtoffers door het Polizeiliche Judendurchgangslager Westerbork

Van 1942 tot 1944 gingen 100.657 slachtoffers door het Polizeiliche Judendurchgangslager Westerbork

Dit vooroorlogse vluchtelingenkamp in Nederland werd door de bezetter tot doorgangskamp omgevormd. De konvooien gingen in hoofdzaak naar Auschwitz en Sobibór.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/september 2014

Het station van Radegast is een historisch spoorweggebouw dat dateert uit 1941

Het station van Radegast is een historisch spoorweggebouw dat dateert uit 1941

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het verbonden aan het getto van Łódź (Litzmannstadt), dat in 1940 door de Duitsers werd opgericht. Vanaf januari 1942 werd het station de plaats van waar de Joodse bevolking getransporteerd werd naar de moordcentra van Kulmhof (in Chełmno nad Nerem) en Auschwitz-Birkenau.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013

Het SS Sammellager Mecheln diende van 1942 tot 1944 als deportatieplaats voor 25.490 Joden en 353 Roma, in 28 konvooien, richting Auschwitz‑Birkenau

Het SS Sammellager Mecheln diende van 1942 tot 1944 als deportatieplaats voor 25.490 Joden en 353 Roma, in 28 konvooien, richting Auschwitz‑Birkenau

© Ilse Liekens

De wagon-getuige van het memoriaal van Drancy, in een buitenwijk van Parijs

De wagon-getuige van het memoriaal van Drancy, in een buitenwijk van Parijs

In de periode 1941-1944 vormde de Duitse bezetter de ‘cité de la muette’ om tot het “SS Sammel- und Durchgangslager Drancy”. Het kamp was één van de belangrijkste locaties van de Shoah in Frankrijk, van waaruit 58.868 Franse Joden getransporteerd werden naar Auschwitz-Birkenau, op treinen van de Franse SNCF en de Duitse “Reichsbahn”.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/januari 2013

Tijdens de restauratie van het memoriaal in 2020 was het één van de opdrachten om het traject van de spoorweg te reconstrueren

Tijdens de restauratie van het memoriaal in 2020 was het één van de opdrachten om het traject van de spoorweg te reconstrueren

Langs dit smalspoor werden de slachtoffers via het bos van Rzuchów naar Chełmno getransporteerd. Het is een herinnering aan de ‘dodenweg’ die de slachtoffers van het moordcentrum aflegden.

© Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem/2020

Het is vanop de Umschlagplatz van Lublin, in de nabijheid van een voormalig slachthuis, dat de Joden van het getto van Lublin op 17 maart 1942 naar het moordcentrum van Bełżec werden gestuurd

Het is vanop de Umschlagplatz van Lublin, in de nabijheid van een voormalig slachthuis, dat de Joden van het getto van Lublin op 17 maart 1942 naar het moordcentrum van Bełżec werden gestuurd

Deze deportatie markeerde het begin van “Aktion” Reinhardt, waarbij ongeveer 1,7 miljoen Joden in de gaskamers verdwenen. Het erg sobere memoriaal was tot nu toe weinig toegankelijk en overwoekerd. Het werd onlangs vervangen door een nieuw memoriaal, dat minder aan een spoorweg doet denken

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013

Nieuw monument op de Umschlagplatz (vroeger ook bekend als Lublins ‘Plaats des Doods’) in de Zimnastraat, van waaruit vanaf maart 1942 transporten met Joden uit Lublin door de Duitse veiligheidspolitie naar het moordcentrum van Bełżec werden gestuurd

Nieuw monument op de Umschlagplatz (vroeger ook bekend als Lublins ‘Plaats des Doods’) in de Zimnastraat, van waaruit vanaf maart 1942 transporten met Joden uit Lublin door de Duitse veiligheidspolitie naar het moordcentrum van Bełżec werden gestuurd

Dit monument vervangt het oude, dat ontoegankelijk is geworden.

Teatr NN / 2023

Lijst van konvooien die vertrokken vanaf de Umschlagplatz van Lublin in 1942 en 1943

Lijst van konvooien die vertrokken vanaf de Umschlagplatz van Lublin in 1942 en 1943

Teatr NN / 2023

Het station van Rava-Ruska in Oekraïne

Het station van Rava-Ruska in Oekraïne

De Joodse bevolking uit de omgeving van Lemberg (Lviv) passeerde hier tijdens het transport naar het moordcentrum van Bełżec. Het kleine stadje had ook een gevangenenkamp, waar eerst (van 1941 tot 1942) talloze Russische, en vervolgens (vanaf 1942) Franse en Belgische gevangenen om het leven kwamen in Stalag 325.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/oktober 2013

De loods voor locomotieven (Lokomotivschuppen) in Bełżec. Aanvankelijk (1940‑1941) werden de gevangenen van het werkkamp van Bełżec hier opgesloten

De loods voor locomotieven (Lokomotivschuppen) in Bełżec. Aanvankelijk (1940‑1941) werden de gevangenen van het werkkamp van Bełżec hier opgesloten

Een paar honderd meter verder, langs de sporen, zou in november 1941 het moordcentrum van Bełżec worden opgericht. De loods zou voortaan dienst doen als opslagplaats voor gestolen voorwerpen

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013

Kunstwerk van Andrzej Solyga, dat zowel de rails voorstelt die de gedeporteerden naar Bełżec brachten om er te sterven, als de rails die in het kader van Aktion 1005 gebruikt werden om de lijken te verbranden van de bijna 550.000 slachtoffers die dit moordcentrum telde

Kunstwerk van Andrzej Solyga, dat zowel de rails voorstelt die de gedeporteerden naar Bełżec brachten om er te sterven, als de rails die in het kader van Aktion 1005 gebruikt werden om de lijken te verbranden van de bijna 550.000 slachtoffers die dit moordcentrum telde

Het werk bevindt zich op de exacte locatie waar de slachtoffers uit de trein stapten.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juli 2023

De Polakkenrampe dicht bij Auschwitz I

De Polakkenrampe dicht bij Auschwitz I

Twee spoorwegen lopen net langs het “Stammlager”: de eerste is de doorlopende lijn die het station van Auschwitz verbindt met de site van IG Farben en verder doorloopt naar Krakau. Ze wordt gevolgd door een rangeerspoor dat uitkomt bij een opslagplaats voor goederen in de omgeving van Auschwitz. Langs die spoorlijn bevindt zich een perron, de “Polakkenrampe” (‘perron voor Polen’). Het is daar dat de gevangenen tot midden 1942 aankwamen. Onder hen bevonden zich vooral Polen en Russen, maar ook de eerste Slovaakse en Silezische Joden.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/april 2013

Het perron waar de Joden aankwamen die naar Birkenau werden gedeporteerd deed dienst van 1942 tot 1944

Het perron waar de Joden aankwamen die naar Birkenau werden gedeporteerd deed dienst van 1942 tot 1944

Meer dan 600.000 Joden werden er geselecteerd, hetzij voor het concentratiekamp dat zich op een paar honderd meter van daar bevond, hetzij voor de gaskamers. Vandaar de plaatselijk gangbare naam: “Judenrampe”.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/april 2013

Hoewel de plannen ervoor al in 1941 waren uitgetekend, werd de Neue Rampe pas in mei 1944 aangelegd, ter voorbereiding van Aktion Höß

Hoewel de plannen ervoor al in 1941 waren uitgetekend, werd de Neue Rampe pas in mei 1944 aangelegd, ter voorbereiding van Aktion Höß

Daarbij zouden op zes weken tijd bij benadering 347.000 Hongaarse Joden worden gedeporteerd en 312.000 onder hen zouden meteen worden vermoord.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/januari 2010

De Joden van het getto van Włodawa, een klein stadje in het oosten van Polen, werden meegenomen naar een plaats buiten de stad, naar dit kleine, onopvallende stationnetje

De Joden van het getto van Włodawa, een klein stadje in het oosten van Polen, werden meegenomen naar een plaats buiten de stad, naar dit kleine, onopvallende stationnetje

Als men de sporen volgt, komt men in Sobibór aan.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/2014

Detail van het nieuwe bord met uitleg aan het station van Włodawa

Detail van het nieuwe bord met uitleg aan het station van Włodawa

Men kan er Joden op zien die gedwongen worden in de wagons te stappen.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juli 2023

Het memoriaal van Sobibór heeft het element van het ‘doodlopend spoor’, dat zo eigen is aan de moordcentra, goed weten te bewaren

Het memoriaal van Sobibór heeft het element van het ‘doodlopend spoor’, dat zo eigen is aan de moordcentra, goed weten te bewaren

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013

Stacja Treblinka, het ‘station’ van Treblinka op een paar honderd meter van het moordcentrum dat dezelfde naam draagt

Stacja Treblinka, het ‘station’ van Treblinka op een paar honderd meter van het moordcentrum dat dezelfde naam draagt

De konvooien hielden hier systematisch halt, voor ze het centrum mochten binnenrijden. In de loop der jaren ging het perron bijna helemaal verloren. Met de hulp van de Duitse vereniging “Bildungswerk” Stanislaw Hantz, werd de site in 2021 omgevormd tot een ‘plaats van herdenking’.

© Bildungswerk Stanislaw Hantz/juni 2021

De plaats van het moordcentrum van Treblinka werd door de nazi’s verwoest, kort na de opstand van de Arbeitsjuden op 2 augustus 1943

De plaats van het moordcentrum van Treblinka werd door de nazi’s verwoest, kort na de opstand van de Arbeitsjuden op 2 augustus 1943

Van de plek waar 900.000 Joden in de vlammen verdwenen bleef volgens de wens van de beulen niets over dan begroeiing. Het memoriaal dat in de jaren 1960 werd opgericht verwijst aan de hand van betonnen lateien naar de sporen waarover de konvooien arriveerden.

© Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013

Haut de page

Notes

1 Wouters, Nico, Bezet bedrijf. De oorlogsgeschiedenis van de NMBS, Tielt: Lannoo, 2023, 288 p.

2 Crahay, Frédéric en Vanden Daelen, Veerle (eds)., Trains and the Holocaust. From a symbol of progress to a genocidal tool. The use of Trains in the Militärverwaltung Belgien und Nordfrankreich (1940-1944), Brussel: Stichting Auschwitz, 2023, 98 p.

Haut de page

Table des illustrations

Titre Van 1942 tot 1944 gingen 100.657 slachtoffers door het Polizeiliche Judendurchgangslager Westerbork
Légende Dit vooroorlogse vluchtelingenkamp in Nederland werd door de bezetter tot doorgangskamp omgevormd. De konvooien gingen in hoofdzaak naar Auschwitz en Sobibór.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/september 2014
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-1.jpg
Fichier image/jpeg, 782k
Titre Het station van Radegast is een historisch spoorweggebouw dat dateert uit 1941
Légende Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het verbonden aan het getto van Łódź (Litzmannstadt), dat in 1940 door de Duitsers werd opgericht. Vanaf januari 1942 werd het station de plaats van waar de Joodse bevolking getransporteerd werd naar de moordcentra van Kulmhof (in Chełmno nad Nerem) en Auschwitz-Birkenau.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-2.jpg
Fichier image/jpeg, 423k
Titre Het SS Sammellager Mecheln diende van 1942 tot 1944 als deportatieplaats voor 25.490 Joden en 353 Roma, in 28 konvooien, richting Auschwitz‑Birkenau
Crédits © Ilse Liekens
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-3.jpg
Fichier image/jpeg, 480k
Titre De wagon-getuige van het memoriaal van Drancy, in een buitenwijk van Parijs
Légende In de periode 1941-1944 vormde de Duitse bezetter de ‘cité de la muette’ om tot het “SS Sammel- und Durchgangslager Drancy”. Het kamp was één van de belangrijkste locaties van de Shoah in Frankrijk, van waaruit 58.868 Franse Joden getransporteerd werden naar Auschwitz-Birkenau, op treinen van de Franse SNCF en de Duitse “Reichsbahn”.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/januari 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-4.jpg
Fichier image/jpeg, 343k
Titre Tijdens de restauratie van het memoriaal in 2020 was het één van de opdrachten om het traject van de spoorweg te reconstrueren
Légende Langs dit smalspoor werden de slachtoffers via het bos van Rzuchów naar Chełmno getransporteerd. Het is een herinnering aan de ‘dodenweg’ die de slachtoffers van het moordcentrum aflegden.
Crédits © Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem/2020
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-5.jpg
Fichier image/jpeg, 628k
Titre Het is vanop de Umschlagplatz van Lublin, in de nabijheid van een voormalig slachthuis, dat de Joden van het getto van Lublin op 17 maart 1942 naar het moordcentrum van Bełżec werden gestuurd
Légende Deze deportatie markeerde het begin van “Aktion” Reinhardt, waarbij ongeveer 1,7 miljoen Joden in de gaskamers verdwenen. Het erg sobere memoriaal was tot nu toe weinig toegankelijk en overwoekerd. Het werd onlangs vervangen door een nieuw memoriaal, dat minder aan een spoorweg doet denken
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-6.jpg
Fichier image/jpeg, 693k
Titre Nieuw monument op de Umschlagplatz (vroeger ook bekend als Lublins ‘Plaats des Doods’) in de Zimnastraat, van waaruit vanaf maart 1942 transporten met Joden uit Lublin door de Duitse veiligheidspolitie naar het moordcentrum van Bełżec werden gestuurd
Légende Dit monument vervangt het oude, dat ontoegankelijk is geworden.
Crédits Teatr NN / 2023
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-7.jpg
Fichier image/jpeg, 584k
Titre Lijst van konvooien die vertrokken vanaf de Umschlagplatz van Lublin in 1942 en 1943
Crédits Teatr NN / 2023
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-8.jpg
Fichier image/jpeg, 693k
Titre Het station van Rava-Ruska in Oekraïne
Légende De Joodse bevolking uit de omgeving van Lemberg (Lviv) passeerde hier tijdens het transport naar het moordcentrum van Bełżec. Het kleine stadje had ook een gevangenenkamp, waar eerst (van 1941 tot 1942) talloze Russische, en vervolgens (vanaf 1942) Franse en Belgische gevangenen om het leven kwamen in Stalag 325.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/oktober 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-9.jpg
Fichier image/jpeg, 442k
Titre De loods voor locomotieven (Lokomotivschuppen) in Bełżec. Aanvankelijk (1940‑1941) werden de gevangenen van het werkkamp van Bełżec hier opgesloten
Légende Een paar honderd meter verder, langs de sporen, zou in november 1941 het moordcentrum van Bełżec worden opgericht. De loods zou voortaan dienst doen als opslagplaats voor gestolen voorwerpen
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-10.jpg
Fichier image/jpeg, 405k
Titre Kunstwerk van Andrzej Solyga, dat zowel de rails voorstelt die de gedeporteerden naar Bełżec brachten om er te sterven, als de rails die in het kader van Aktion 1005 gebruikt werden om de lijken te verbranden van de bijna 550.000 slachtoffers die dit moordcentrum telde
Légende Het werk bevindt zich op de exacte locatie waar de slachtoffers uit de trein stapten.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juli 2023
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-11.jpg
Fichier image/jpeg, 645k
Titre De Polakkenrampe dicht bij Auschwitz I
Légende Twee spoorwegen lopen net langs het “Stammlager”: de eerste is de doorlopende lijn die het station van Auschwitz verbindt met de site van IG Farben en verder doorloopt naar Krakau. Ze wordt gevolgd door een rangeerspoor dat uitkomt bij een opslagplaats voor goederen in de omgeving van Auschwitz. Langs die spoorlijn bevindt zich een perron, de “Polakkenrampe” (‘perron voor Polen’). Het is daar dat de gevangenen tot midden 1942 aankwamen. Onder hen bevonden zich vooral Polen en Russen, maar ook de eerste Slovaakse en Silezische Joden.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/april 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-12.jpg
Fichier image/jpeg, 283k
Titre Het perron waar de Joden aankwamen die naar Birkenau werden gedeporteerd deed dienst van 1942 tot 1944
Légende Meer dan 600.000 Joden werden er geselecteerd, hetzij voor het concentratiekamp dat zich op een paar honderd meter van daar bevond, hetzij voor de gaskamers. Vandaar de plaatselijk gangbare naam: “Judenrampe”.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/april 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-13.jpg
Fichier image/jpeg, 299k
Titre Hoewel de plannen ervoor al in 1941 waren uitgetekend, werd de Neue Rampe pas in mei 1944 aangelegd, ter voorbereiding van Aktion Höß
Légende Daarbij zouden op zes weken tijd bij benadering 347.000 Hongaarse Joden worden gedeporteerd en 312.000 onder hen zouden meteen worden vermoord.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/januari 2010
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-14.jpg
Fichier image/jpeg, 345k
Titre De Joden van het getto van Włodawa, een klein stadje in het oosten van Polen, werden meegenomen naar een plaats buiten de stad, naar dit kleine, onopvallende stationnetje
Légende Als men de sporen volgt, komt men in Sobibór aan.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/2014
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-15.jpg
Fichier image/jpeg, 406k
Titre Detail van het nieuwe bord met uitleg aan het station van Włodawa
Légende Men kan er Joden op zien die gedwongen worden in de wagons te stappen.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juli 2023
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-16.jpg
Fichier image/jpeg, 589k
Titre Het memoriaal van Sobibór heeft het element van het ‘doodlopend spoor’, dat zo eigen is aan de moordcentra, goed weten te bewaren
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-17.jpg
Fichier image/jpeg, 503k
Titre Stacja Treblinka, het ‘station’ van Treblinka op een paar honderd meter van het moordcentrum dat dezelfde naam draagt
Légende De konvooien hielden hier systematisch halt, voor ze het centrum mochten binnenrijden. In de loop der jaren ging het perron bijna helemaal verloren. Met de hulp van de Duitse vereniging “Bildungswerk” Stanislaw Hantz, werd de site in 2021 omgevormd tot een ‘plaats van herdenking’.
Crédits © Bildungswerk Stanislaw Hantz/juni 2021
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-18.jpg
Fichier image/jpeg, 592k
Titre De plaats van het moordcentrum van Treblinka werd door de nazi’s verwoest, kort na de opstand van de Arbeitsjuden op 2 augustus 1943
Légende Van de plek waar 900.000 Joden in de vlammen verdwenen bleef volgens de wens van de beulen niets over dan begroeiing. Het memoriaal dat in de jaren 1960 werd opgericht verwijst aan de hand van betonnen lateien naar de sporen waarover de konvooien arriveerden.
Crédits © Frédéric Crahay/Stichting Auschwitz/juni 2013
URL http://journals.openedition.org/temoigner/docannexe/image/12808/img-19.jpg
Fichier image/jpeg, 727k
Haut de page

Pour citer cet article

Référence papier

Frédéric Crahay, « In het spoor van de Shoah »Témoigner. Entre histoire et mémoire, 138 | 2024, 21-31.

Référence électronique

Frédéric Crahay, « In het spoor van de Shoah »Témoigner. Entre histoire et mémoire [En ligne], 138 | 2024, mis en ligne le 15 avril 2025, consulté le 13 décembre 2025. URL : http://journals.openedition.org/temoigner/12808 ; DOI : https://doi.org/10.4000/11x5o

Haut de page

Auteur

Frédéric Crahay

Articles du même auteur

Haut de page

Droits d’auteur

CC-BY-NC-ND-4.0

Le texte seul est utilisable sous licence CC BY-NC-ND 4.0. Les autres éléments (illustrations, fichiers annexes importés) sont susceptibles d’être soumis à des autorisations d’usage spécifiques.

Haut de page
Rechercher dans OpenEdition Search

Vous allez être redirigé vers OpenEdition Search