Navigation – Plan du site

AccueilNuméros124LibrairieDick Wittenberg. “Prikkeldraad ee...

Librairie

Dick Wittenberg. “Prikkeldraad een geschiedenis van goed en kwaad

Antwerpen: Atlas Contact, 2015
Frédéric Crahay
p. 169-170
Référence(s) :

Dick Wittenberg. Prikkeldraad een geschiedenis van goed en kwaad. Antwerpen: Atlas Contact, 2015, 269 p.

Texte intégral

1De Nederlandse journalist Dick Wittenberg neemt de lezer in zijn monografie Prikkeldraad mee op een interessante reis door de wereld van omheiningen en grenzen. Enkele hoofdstukken uit het boek verschenen eerder al op het online platform De Correspondent (decorrespondent.nl). Het perspectief van het boek is dubbel: historisch en geografisch. Zo leren we dat het prikkeldraad in 1874 in de Verenigde Staten werd ontwikkeld en zien we hoe deze simpele vorm van afbakening een instrument werd met verregaande gevolgen voor mens en dier. In Noord-Amerika betekende de uitvinding het einde van de wereld van de cowboys en het Wilde Westen, doordat de runderen nu achter draad gezet konden worden. Al snel zouden prikkeldraadomheiningen overal ter wereld ook mensen van elkaar gaan scheiden.

2In de koloniale oorlogen van het einde van de negentiende eeuw kwamen hele bevolkingsgroepen in de eerste concentratiekampen terecht. De legers van de Eerste Wereldoorlog gingen massaal prikkeldraad gebruiken om verschillende redenen: het was goedkoop en makkelijk te produceren, snel te plaatsen, en het ging nooit muiten of deserteren, hoe lang de oorlog ook duurde. Geen enkele historische gebeurtenis heeft ons beeld van prikkeldraad echter zo bepaald als de dictatoriale regimes van de stalinistische USSR en het hitleriaanse Duitsland. Vooral de nazikampen waren een zeer concrete realiteit voor de Belgische tijdsgenoten. De auteur van het boek besteedt verder aandacht aan het IJzeren Gordijn dat de wereld tijdens de Koude Oorlog scheidde, eveneens een belangrijke ideologische afbakening. Tenslotte belicht hij een aantal grenzen die Europeanen minder vaak in de media te zien krijgen, zoals de langste grens ter wereld tussen India en Bangladesh, die eigenaardig genoeg voornamelijk werd gebouwd om interne Indiase problemen op te lossen.

3Dick Wittenberg is geen historicus, en dat valt te merken aan enkele historische fouten die we in het werk terugvinden: de Duitsers gebruikten chloorgas als oorlogswapen voor het eerst op 22 april 1915 en niet in 1914 (p. 132), de conferentie bij Wannsee, die de modus operandi van de Holocaust moest vastleggen, vond plaats op 20 januari 1942 en niet in 1943 (p. 159). Verder is het United States Holocaust Memorial Museum niet in New York gelegen, maar wel in Washington (p. 152). De essentie van het boek is echter niet de exactheid van deze gegevens. Het moet de lezer vooral bewust maken van de aanwezigheid van prikkeldraad overal rondom ons, ook hier in West-Europa.

4Interessant in dat opzicht is Wittenbergs beschrijving van ‘Fort Europa’, dat sinds enkele decennia, na de euforie aan het einde van de Koude Oorlog, weer stevig muren en hekken aan het bouwen is. Prikkeldraad is vandaag meer dan ooit het symbool van geworden van grenzen, en hier speelt de auteur duidelijk in op meer actuele gebeurtenissen. De terroristische aanslagen van 11 september 2001, zo stelt hij, hebben het beeld van een veilige (westerse) wereld aan diggelen geslagen. Het gevoel van veiligheid vindt de moderne (rijkere) mens alleen nog achter een stevig prikkeldraad dat de mensen binnen kan beschermen van degenen die zich buiten bevinden. Voor de verschillende boekhoofdstukken ging Wittenberg vaak ter plaatste kijken, wat samen met het brandend actuele perspectief van Prikkeldraad een geslaagd essay maakt.

Haut de page

Pour citer cet article

Référence papier

Frédéric Crahay, « Dick Wittenberg. “Prikkeldraad een geschiedenis van goed en kwaad »Témoigner. Entre histoire et mémoire, 124 | 2017, 169-170.

Référence électronique

Frédéric Crahay, « Dick Wittenberg. “Prikkeldraad een geschiedenis van goed en kwaad »Témoigner. Entre histoire et mémoire [En ligne], 124 | 2017, mis en ligne le 30 novembre 2021, consulté le 18 janvier 2022. URL : http://journals.openedition.org/temoigner/5930 ; DOI : https://doi.org/10.4000/temoigner.5930

Haut de page

Auteur

Frédéric Crahay

Stichting Auschwitz

Articles du même auteur

Haut de page

Droits d’auteur

Tous droits réservés

Haut de page
Rechercher dans OpenEdition Search

Vous allez être redirigé vers OpenEdition Search